Nhiệm vụ đặc biệt: Thay nòng pháo xe tăng T-34 ở Trường Sa

Nhiệm vụ đặc biệt: Thay nòng pháo xe tăng T-34 ở Trường Sa

Ngày đó cách đây đã 15 năm, vào một buổi sáng cuối thu năm 1996, khi tôi cùng một số đồng chí Giáp Văn Thuần, Nguyễn Quốc Khởi và Nguyễn Văn Trọng đang thực hiện sửa chữa pháo cho xe tăng của Trường bắn Cam Lâm thì được lệnh triệu tập về vị trí chỉ huy của Xưởng sửa chữa Tăng thiết giáp X32 để nhận nhiệm vụ đột xuất. Tại đây các đồng chí Phạm Văn Lợi - Giám đốc, Nguyễn Văn Viết - Phó Giám đốc kỹ thuật, Nguyễn Văn Dậu - Phó Giám đốc chính trị và đặc biệt có đồng chí Phùng Công Thịnh là trợ lý phòng Quân khí Cục Kỹ thuật Bộ Tư lệnh Tăng Thiết giáp đang chờ chúng tôi.

Mở đầu cuộc họp đồng chí Thịnh nói ngay: “Lần này Binh chủng giao cho Xưởng sửa chữa Tăng thiết giáp X32 và Phòng Quân khí một nhiệm vụ hết sức khó khăn là phải thay bằng được nòng pháo cho xe tăng T-34 số 135 tại đảo Nam Yết thuộc quần đảo Trường Sa”.

Mới nghe đến đây, tôi hết sức băn khoăn bởi muốn thay được nòng pháo cho xe tăng cần phải dùng cần cẩu có sức nâng ít nhất là 7 tấn. Trong những lần đi sửa chữa dã ngoại tại đảo Song Tử Tây, đảo Sinh Tồn Đông và đi qua các đảo thuộc quần đảo Trường Sa đã cho thấy việc vận chuyển xe cần cẩu ra đảo cẩu tháp pháo để thay nòng pháo là không thể, vì đảo Nam Yết không có cầu cảng, xe không thể cơ động từ tàu xuống đảo được.

Nhiệm vụ đặc biệt: Thay nòng pháo xe tăng T-34 ở Trường Sa
Xe tăng T-34/85 trên đảo Trường Sa lớn

Xe tăng T-34/85 trên đảo Trường Sa lớn

Hơn nữa, việc vận chuyển trang thiết bị, dụng cụ, phụ tùng vật tư từ trên tàu vào đảo đều bằng sức lực khuân vác của bộ đội. Thông thường, tàu phải neo đậu ở vị trí có mực nước sâu khoảng 15 - 20m cách xa đảo 2 đến 3 km. Để vận chuyển trang thiết bị, phụ tùng vật tư vào đảo, bộ đội phải chuyển hàng từ trên tàu xuống xuồng sau đó chèo xuồng vào đảo và bốc dỡ hàng từ xuồng đưa lên đảo. Sự vận chuyển đó hết sức khó khăn, nhất là khâu đưa hàng từ trên tàu xuống xuồng.

Chúng ta hãy tưởng tượng để đưa một hòm phụ tùng nặng khoảng 60 kg từ trên bong tàu xuống xuồng cần ít nhất là bốn người, hai đứng ở trên tàu dùng dây chão buộc hòm phụ tùng đưa qua lan can tàu rồi thả từ từ xuống ở một vị trí thích hợp và giữ nguyên ở tư thế đó, còn hai đứng ở dưới xuồng cùng lắc lư lên xuống với xuồng (biên độ dao động lên – xuống khoảng 2m khi sóng nhỏ, nếu sóng to biên độ có thể lớn hơn) chờ khi sóng biển nâng xuồng lên thì cùng đỡ hàng, đồng thời hai người trên tàu nhả dây giữ hàng để hai người đứng dưới xuồng đỡ lấy và tụt xuống cùng với xuồng (xuồng bị hạ xuống mức thấp hơn vị trí ban đầu do sóng biển). Sóng biển gây chòng chành nên bốc dỡ hàng từ tàu xuống rất khó khăn thậm chí bị sóng hất rơi xuống biển.

Đồng chí Thịnh nói tiếp: “Việc đưa xe cẩu ra ngoài đảo là không thể, vậy các đồng chí thử nghĩ xem có phương án nào để thay được nòng pháo mà không cần dùng cẩu”.

Trong lúc tôi và đồng chí Viết đang tập trung suy nghĩ và chưa đưa ra được phương án nào thì đồng chí Thịnh lại nói: “Đối với pháo 100mm trên xe T-54, đã có dụng cụ chuyên dùng gồm bộ bản lề, xe goòng, bộ cột chống và các thanh ray cho phép lắp khớp bản lề vào tháp pháo và thân xe để kích tháp pháo lật lên, sau đó rút lùi nòng pháo ra phía sau. Ta có thể chế tạo bộ thiết bị tương tự như vậy để thay cho pháo 85mm trên xe T-34 được không?”;

Không thấy ai có ý kiến gì khác, đồng chí Lợi nói: “Trước mắt các đồng chí cứ suy nghĩ xem có phương án nào hay hơn không, Xưởng giao nhiệm vụ cho đồng chí Viết chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ huy cùng với đồng chí Bính và thợ của phân xưởng 3 thực hiện theo phương án của đồng chí Thịnh”. Buổi họp nhanh chóng kết thúc, chúng tôi nhận nhiệm vụ vừa mừng, vừa lo. Mừng vì được cấp trên tin tưởng giao cho nhiệm vụ khó khăn này còn lo vì chưa biết làm ra sao.

“Cậu xuống xưởng với tớ đi” - Anh Viết vỗ nhẹ vai tôi, chúng tôi cùng nhau đi vào gian nhà kho đặt tháp pháo xe tăng T-34. Cả hai chúng tôi đều biết rằng xe T-34 không được thiết kế chế tạo để lắp bộ bản lề như xe T-54, nhưng chúng tôi vẫn xem xét để có thể chế tạo và lắp bộ bản lề vào chỗ nào cho hợp lý. “Không có chỗ nào có thể lắp bộ bản lề như xe T-54 đâu anh Viết ạ” Tôi nói.

Sau đó, chúng tôi xuống phòng sửa chữa vũ khí xem xét bộ bản lề của pháo 100mm rồi về nghỉ. Ngay chiều hôm đó, chúng tôi gồm: Thịnh, Viết, Bính, Thuần có mặt tại khu kho xe của T600 cùng nhau xem xét kỹ lưỡng cấu tạo của tháp pháo xe T-34. Thật khó, không thể có chỗ nào để lắp bản lề cả, không thể khoan và ta rô ren trên tháp pháo để lắp bản lề được. Nếu chế tạo bản lề chỉ có thể dựa vào sự liên kết giữa tháp pháo và thân xe thông qua vành lăn tháp pháo để lắp bản lề.

Kienthuc.net.vn điểm lại một số loại xe tăng, xe bọc thép của Lục quân Việt Nam hiện nay. Trong ảnh là T-34, loại xe tăng chủ lực đầu tiên do Liên Xô viện trợ trong những năm kháng chiến chống Mỹ. (nguồn Vnmilitary History)

Anh Thuần nói: “Nếu với kết cấu lắp ráp giữa thân xe và tháp pháo như thế này thì không thể chế tạo được bản lề lắp vào tháp pháo và thân xe để kích tháp pháo lên được”.

Anh Viết nói: “Được chúng ta cứ phải nghiên cứu và làm đã, anh Thịnh cứ tin tưởng ở chúng em”.

Anh Thịnh vui vẻ nói: “Anh hết sức ủng hộ các chú, chiều nay anh phải về phòng, quá trình làm có gì khó khăn, vướng mắc các chú cứ báo cáo lên phòng, Phòng sẽ có phương hướng giải quyết tiếp”.

Ngay buổi tối hôm ấy tôi và anh Viết cùng nhau thảo luận:

Việc khó nhất là chế tạo bộ bản lề; kết cấu, khả năng chịu tải như thế nào cho an toàn cần phải tính đến. Còn lại thanh ray, xe goòng, trụ chống thì hoàn toàn đơn giản có thể chế tạo được ngay. Bộ bản lề thì như thế nào?

Chúng tôi vẽ bản thiết kế rồi nghiên cứu động học của khớp nối bản lề. Trong trường hợp này, chỉ có thể chế tạo khớp nối bản lề ngược, tức là quá trình mở ra của bản lề ngược là quá trình đóng lại của bản lề thuận.

Về tính toán khả năng chịu tải! Xem xét vấn đề này anh Viết nói: Phần thép chế tạo bản lề mình tận dụng phần thép chế tạo mặt bích tháp pháo (thép chế tạo mặt bích để làm ụ bê tông lắp đặt tháp pháo T-34 ngoài đảo Trường Sa), và tận dụng vành lăn tháp pháo T-34 cũ, còn chốt quay mình thử dùng chốt xích T-54 xem sao.

Tôi nói: “Được đấy anh ạ! Chốt xích T-54 chịu tải trọng động lớn thế mà lực nén của tháp T-34 lên chốt khi kích tháp pháo không thể lớn tới 5 tấn đâu, vấn đề là chế tạo bộ bản lề này như thế nào để có thể lắp vào tháp pháo và kích nó lên được”. “Đồng ý, thép chế tạo mình đã tận dụng toàn thép tốt để chịu lực rồi, cụ thể ngày mai sẽ tiếp tục đo đạc ở xe” - anh Viết đồng ý.

Quá trình chế tạo thiết bị thay nòng pháo cứ như vậy diễn ra, chúng tôi vừa làm vừa nghiên cứu. Mỗi người một việc, làm cái dễ trước, cái khó sau. Để chế tạo bộ thanh ray, xe goòng chúng tôi trực tiếp đo trên xe, đo chiều dài nòng pháo và kết cấu của hộp khóa nòng.

Đối với bộ bản lề, chúng tôi mượn xe T-34 của Trường 600 làm vật nghiên cứu. Tổ thợ do đồng chí Viết và tôi trực tiếp chỉ huy nhiều lần thực hành tháo, kê kích tháp pháo, đo đạc tính toán và đã chế tạo thành công bộ bản lề.

Để lắp bộ bản lề này vào tháp pháo và thân xe cần phải tháo hết các bu lông cố định vành lăn trên và dưới của tháp pháo, sau đó dùng kích, kích tháp pháo đều lên khoảng 25 cm, dùng gỗ kê các góc, tháo nhấc vành lăn ra ngoài. Lắp bản lề vào vị trí của vành lăn trên và dưới của tháp pháo, lúc này bản lề đang ở vị trí mở. Dùng kích thuỷ lực kích đều đuôi tháp pháo lên đến đâu dùng gỗ kê đến đó để bảo đảm an toàn. Khi kích tháp pháo lên đủ độ cao để rút nòng pháo về phía sau phải dùng cột trụ chống cố định chắc chắn bằng bu lông để giữ chắc tháp pháo rồi mới lắp đặt thanh ray, xe goòng và tháo liên kết giữa thân pháo với máng pháo. Quay cơ cấu tầm hạ đuôi pháo đặt vào xe goòng và kéo đẩy nòng pháo tụt về phía sau.

T-34/85 huấn luyện cùng với Hải quân
T-34/85 huấn luyện cùng với Hải quân

Đến đây, chúng tôi đã khẳng định thao tác thực hành thử nghiệm trên đất liền của chúng tôi đã thành công. Việc thay nòng pháo ở đảo Nam Yết sẽ thực hiện được. Nhưng trước khi ra đảo, để khẳng định chắc chắn việc thay nòng pháo là được, chúng tôi đã báo cáo chỉ huy Xưởng, và thủ trưởng Phòng Quân khí tổ chức trình diễn dùng bộ “Thiết bị thay nòng pháo” mà chúng tôi vừa chế tạo xong thay thử nòng pháo trong đất liền cho các đồng chí có liên quan kiểm tra xem xét.

Mấy hôm sau vào một buổi sáng tiết thu nắng hoe vàng, tổ của chúng tôi gồm có Viết, Thuần, Trọng, Khởi và tôi thực hành thay nòng pháo dã ngoại cho xe T-34 tại kho xe của Trường 600 dưới sự quan sát và chứng kiến của các đại diện cơ quan cấp trên gồm: Đồng chí Thịnh phòng Quân khí, đồng chí Tụê phó trưởng Phòng Quân khí và đồng chí Hoà phó trưởng Phòng Tăng Thiết giáp Quân chủng Hải Quân. Công việc tháo, lắp thiết bị vào xe và thực hành các thao tác thay nòng pháo hết sức khẩn trương, chính xác, 11 giờ 15 phút nòng pháo đã được thay thế. Mệt, mồ hôi ướt đẫm lưng áo nhưng ai cũng phấn khởi.

Thay mặt cho phòng Tăng Thiết giáp Quân chủng Hải Quân, đồng chí Hoà nói với chúng tôi: “Xe tăng T-34 số 135 ngoài đảo Nam Yết sẽ đáp ứng được nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vùng biển của chúng ta. Tháng 3 sang năm sóng yên biển lặng, các đồng chí có thể lên đường ra đảo thực hiện nhiệm vụ này. Tôi xin cảm ơn sự lao động nhiệt tình và sáng tạo của các đồng chí!”.

Tháng 3/1997 đại diện cho tổ thợ nghiên cứu chế tạo Thiết bị thay nòng pháo dã ngoại cho xe tăng trên đảo” của Xưởng sửa chữa Tăng Thiết giáp 32, đồng chí Giáp Văn Thuần - thợ vũ khí bậc 7/7 đã ra đảo Nam Yết thực hiện nhiệm vụ thay nòng pháo cho xe T-34 số 135 và sửa chữa vũ khí cho các xe tăng trên đảo. Sau 6 tháng công tác ngoài đảo, đồng chí Thuần trở về đất liền cùng với niềm vui tất cả xe tăng trên đảo đều có trạng thái kỹ thuật tốt, sẵn sàng thực hiện nổ súng khi có lệnh.

Trong bữa cơm liên hoan nhỏ đón đồng chí Thuần đã hoàn thành nhiệm vụ từ đảo xa trở về đất liền gồm có ban chỉ huy Xưởng, đồng chí Thuần và tôi, với bao câu chuyện hàn huyên về cuộc sống của những người lính đảo, những người lính thợ và chúng tôi vừa là những người chỉ huy kỹ thuật của Xưởng, đồng thời cũng là những người thợ, tôi nhớ mãi một điều tâm đắc nhất và nó cũng là bài học cho tôi trong cuộc sống, công tác sau này, đó là điều đồng chí Giám đốc Xưởng nói với tôi: “Qua việc thay nòng pháo cho xe tăng trên đảo vừa rồi, nếu mọi việc không mạnh dạn làm thì cái gì cũng khó, muốn thành công cũng phải mạnh dạn, và có sự chuẩn bị chu đáo”.

Các bạn ạ tôi thật sự xúc động viết lên những dòng kỷ niệm này khi nhìn thấy mô hình “Thiết bị thay nòng pháo dã ngoại tại đảo Trường Sa” tại Bảo tàng Binh chủng Tăng thiết giáp. Một thành tích nho nhỏ của chúng tôi nhưng nó là một bài học đáng trân trọng.

T-34/85 trong biên chế Quân đội nhân dân Việt Nam

theo Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống

Nguồn tin:

 
 
Loading...

Tham gia bình luận