Trận động đất có độ lớn 3,7 xảy ra tại huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum vào sáng 5/7. (Ảnh: PV/VietnamNhững ngày qua, động đất ở khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum diễn ra liên tục với tần suất và cường độ mạnh hơn so với những ngày trước đó.
Khu vực này đã trải qua 14 trận động đất với độ lớn cao nhất là 4,2 vào ngày 7/7, và các trận động đất nhỏ hơn vẫn tiếp tục xảy ra cho đến thời điểm hiện tại.
Phóng viên đã phỏng vấn tiến sĩ Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý Địa cầu, Giám đốc Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, để làm rõ hơn hiện tượng này này và tác động của chúng.
- Thưa Viện trưởng, Loạt động đất liên tục trong những ngày qua tại huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, có thể được lý giải như thế nào?
Viện trưởng Nguyễn Xuân Anh: Từ năm 2021 đến nay, động đất ở khu vực huyện Kon Plông đã diễn ra thường xuyên và liên tục. Chúng tôi xác định đây là động đất kích thích do hồ chứa điện bằng cách theo dõi và thành lập các đoàn nghiên cứu, kiểm tra tại khu vực này.
Các trận động đất loại này có tính chu kỳ, có thời điểm động đất xảy ra dồn dập nhưng có thời kỳ yên tĩnh hơn, liên quan chặt chẽ đến quá trình vận hành tích nước của hồ chứa điện. Có khả năng các trận động đất ở khu vực Kon Plông sẽ tiếp tục và kéo dài trong những năm tới.
Viện Vật lý Địa cầu đã quan sát thấy động đất xảy ra dồn dập trong khu vực này vào ngày 7 tháng 7 năm 2023, với 14 trận động đất, trong đó trận động đất có độ lớn cao nhất là 4,2.
Sau đó, khu vực này đã trải qua 4 trận động đất có độ lớn dưới 3.2 vào ngày 8 tháng 7 và 5 trận có độ lớn dưới 3,3 vào ngày 9 tháng 7.
Khu vực này tiếp tục trải qua năm trận động đất vào ngày hôm nay, ngày 10/7.
- Thưa Viện trưởng, động đất diễn ra với tần suất dày ở Kon Tum có cảnh báo gì không?
Viện trưởng Nguyễn Xuân Anh: Hầu như chưa có quốc gia nào làm được điều này, vì vậy việc dự đoán động đất có khả năng xảy ra trong thời gian tới là rất khó. Hiện tại, chúng tôi chỉ có thể theo dõi và ghi nhận rung chấn khi động đất xảy ra.
Tuy nhiên, chúng tôi đã thực hiện nghiên cứu và nhận thấy rằng khu vực này có nhiều khả năng chỉ xảy ra động đất có độ lớn dưới 5,5, tức là mức độ trung bình thấp, do đó ít có khả năng xảy ra rủi ro thiên tai.
[Kon Tum: Xảy ra 5 trận động đất ở Kon Plông trong ngày 10/7]
Có thể nói, mức độ động đất trong những ngày gần đây đã qua đi nhiều nhưng chưa đến mức cảnh báo rủi ro. Người dân không nên quá lo lắng; thay vào đó, họ nên bình tĩnh và tuân thủ chính xác các hướng dẫn của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng. Ngoài ra, họ nên chủ động gia cố nhà cửa và tự trang bị thêm kiến thức về phòng chống động đất.
Chính quyền địa phương và cơ quan chức năng cần tăng cường thông báo cho người dân về các cách phòng ngừa này, cũng như cường độ và mức độ rủi ro của các trận động đất vừa qua.
- Thưa Viện trưởng, người dân cần chú ý cảnh báo ở cấp độ nào để chủ động ứng phó với các cấp độ động đất?
Viện trưởng Nguyễn Xuân Anh: Điều 16 của Quyết định 44/2014/QĐ-TTg, hướng dẫn về cấp độ rủi ro thiên tai, đã được sử dụng để xác định mức độ rủi ro thiên tai do động đất gây ra. Có năm cấp độ khác nhau liên quan đến cấp độ rủi ro do thiên tai do động đất.
Bất kỳ khu vực nào thuộc lãnh thổ Việt Nam đều có nguy cơ thiên tai cấp độ 1 khi cường độ chấn động trên mặt đất quan trắc được từ cấp 5 đến cấp 6.
Khi cường độ chấn động trên mặt đất quan trắc được từ cấp 6 đến cấp 7, xảy ra ở khu vực nông thôn, khu vực đô thị, sẽ xảy ra rủi ro thiên tai cấp độ 2.
Rủi ro thiên tai cấp độ 3 xảy ra ở khu vực có các hồ chứa lợi, hồ chứa điện hoặc cường độ chấn động trên mặt đất quan trắc được từ cấp độ 7 đến cấp độ 8 xảy ra trên mặt đất nông thôn.
Một thôn trên địa bàn huyện Kon Plông. (Ảnh: Dư Toán/TTXVN)Khi cường độ chấn động trên mặt đất quan trắc được từ cấp độ 7 đến cấp độ 8, xảy ra ở khu vực nông thôn; hoặc khu vực có hồ chứa lợi, hồ chứa điện, thì rủi ro thiên tai cấp độ 4.
Bất kỳ khu vực nào thuộc lãnh thổ Việt Nam đều có rủi ro thiên tai cấp độ 5 khi cường độ chấn động trên mặt đất quan trắc cao hơn cấp 8. Các trận động đất với độ lớn cao nhất là 4,2 xảy ra trong những ngày qua ở khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Do đó, không có rủi ro thiên tai vì độ lớn cao nhất của động đất được ghi nhận trong khu vực vào ngày 23/8/2022 là 4,7.
Tuy nhiên, tôi tin rằng người dân và chính quyền địa phương vẫn cần đề phòng ảnh hưởng của các rung chấn, đặc biệt là đối với các công trình xây dựng, nhà ở có kết cấu yếu và chuồng trại chăn nuôi không kiên cố của người dân khu vực nông thôn.
Các khu vực đồi núi, dốc có địa chất kém hoặc "ngậm nước" do mưa nhiều không loại trừ khả năng bị ảnh hưởng bởi các rung chấn từ động đất dẫn đến sạt lở đất và trượt đất đá.
- Thưa Viện trưởng, bạn phải thực hiện những điều gì để cải thiện khả năng cảnh báo, ứng phó với động đất sắp tới ở khu vực này?
Viện trưởng Nguyễn Xuân Anh: Viện Vật lý địa cầu đang đề xuất trong thời gian sớm nhất với Bộ Khoa học và Công nghệ tạo nhiệm vụ "Nghiên cứu đánh giá hoạt động động đất khu vực tỉnh Kon Tum và lân cận phục vụ công tác phòng ngừa giảm nhẹ thiên tai do động đất gây ra", với các nội dung chính là làm rõ nguyên nhân phát sinh chuỗi động đất xảy ra ở khu vực Kon Plông và lân cận, mối liên hệ giữa hoạt động động đất và tích nước hồ chứa, dự báo xu hướng hoạt động động đất trong tương lai, đánh giá độ nguy hiểm và xây dựng các kịch bản ứng phó tiềm năng cho khu vực.
Do trước tác động của biến đổi khí hậu, Việt Nam là một trong những quốc gia đã trải qua nhiều trận động đất và dễ bị tổn thương do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Do đó, công tác tuyên truyền về động đất cần được đẩy mạnh hơn nữa ở các địa phương trong thời gian tới, không chỉ ở Kom Tum.
Viện Vật lý địa cầu đã biên soạn, tập hợp và xuất bản cuốn sách "Những hiểu biết cơ bản về an toàn với động đất ở Việt Nam" nhằm cung cấp đến người dân những khả năng cần thiết trong phòng ngừa rủi ro do động đất.
Cuốn sách cung cấp cho người dân những đề xuất cụ thể như: gia cố nhà cửa, lập kế hoạch phòng tránh thiên tai cho mỗi gia đình đang sinh sống ở khu vực dễ xảy ra động đất; những việc cần làm khi động đất xảy ra; xử lý sự cố, kiểm tra thiệt hại và cứu chữa người dân sau khi động đất xẩy ra.
- Trân trọng cảm ơn Viện trưởng./.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống