Ảnh minh. (Nguồn ảnh: TTXVN)Trong thông điệp Ngày Khí tượng thế giới (23/3) năm 2023, Tổng thư ký Tổ chức Khí tượng thế giới Petteri Taalas nhấn mạnh rằng hệ thống cảnh báo sớm cho tất cả mọi người là giải pháp đơn giản nhất để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ngành khí tượng văn đã luôn chú trọng ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng dự báo trong những năm qua để giảm bớt tác động của biến đổi khí hậu, cảnh báo thiên tai. Ngoài ra, đây là điều kiện tiên quyết để phòng ngừa, sẵn sàng và ứng phó với thời tiết, khí hậu, điều này giúp bảo vệ cuộc sống, sinh kế bền vững cho người dân.
Dự báo thời tiết trong tương lai gần với các nước tiên tiến
Việt Nam đã chọn chủ đề tuyên truyền cho Ngày Khí tượng thế giới vào năm 2023 là "Thông tin thời tiết, khí hậu và tài nguyên nước góp phần phát triển kinh tế-xã hội bền vững cho hôm nay và mai sau."
Chủ đề này nhằm mục đích khẳng định giá trị của thông tin, thời tiết, khí hậu và tài nguyên nước đối với xã hội; kêu gọi mọi người trên thế giới thể hiện vai trò và trách nhiệm trước cuộc sống hiện tại và tương lai nhằm chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu tác động suy thoái môi trường.
Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng Thủy văn Việt Nam, Phó chủ tịch Hiệp hội Khí tượng Châu Á, đại diện thường trực của nước này tại Tổ chức Khí tượng Thế giới, cho hay rằng đây là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai và biến đổi khí hậu.
Biến đổi khí hậu gần đây đã và đang có những tác động đáng kể đến tài nguyên nước của Việt Nam. Nhiều khu vực trên phạm vi toàn quốc đã trải qua lũ lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng do mưa lớn và đặc biệt lớn xảy ra thường xuyên trên diện rộng và cục bộ.
Chẳng hạn, Quảng Ninh đã trải qua các trận mưa đặc biệt lớn vào đầu tháng 8 năm 2015. Đảo Phú Quốc trải qua đợt mưa lớn kỷ lục kéo dài 8 ngày (từ ngày 2 đến ngày 9 tháng 8 năm 2015) với lượng mưa 1.158 mm (chiếm 40% tổng lượng mưa hàng năm). Gần đây nhất là đợt mưa ở Thừa Thiên - Huế và Đà Nẵng từ 14 đến 16 tháng 10 năm 2022, với lượng mưa hàng ngày trên 700mm ghi nhận ở Đà Nẵng dẫn đến ngập úng nghiêm trọng.
[Nhiệt độ đợt nắng nóng từ ngày 22-24/3 có thể lên tới trên 40 độ C]
Ngoài ra, nắng nóng gay gắt hơn. Nhiệt độ quan trắc được tại trạm khí tượng Hương Khê (Hà Tĩnh) là 43,4 độ C vào ngày 20 tháng 4 năm 2019, đây là nhiệt độ cao nhất từ trước đến nay được quan trắc tại Việt Nam.
Do đó, ngày nay, các dự báo không còn dừng ở thông tin "ngày mai thời tiết thế nào" mà chuyển sang "dự báo tác động", nghĩa là thông báo sớm cho công chúng về những gì thời tiết sẽ gây ra. Điều này rất quan trọng để bảo vệ cuộc sống và sinh kế của người dân.
Ông Thái cho biết công tác khí tượng văn tại Việt Nam đã không ngừng đổi mới trong thời gian qua để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Do đó, chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng văn dần dần tiệm cận trình độ các nước tiên tiến, góp phần giảm thiểu thiệt hại về tài sản và con người.
Điển hình như đợt xâm nhập mặn kỷ lục vào mùa khô năm 2019–2020 được đánh giá là khắc nghiệt hơn năm 2016, nhưng do thông tin cảnh báo sớm, dài hạn về hạn mặn (nhất là Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ đã tổ chức các hội nghị và chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai cụ thể các phương án phòng chống, khắc phục) nên mức độ thiệt hại của đợt xâm nhập mạn 2020 chỉ bằng 1/10 so với năm 2016.
Thông điệp Ngày Khí tượng thế giới năm 2023 tại Việt Nam. (Nguồn: TCKTTV)như cơn bão số 9 đã xảy ra vào năm 2021. Đây là một cơn bão rất mạnh có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam, nhưng nhờ cơ quan khí tượng đưa ra thông tin dự báo từ sớm với độ tin cậy rất cao, các nguồn lực của Nhà nước đã giảm bớt trong việc đối phó với cơn bão rất mạnh này.
Dự báo thời tiết nguy hiểm ngày càng tốt hơn.
Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng văn Trần Hồng Thái, các nhiệm vụ chính mà ngành đang triển khai là phát triển, hiện đại hóa hệ thống trạm khí tượng văn trên toàn quốc, phát triển và hiện đại hóa công nghệ dự báo khí tượng văn, nghiên cứu ứng dụng công nghệ hiện đại trong dự báo, cảnh báo bão, mưa lớn, dông, lốc, sét, lũ quét, sạt lở đất.
Ngành cũng đánh giá tổng thể và phân vùng rủi ro thiên tai khí tượng văn; khuyến khích chuyển đổi số, ứng dụng nền tảng số liệu số và dữ liệu số trong công tác của Tổng cục khí tượng văn, quản lý hệ thống dự báo khí tượng văn quốc gia và mạng lưới quan trắc khí tượng văn toàn quốc.
Một trong những cách tiếp cận để thực hiện các nhiệm vụ trên là tăng cường hợp tác quốc tế nhằm chia sẻ nguồn dữ liệu khí tượng văn, tài nguyên nước, tiếp cận khoa học công nghệ hiện đại để cải thiện năng lực dự báo và cảnh báo.
Lãnh đạo Tổng cục Khí tượng văn cũng nhấn mạnh trước sự bùng nổ của công nghệ thông tin. Ngoài việc tổ chức đào tạo con người, hiện đại hóa thiết bị, ngành cũng cần đẩy mạnh việc sử dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số tạo đột phá trong công tác khí tượng văn.
Ông Thái khẳng định rằng những người làm việc trong lĩnh vực khí tượng văn chính là những người hiểu rõ nhất sự thay đổi ngày càng khốc liệt của biến đổi khí hậu và thiên tai thời tiết diễn biến không theo quy luật.
"Vì thế, chuyển đổi số là một trong những giải pháp đột phá nhằm cải thiện công tác giám sát và nâng cao chất lượng dự báo thiên tai. Cơ sở dữ liệu dự báo khí tượng văn dạng số sẵn sàng ứng dụng một cách linh hoạt cho mọi nền tảng và làm đầu vào cho các loại mô hình cảnh báo dự báo khác là sản phẩm cuối cùng của những sự thay đổi này, ông Thái nói.
Ngoài ra, ông Thái nhấn mạnh rằng để thông tin dự báo, cảnh báo đi vào cuộc sống, cần có sự chung tay của các cấp, ngành trong việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân, nhất là người đứng đầu các tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của công tác khí tượng văn.
Ngoài ra, dữ liệu khí tượng văn phải được coi là một yếu tố quan trọng trong quá trình lập kế hoạch và thực hiện quy hoạch, chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh của các cấp, ngành./.
|
Nâng tầm vị thế của ngành khí tượng văn trên trường quốc tế Sau nhiều năm tích cực hợp tác quốc tế, vị thế của ngành khí tượng văn trên trường quốc tế đã dần trở nên rõ ràng hơn, được các quốc gia trên thế giới công nhận. Trong đó, Tổ chức Khí tượng thế (WMO) đã chọn khí tượng văn Việt Nam làm Trung tâm Hỗ trợ Dự báo Khu vực Đông Nam Á về Thời tiết Nguy hiểm (Trung tâm RFSC Hà Nội) vào năm 2011. Năm 2017, Việt Nam tiếp tục đóng vai trò là Trung tâm Hỗ trợ dự báo khu vực Đông Nam Á về thời tiết cảnh báo lũ quét là một phần của Chương trình Hệ thống hỗ trợ cảnh báo lũ quét Đông Nam Á. Lĩnh vực khí tượng văn Việt Nam và WMO đã chính thức ký kết Bản ghi nhớ hợp tác triển khai hoạt động Trung tâm SEAFFGS Hà Nội vào tháng 8/2022. Ngành khí tượng văn không ngừng đẩy mạnh hợp tác quốc tế song phương và đa phương với nhiều quốc gia và tổ chức khác để nâng tầm vị thế của ngành trên trường quốc tế, ngoài việc đóng góp đáng kể vào sự phát triển của ngành khí tượng văn ở khu vực Đông Nam Á. |
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống