Ảnh minh họa. (Nguồn: Hùng Võ/Vietnam+)Trong bối cảnh nguồn nước của Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn, nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước cần phải sớm có cơ chế quản lý thích hợp để xử lý triệt để những tồn tại phát sinh trong thực tế. Ví dụ, nhiều hồ, đập cung cấp nước cho điện đã bị cạn kiệt, dẫn đến thiếu điện nghiêm trọng.
Để tránh chồng chéo ngay trong việc quản lý tài nguyên nước của quốc gia, Luật Tài nguyên nước (sửa đổi) lần này cần phải thống nhất theo hướng nhiều luật tích hợp trong một bộ luật, trong đó quy định cụ thể trách nhiệm các bộ, ngành.
Quản lý chồng chéo trên... một dòng sông
Theo ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài Nguyên và Môi trường), 3.450 con sông và suối có tổng chiều dài từ 10 km trở lên, chứa tổng lượng nước khoảng 7.936 tỷ mét khối. Chia sẻ tổng quan về bức tranh tài nguyên nước quốc gia, ông nói rằng nếu xét về bình quân đầu người, Việt Nam không thiếu nước. Với lượng tài nguyên nước này, Việt Nam không thiếu thiếu nước.
Tuy nhiên, Việt Nam là quốc gia thiếu nước khi chỉ đạt 4.421 mét khối/người/năm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của Đông Nam Á và nếu xét về sản lượng nước nội sinh chỉ chiếm 40% trong số đó và 60% trong số đó đến từ nước ngoài.
Cũng theo ông Hà, với sự ra đời của Luật Tài nguyên nước từ năm 1998, sửa đổi năm 2012, về cơ bản công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên nước đã tạo ra sự chuyển biến hết sức tích cực, nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân đối với việc sử dụng và sử dụng nước.
"Tuy nhiên, cũng cần phải nhìn thẳng vấn đề là thực trạng quản lý tài nguyên nước ở Việt Nam còn rất nhiều bất cập," ông Hà lưu ý.
[Hồ điện Sơn La cạn trơ đáy, nắng nóng gây hại cho người dân]
Ông Hà cho rằng điều đầu tiên là do sự chồng chéo trong quản lý. Ví dụ, trên một dòng sông có một số lượng lớn các bộ và ngành cùng quản lý; nhiều đạo luật điều chỉnh dòng sông.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Hùng Võ/Vietnam+)Ví dụ như Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý nguồn nước; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Công thương quản lý khai thác các công trình hồ chứa, đập dâng, các trạm bơm, các công trình lợi, công trình điện; Bộ Giao thông vận tải quản lý giao thông đường trên các con sông.
"Với sự giao thoa đó, hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý tài nguyên nước sẽ giảm đi khi triển khai. Theo ông Hà, luật tài nguyên nước năm 1998 và 2012 cũng thiếu khung pháp lý về an ninh nguồn nước.
Ngoài ra, việc sử dụng nước không hiệu quả và chưa tính toán đầy đủ giá trị của tài nguyên nước trong các hoạt động phát triển kinh tế-xã hội. Trong khi thực thi pháp luật địa phương còn thiếu nghiêm trọng và nhiều tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên nước không hiệu quả và không tuân theo các quy định của pháp luật.
Mặc dù Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã có văn bản gửi các địa phương để hướng dẫn nội dung liên quan đến khai thác, sử dụng nước trong quy hoạch của tỉnh, ông Hà cho biết mặc dù trong quá trình xây dựng quy hoạch quốc gia. Tuy nhiên, vấn đề triển khai quy hoạch xây dựng, quy hoạch tỉnh, cũng có một số địa phương chưa thực sự chú ý, dẫn đến nội dung khai thác, quy hoạch sử dụng nước trong một số quy hoạch tỉnh rất mờ nhạt.
Theo ông Hà, "Vì vậy, vấn đề cấp bách là phải sửa đổi hệ thống pháp luật về tài nguyên nước.
Ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cũng lưu ý rằng mặc dù tổng lượng nước của đất nước rất lớn nhưng có tới 81% được sử dụng cho nông nghiệp và 11% được sử dụng cho nuôi trồng. Kết quả là có tới 92% lượng nước dùng cho nông nghiệp, chỉ 3% trong số đó được sử dụng cho công nghiệp và 5% cho sinh hoạt.
"Số liệu trên cho thấy rằng sẽ rất khó quản lý nếu không tiến hành điều tra khảo sát tốt và không phân định mục đích sử dụng. Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan quản lý nguồn nước hiện nay, nhưng có rất nhiều bộ khác, bao gồm nông nghiệp và công thương. Theo Huân, nếu không có phối hợp tốt, Bộ Tài Nguyên và Môi trường khó mà hoàn thành tốt nhiệm vụ này.
Xác định rõ nhiệm vụ của từng bộ, ngành và của chính họ.
Trước tình hình trên, Quốc hội đã thảo luận tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội XV, cho ý kiến vào dự án Luật Tài nguyên nước (sửa đổi), với hy vọng sẽ hoàn thiện hệ thống pháp luật quản lý tài nguyên nước, bảo đảm an ninh nguồn nước và khắc phục những bất cập trong quản lý tài nguyên nước và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Hùng Võ/Vietnam+)Trên thực tế, có đến 20 ý kiến phát biểu, 2 ý kiến tranh luận và 22 đại biểu bấm nút tranh luận nhưng hết giờ tại phiên thảo luận Hội trường về Luật Tài nguyên Nước (sửa đổi) diễn ra chiều 20/6. Điều này cho thấy rằng sự quan tâm của cử tri và đại biểu Quốc hội đối với việc sửa đổi Luật Tài nguyên nước lần này là rất lớn.
Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, ông Nguyễn Quang Huân nhấn mạnh tài nguyên nước hết sức đặc biệt, vừa đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của cuộc sống vừa liên quan đến tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế xã hội.
Từ đó, ông Huân đề xuất trong lần sửa luật này, khi đề cập đến việc sử dụng tài nguyên nước hiệu quả, công bằng, ban soạn thảo cũng nên xem xét việc phân công trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành để tránh chồng chéo trong công tác quản lý.
Ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, cho rằng để cải thiện giá trị đóng góp của tài nguyên nước trong thời gian tới, ông cần phải giải quyết vấn đề quan trọng mà Luật Tài nguyên nước (sửa đổi) lần này phải xử lý triệt để. Điều này đòi hỏi phải phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương trong quản lý tài nguyên nước.
Theo đó, mục tiêu của luật sửa đổi lần này là kết hợp một số luật trong một bộ luật chung và xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung. Điều này không có nghĩa là Luật Tài nguyên nước (sửa đổi) sẽ phủ hết tất cả các luật khác; đúng hơn, để tránh chồng chéo trong quản lý, liên quan đến bộ, ngành nào thì luật phân công cụ thể trách nhiệm cho các bộ, ngành đó thực hiện.
"Yêu cầu cao nhất trong sửa đổi luật lần này chính là xuất phát từ yêu cầu thực tế, cũng như yêu cầu của Đảng và Nhà nước đối với bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia. Chúng tôi xây dựng luật theo hướng tổng thể, tức là không chỉ Bộ Tài nguyên và Môi trường mà tất cả các bộ, ngành đều phải chịu trách nhiệm liên quan đến an ninh nguồn nước," ông Hà nói thêm.
Ngoài ra, ông Hà cho biết Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã đưa ra những quy định chung liên quan đến việc khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia, có trách nhiệm trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên nước./.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống