Trong bối cảnh Nga liên tục tăng cường các đợt tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các thành phố của Ukraine, lực lượng phòng không nước này đang phải tìm cách đối phó với những mối đe dọa ngày càng phức tạp. Bên cạnh các khẩu súng máy hạng nặng đã được sử dụng trong nhiều năm, các đơn vị phòng không cơ động của Ukraine hiện đang gấp rút làm chủ một loại vũ khí mới: máy bay không người lái đánh chặn.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không hề dễ dàng. Một buổi huấn luyện gần Kiev gần đây đã cho thấy những thách thức mà binh sĩ Ukraine phải đối mặt khi chiến tranh điện tử ngày càng trở thành yếu tố quyết định trên chiến trường.
Dưới màn đêm, một nhóm binh sĩ Ukraine lái xe tải nhỏ đến một cánh đồng ở ngoại ô Kiev để triển khai trạm điều khiển mặt đất. Trước khi phóng máy bay không người lái đánh chặn, họ cho một máy bay không người lái bốn cánh cỡ nhỏ cất cánh nhằm trinh sát khu vực và kiểm tra mức độ nhiễu điện tử.
Bên trong xe chỉ huy, các quân nhân theo dõi dữ liệu truyền về trên màn hình máy tính. Nhưng chỉ ít phút sau, tín hiệu đột ngột biến mất và màn hình chỉ còn lại những dải nhiễu.
Nghi ngờ máy bay trinh sát đã bị tác chiến điện tử làm gián đoạn liên lạc, nhóm binh sĩ buộc phải hủy toàn bộ nhiệm vụ trước khi máy bay đánh chặn kịp cất cánh. Sự cố này cho thấy mức độ mong manh của các hoạt động phòng không hiện đại trong môi trường tác chiến điện tử ngày càng khốc liệt.
Súng máy gần 100 tuổi vẫn được Ukraine tin dùng
Trong nhiều năm, các đơn vị phòng không cơ động của Ukraine chủ yếu dựa vào những khẩu súng máy hạng nặng M2 Browning cỡ nòng 12,7 mm gắn trên xe bán tải để đối phó với các máy bay không người lái cảm tử của Nga. Loại vũ khí do Mỹ thiết kế từ cuối Thế chiến thứ nhất và được đưa vào sử dụng từ đầu thập niên 1930 này từng chứng tỏ hiệu quả trong việc bảo vệ các thành phố Ukraine trước những đợt tấn công bằng UAV. Tuy nhiên, chiến trường đang thay đổi nhanh chóng.
Theo các binh sĩ Ukraine, trong năm qua, Nga đã cải tiến các mẫu máy bay không người lái tấn công, giúp chúng bay nhanh hơn và hoạt động ở độ cao lớn hơn, vượt quá tầm bắn hiệu quả của nhiều hệ thống súng máy cơ động. Để đối phó, Ukraine ngày càng phụ thuộc vào các máy bay không người lái đánh chặn có khả năng truy đuổi mục tiêu ở độ cao tới 5.000 m và tốc độ gần 320 km/h. Đơn vị phòng không cơ động gần Kiev hiện đang huấn luyện binh sỹ vận hành hai mẫu máy bay đánh chặn nội địa là P1-Sun của Skyfall và Bullet do General Cherry phát triển.
Dù mang lại nhiều lợi thế, máy bay không người lái đánh chặn vẫn tồn tại những hạn chế đáng kể. Chúng có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết xấu hoặc các biện pháp gây nhiễu điện tử. Ngoài ra, Nga cũng liên tục điều chỉnh chiến thuật vận hành UAV để tăng khả năng né tránh các cuộc đánh chặn.
Theo Oleksiy, chỉ huy một đơn vị phòng không cơ động gần Kiev, các khẩu Browning vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ nhiều lớp của Ukraine.
Ông cho biết những khẩu súng máy này đặc biệt hiệu quả đối với các máy bay không người lái bay ở độ cao thấp, khoảng dưới 100 m, nhằm tránh bị radar phát hiện.
Một đoạn video ghi lại trận đánh trước đó trong ngày cho thấy các xạ thủ thuộc đơn vị của Oleksiy đã khai hỏa vào máy bay không người lái Shahed trong một đợt tập kích quy mô lớn của Nga. "Đây là một hệ thống phòng thủ nhiều lớp, trong đó mỗi loại vũ khí đảm nhiệm một vai trò riêng", Oleksiy nói.
Cuộc chạy đua công nghệ trên bầu trời
Đối với nhiều binh sĩ Ukraine, việc vận hành máy bay không người lái đánh chặn là một kỹ năng hoàn toàn mới. Một nữ phi công của đơn vị cho biết kinh nghiệm điều khiển UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) đã giúp cô thích nghi nhanh hơn với loại khí tài mới. Tuy nhiên, việc điều khiển máy bay ở độ cao lớn hơn nhiều so với các nhiệm vụ FPV thông thường vẫn là một thách thức đáng kể.
Theo giới chức Ukraine, máy bay không người lái đánh chặn đang ngày càng trở thành một thành phần quan trọng trong mạng lưới phòng không quốc gia.
Ông Oleksiy Vyskub, Thứ trưởng Quốc phòng thứ nhất của Ukraine, cho biết loại khí tài này hiện đảm nhiệm phần lớn các vụ bắn hạ máy bay không người lái đối phương, cùng với trực thăng và các hệ thống phòng không truyền thống.
Bộ trưởng Chuyển đổi số Mykhailo Fedorov cho biết, đây là giải pháp có chi phí thấp hơn, triển khai nhanh hơn và dễ mở rộng hơn để đối phó với các cuộc tập kích quy mô lớn của Nga. Đối với các đơn vị phòng không cơ động, việc làm chủ công nghệ mới gần như đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
"Chúng tôi luôn cố gắng tiếp cận và làm chủ mọi công nghệ mới. Từ UAV, FPV thông thường cho đến máy bay không người lái đánh chặn. Chúng tôi tin rằng công nghệ càng tiên tiến thì khả năng bảo vệ bầu trời càng hiệu quả", ông Oleksiy nói.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống