Sự trỗi dậy của vũ khí kỹ thuật số

Theo hãng tin Anadolu, các cuộc tấn công do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện nhằm vào Iran, khiến lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao của Iran thiệt mạng, cho thấy cách công nghệ AI được sử dụng trong chiến tranh thế hệ mới.

Công nghệ AI được sử dụng trong chiến tranh thế hệ mới. Ảnh: Anadolu

Tại một cuộc họp báo của Lầu Năm Góc, tuyên bố của Tướng Dan Kane, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đã tiết lộ quy mô của các cuộc tấn công kỹ thuật số mở đường cho các cuộc không kích khiến lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng. Bộ tư lệnh Tác chiến mạng (CYBERCOM) đã phối hợp với Bộ chỉ huy Không gian (SPACECOM) tiến hành các chiến dịch trong không gian mạng nhằm vào hệ thống liên lạc của Iran, làm vô hiệu hóa hoàn toàn tất cả mạng lưới thông tin liên lạc và hệ thống cảm biến của Iran, đồng thời tước đi khả năng “quan sát, phát hiện hoặc phản ứng” của lực lượng an ninh Iran.

Theo tờ Financial Times, bên cạnh Mỹ, các hoạt động tấn công mạng trên thực địa của Israel cũng khá hiệu quả. Trước khi bắt đầu chiến dịch quân sự, Israel đã tấn công gần như toàn bộ hệ thống camera giám sát giao thông ở Tehran, mã hóa hình ảnh và truyền toàn bộ dữ liệu trực tiếp đến các máy chủ tại Tel Aviv. Trước cuộc không kích hôm 28-2, lực lượng tình báo Israel đã theo dõi thời gian di chuyển của lực lượng bảo vệ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tại phố Pasteur ở Tehran. Nhờ đó, họ có thể nắm được thông tin về lịch trình hằng ngày của các quan chức cấp cao và đội ngũ an ninh.

Một bước đi còn mang tính quyết định hơn nữa là việc Israel làm hư hại một số bộ phận của khoảng 12 trạm phát sóng di động nằm gần phố Pasteur. Sự can thiệp này khiến các điện thoại liên tục ở trạng thái “bận” và đội bảo vệ của ông Khamenei không nhận được bất kỳ cảnh báo nào về cuộc tấn công lớn sắp xảy ra. Cùng với dữ liệu và hình ảnh này, thông tin do đơn vị tình báo mạng quân sự Israel-Đơn vị 8200 và Cơ quan tình báo Israel (Mossad) thu thập đã được phân tích bằng nhiều công cụ và thuật toán AI khác nhau. Dựa trên dữ liệu này, Israel và Mỹ đã xây dựng toàn bộ quy trình tác chiến.

Việc AI đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng với những thông tin về hợp tác công nghệ dân sự-quân sự ở phía Washington, đã cho thấy bức tranh toàn cảnh của tình hình. Giám đốc điều hành của OpenAI Sam Altman đã thông báo về việc ký kết một thỏa thuận quan trọng cho phép sử dụng các mô hình AI của công ty trong mạng lưới mật của Lầu Năm Góc. Động thái này diễn ra sau tranh cãi giữa Lầu Năm Góc và đối thủ của OpenAI là Anthropic. Sản phẩm Claude của Anthropic, từng được sử dụng hiệu quả trong một chiến dịch quân sự của Lầu Năm Góc tại Venezuela, cũng được áp dụng từ đầu trong chiến dịch nhằm vào Iran. Tuy nhiên, sau đó Anthropic từ chối cho phép sản phẩm của mình được sử dụng trong các hoạt động quân sự như vậy. Kết quả là chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhanh chóng cấm sử dụng các sản phẩm của công ty này trong toàn bộ các cơ quan liên bang.

Thỏa thuận giữa OpenAI và Lầu Năm Góc cho thấy các quốc gia hiện không chỉ coi công nghệ vệ tinh hay các phương tiện tác chiến mạng và điện tử, mà còn xem những công cụ AI như mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models-LLM) là loại “vũ khí chiến lược” mới.

Chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran được xem là sự khởi đầu một kỷ nguyên mới của các cuộc xung đột, khi các hình thức tác chiến truyền thống dần trở thành dĩ vãng. Kết nối internet từ không gian, các cuộc tấn công làm gián đoạn hệ thống vệ tinh, công cụ mạng xâm nhập vào camera giao thông, chiến thuật tác chiến điện tử làm tê liệt hệ thống thông tin liên lạc và các trạm phát sóng di động, cùng những hệ thống AI khổng lồ có thể biến hàng tỷ dữ liệu thành thông tin tình báo chỉ trong vài giây... mới chỉ là phần nổi của kỷ nguyên này. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các cơ sở hạ tầng trọng yếu “độc lập” và “an toàn” từ mạng liên lạc, internet đến hệ thống vệ tinh, trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm ứng phó với những mối đe dọa mới và bảo đảm an ninh quốc gia.