Tuy nhiên, theo cảnh báo của các chuyên gia an ninh, đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Một công nghệ nguy hiểm hơn nhiều đã xuất hiện và được thử nghiệm trên chiến trường Nga - Ukraine, đó là điều khiển UAV thông qua mạng di động.
Nếu như vài năm trước, UAV chỉ có thể được điều khiển bằng sóng vô tuyến trong phạm vi vài km, hoặc hoạt động theo tọa độ được lập trình sẵn như tên lửa, thì giờ đây mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn. Với việc tích hợp modem và thẻ SIM địa phương, UAV có thể kết nối trực tiếp với mạng 4G hoặc 5G, cho phép điều khiển từ khoảng cách gần như không giới hạn.
Một cựu quan chức an ninh cấp cao của Israel cho biết, chỉ cần lắp một thẻ SIM vào UAV - tương tự như điện thoại di động - là người điều khiển có thể nhận hình ảnh trực tiếp với độ phân giải cao, gần như không có độ trễ. Điều này giúp họ điều khiển thiết bị với độ chính xác cực cao, tương tự như một cuộc gọi video quốc tế qua Internet.
Kịch bản đáng lo ngại nhất không phải là UAV xâm nhập từ bên ngoài biên giới, mà là những thiết bị đã có sẵn bên trong lãnh thổ. Theo chuyên gia, chỉ cần một cá nhân trong nước mua hoặc in 3D một UAV, lắp thêm modem và SIM, thì người điều khiển ở cách đó hàng nghìn km đã có thể vận hành thiết bị.
Mối đe dọa này không còn là giả thuyết. Trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, công nghệ điều khiển UAV qua mạng di động đã được triển khai thực tế.
Một ví dụ điển hình là chiến dịch “Spiderweb” do Ukraine thực hiện. Hàng chục UAV được bí mật đưa vào lãnh thổ Nga, giấu trong các container có mái che. Khi đến thời điểm, 117 UAV đồng loạt cất cánh và tấn công các căn cứ không quân Nga từ khoảng cách hàng trăm đến hàng nghìn km. Kết quả, nhiều máy bay ném bom chiến lược bị phá hủy.
Theo các chuyên gia, khi UAV có thể kết nối qua mạng di động, chúng không còn chỉ là công cụ chiến thuật mà đã trở thành mối đe dọa chiến lược. Không cần vượt biên giới, không cần radar phát hiện, UAV có thể đã nằm sẵn trong lãnh thổ mục tiêu.
Việc truy vết cũng trở nên cực kỳ khó khăn. Người điều khiển chỉ là một “thuê bao” trong hàng triệu kết nối mạng di động. Tại Israel, con số này lên tới khoảng 15 triệu; ở Mỹ, con số còn lớn hơn nhiều lần.
Các chuyên gia tin rằng Iran đã sở hữu công nghệ này. Những phiên bản nâng cấp của UAV Shahed cho thấy khả năng tích hợp kết nối mạng. Thậm chí, có nghi vấn công nghệ này đã được sử dụng trong một số vụ tấn công có độ chính xác cao.
Nguy cơ càng lớn khi công nghệ này có thể lan sang các lực lượng như Hezbollah hay thậm chí các nhóm phi nhà nước khác. Việc tiếp cận công nghệ tương đối dễ dàng, chi phí thấp, và gần như không có rào cản kỹ thuật đáng kể.
Hiện nay, các biện pháp đối phó vẫn rất hạn chế. Một số quốc gia như Nga đã thử cắt mạng Internet di động tại các khu vực nhạy cảm, nhưng cách này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống dân sự và hoạt động quân sự.
Tại Ukraine, lực lượng an ninh tập trung vào việc truy tìm các đối tượng hỗ trợ - những người cung cấp SIM hoặc thiết bị trước khi UAV được kích hoạt. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp phòng ngừa từ sớm, không thể đảm bảo tuyệt đối.
Vấn đề lớn nhất là nếu UAV cất cánh ngay trong nội đô, gần như không có hệ thống radar nào có thể phát hiện kịp thời, đặc biệt trong môi trường đô thị dày đặc.
Các chuyên gia cảnh báo rằng mối nguy này không phải là viễn cảnh tương lai - nó đã tồn tại. Điều đáng lo ngại nhất là sự chậm trễ trong nhận thức và chuẩn bị.
Một chuyên gia nhận định: “Lịch sử cho thấy các hệ thống an ninh thường bị bất ngờ không phải vì thiếu thông tin, mà vì thiếu khả năng hình dung. Chúng ta không được lặp lại sai lầm đó”.
Công nghệ UAV điều khiển qua mạng di động đang mở ra một kỷ nguyên mới của chiến tranh phi đối xứng - nơi các tác nhân nhỏ cũng có thể sở hữu năng lực tấn công chính xác từng được coi là đặc quyền của các cường quốc. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là liệu mối đe dọa này có xảy ra hay không, mà là khi nào và ở đâu nó sẽ xảy ra tiếp theo.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống