(Tổ Quốc) - Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới dự báo, hiện tượng El Nino sẽ khiến cho thời tiết ở Việt Nam và toàn cầu gắn liền với nắng nóng kỷ lục.
Theo các nhà khoa học của Tổ chức Khí tượng Thế giới, thế giới sẽ trải qua sự quay trở lại của El Nino cùng với nhiệt độ nóng hơn bình thường sẽ tăng lên vào cuối mùa hè này. Theo tổ chức này, khả năng El Nino xảy ra vào cuối tháng 7 là 60% và vào cuối tháng 9 là 80%. Thành phố Hồ Chí Minh luôn duy trì ở mức nhiệt 38 đến hơn 40 độ C trong nhiều ngày qua, mặc dù không có bức tranh rõ ràng về tác động của hiện tượng El Nino, còn thành phố Hà Nội đã bắt đầu với những ngày nắng nóng lên tới 40 độ C. Vậy El Nino, tại sao các nhà khoa học lại lo lắng khi hiện tượng này quay trở lại?
Chính xác thì hiện tượng hiện tượng Nino là gì?
Ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, hiện tượng El Nino là sự nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt. (Ảnh: Reuters)
Bởi vì nó thường xảy ra vào dịp Giáng sinh, "El Nino" trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là đứa con của Chúa. Thuật ngữ "hiện tượng El Nino" dùng để chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương. Đây là hiện tượng tự nhiên có sức mạnh lớn nhất trên đại dương và có khả năng làm thay đổi khí hậu toàn cầu. Mặc dù nó thường xuất hiện 3–4 năm một lần, nhưng hiện tượng El Nino thường kéo dài từ 8–12 tháng hoặc lâu hơn.
Các yếu tố góp phần gây ra hiện tượng El Nino
Khi nghiên cứu biến động của gió mùa, một nhà khoa học người Anh tên là Gibert Walker đã phát hiện ra một số loại mưa của Nam Mỹ với sự thay đổi của nhiệt độ đại dương vào năm 1920. Tuy nhiên, phải đến vài chục năm sau khi phát hiện của ông được công nhận, do điều kiện kỹ thuật lúc bấy giờ chưa phát triển.
El NIno, hiện tượng tự nhiên mạnh nhất trên đại dương, có khả năng làm thay đổi khí hậu toàn cầu. (Ảnh: Reuters)
El Nino là một hiện tượng tự nhiên và có hai nguyên nhân khiến nó xảy ra:
Thứ nhất, gió tín phong đông nam yếu. Sự nổi lên trên của nước lạnh ở Thái Bình Dương sẽ giảm bớt hoặc ngừng hoạt động sau khi gió tín phong đông nam thối sát xích đạo nam bán cầu suy kém, dẫn đến nhiệt nước biển nóng bất thường. Trái ngược với thông thường ở khu vực sát bờ Thái Bình Dương và các địa phương xung quanh, hiện tượng giáng thường do dòng nước biển xích đạo và hoàn lưu khí quyển phát sinh khách gây ra.
Khoảng thời gian điển hình của hiện tượng El Nino là từ 8 đến 12 tháng, hoặc lâu hơn, và nó thường xảy ra ba đến bốn năm một lần. (Ảnh: Reuters)
Thứ hai, do sự tự quay của Trái đất. Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa hiện tượng El Nino và sự biến đổi vận tốc tự quay của hành tinh. Sự biến đổi này có tác động ngược với sự biến đổi nhiệt độ mặt biển ở phía đông Thái Bình Dương xích đạo, tức là nhiệt độ mặt biển phía đông Thái Bình Dương giảm xuống thấp khi tốc độ tự quay Trái đất tăng tốc trong một khoảng thời gian ngắn. Trái ngược với điều ngược lại, nhiệt độ của mặt biển phía đông xích đạo tăng lên khi tốc độ tự quay của trái đất giảm dần.
Tại sao El Nino lại dẫn đến những đợt nắng nóng kỷ lục ở Việt Nam?
Hiện tượng El Nino đang diễn ra đã ảnh hưởng và tác động đến khí hậu làm thay đổi thời tiết trên trái đất, cũng như ở Việt Nam.
Khí hậu của Việt Nam bị ảnh hưởng bởi hiện tượng El Nino đang diễn ra. (Ảnh: Reuters)
Vào thời kỳ El Nino, các quốc gia Tây Thái Bình Dương như: Việt Nam, Philipin, Malaixia, Indonexia, Thái Lan, Lào, Úc, thường xuyên trải qua các hiện tượng hạn hán, nắng nóng kéo dài do vùng mưa trong hoàn lưu Walker dịch chuyển sang phía Đông Thái Bình Dương. Việt Nam là quốc gia ven biển, nằm trong khu vực giao tranh của các hệ thống gió mùa và chịu tác động mạnh mẽ của sự thay đổi điều kiện khí quyển, đại dương trong đó có hiện tượng El Nino.
El Nino làm tăng các đợt ẩm ướt và khô hạn, các đợt nắng nóng kéo dài và mùa đông ấm lên, và Việt Nam cũng phải chịu những ảnh hưởng tương tự, theo nghiên cứu về tác động của nóng lên toàn cầu với lượng mưa và nhiệt độ trên toàn thế giới.
Các hiện tượng hạn hán, nắng nóng kéo dài thường xuyên xảy ra ở các quốc gia Tây Thái Bình Dương trong thời kỳ El Nino. (Ảnh: Reuters)
Do đó, nhiệt độ trung bình hàng tháng trong các tháng có El Nino thường cao hơn bình thường ở tất cả các vùng của Việt Nam. Các đợt El Nino thường dẫn đến các kỷ lục về nắng nóng, như các năm 1997–1998, khi Bắc Trung Bộ đạt kỷ lục nhiệt độ cao nhất là 41.2 độ C, Bắc Bộ là 39.6 độ C, TrungTrung Bộ là 40.1 độ C, Nam Bộ 39.6 độ C và đợt El Nino các năm 2014–2015, khi nhiệt độ kỷ lục đạt tới 41.5 độ C ở Bắc Trung Bộ.
El Nino cũng có tác động đến dòng chảy sông ngòi ở Việt Nam.
Phần lớn các trạm trong những năm El Nino có dòng chảy năm nhỏ hơn trung bình nhiều năm từ 10% trở lên, với những năm El Nino mạnh có thể giảm tới 50%.
El Nino sẽ kiểm soát thời tiết Việt Nam như thế nào vào năm 2023?
Theo một số nghiên cứu, năm 2016 là năm nóng nhất trong lịch sử loài người trong thời kỳ hiện đại, trùng với thời điểm El Nino mạnh lên. Tuy nhiên, Ông Friederike Otto, giảng viên tại Viện Grantham thuộc Đại học Hoàng gia London (Anh), lại tin rằng nếu El Nino mạnh lên, rất có thể năm 2023 sẽ nóng hơn năm 2016 khi xét đến việc con người đốt nhiên liệu hóa thạch.
Rất có thể El Nino sẽ gây ra nhiều đợt nắng nóng kỷ lục ở Việt Nam và trên toàn thế giới vào năm 2023. (Ảnh: Reuters)
Theo dự báo của Đài Khí tượng văn khu vực Nam bộ, nắng nóng đang lan rộng khắp khu vực Nam bộ. Biên, tỉnh Đồng Nai, có nhiệt độ cao nhất ghi nhận được trong ngày 3/5 là 38,7 độ C.
Nhiệt độ 37,3 độ C được ghi nhận ở Đồng Phú (Bình Phước), 37,8 độ C ở Thủ Dầu Một (Bình Dương) và 37 độ C ở Tây Ninh.
Phía Tây Bắc Bộ và khu vực từ Thanh đến Phú Yên 35 - 38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Nhiệt độ cao nhất 34–40 độ C được ghi nhận ở Hà Nội.
Do hiện tượng El Nino, số ngày nắng nóng năm 2023 có thể nhiều hơn so với năm 2022. (Ảnh: Reuters)
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng văn Quốc gia với Đài truyền hình Việt Nam, nắng nóng năm nay đến sớm và có xu hướng gay gắt hơn hẳn so với những năm trước. Nhiệt độ có khả năng tăng từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, tập trung nhiều ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, với điều kiện ENSO sẽ ở trạng thái El Nino từ tháng 7 đến tháng 9. Số ngày nắng nóng năm 2023 có thể nhiều hơn nhiều so với năm 2022. Nhiều khả năng, các giá trị nhiệt độ cao nhất vượt kỷ lục cũ sẽ xuất hiện.
Miền Bắc trải qua thời gian nắng nóng từ tháng 5 đến tháng 8, với tháng 6 đến tháng 7 là cao điểm; miền Trung trải qua thời gian từ tháng 5-8, với tháng 7 là cao điểm. Trung bình từ 2-4 ngày, với các đợt nắng nóng kéo dài hơn.
*Bài viết được tổng hợp từ Reuters, Euronews.
Theo các nhà khoa học của Tổ chức Khí tượng Thế giới, thế giới sẽ trải qua sự quay trở lại của El Nino cùng với nhiệt độ nóng hơn bình thường sẽ tăng lên vào cuối mùa hè này. Theo tổ chức này, khả năng El Nino xảy ra vào cuối tháng 7 là 60% và vào cuối tháng 9 là 80%. Thành phố Hồ Chí Minh luôn duy trì ở mức nhiệt 38 đến hơn 40 độ C trong nhiều ngày qua, mặc dù không có bức tranh rõ ràng về tác động của hiện tượng El Nino, còn thành phố Hà Nội đã bắt đầu với những ngày nắng nóng lên tới 40 độ C. Vậy El Nino, tại sao các nhà khoa học lại lo lắng khi hiện tượng này quay trở lại?
Chính xác thì hiện tượng hiện tượng Nino là gì?
Ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, hiện tượng El Nino là sự nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt. (Ảnh: Reuters)
Bởi vì nó thường xảy ra vào dịp Giáng sinh, "El Nino" trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là đứa con của Chúa. Thuật ngữ "hiện tượng El Nino" dùng để chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương. Đây là hiện tượng tự nhiên có sức mạnh lớn nhất trên đại dương và có khả năng làm thay đổi khí hậu toàn cầu. Mặc dù nó thường xuất hiện 3–4 năm một lần, nhưng hiện tượng El Nino thường kéo dài từ 8–12 tháng hoặc lâu hơn.
Các yếu tố góp phần gây ra hiện tượng El Nino
Khi nghiên cứu biến động của gió mùa, một nhà khoa học người Anh tên là Gibert Walker đã phát hiện ra một số loại mưa của Nam Mỹ với sự thay đổi của nhiệt độ đại dương vào năm 1920. Tuy nhiên, phải đến vài chục năm sau khi phát hiện của ông được công nhận, do điều kiện kỹ thuật lúc bấy giờ chưa phát triển.
El NIno, hiện tượng tự nhiên mạnh nhất trên đại dương, có khả năng làm thay đổi khí hậu toàn cầu. (Ảnh: Reuters)
El Nino là một hiện tượng tự nhiên và có hai nguyên nhân khiến nó xảy ra:
Thứ nhất, gió tín phong đông nam yếu. Sự nổi lên trên của nước lạnh ở Thái Bình Dương sẽ giảm bớt hoặc ngừng hoạt động sau khi gió tín phong đông nam thối sát xích đạo nam bán cầu suy kém, dẫn đến nhiệt nước biển nóng bất thường. Trái ngược với thông thường ở khu vực sát bờ Thái Bình Dương và các địa phương xung quanh, hiện tượng giáng thường do dòng nước biển xích đạo và hoàn lưu khí quyển phát sinh khách gây ra.
Khoảng thời gian điển hình của hiện tượng El Nino là từ 8 đến 12 tháng, hoặc lâu hơn, và nó thường xảy ra ba đến bốn năm một lần. (Ảnh: Reuters)
Thứ hai, do sự tự quay của Trái đất. Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa hiện tượng El Nino và sự biến đổi vận tốc tự quay của hành tinh. Sự biến đổi này có tác động ngược với sự biến đổi nhiệt độ mặt biển ở phía đông Thái Bình Dương xích đạo, tức là nhiệt độ mặt biển phía đông Thái Bình Dương giảm xuống thấp khi tốc độ tự quay Trái đất tăng tốc trong một khoảng thời gian ngắn. Trái ngược với điều ngược lại, nhiệt độ của mặt biển phía đông xích đạo tăng lên khi tốc độ tự quay của trái đất giảm dần.
Tại sao El Nino lại dẫn đến những đợt nắng nóng kỷ lục ở Việt Nam?
Hiện tượng El Nino đang diễn ra đã ảnh hưởng và tác động đến khí hậu làm thay đổi thời tiết trên trái đất, cũng như ở Việt Nam.
Khí hậu của Việt Nam bị ảnh hưởng bởi hiện tượng El Nino đang diễn ra. (Ảnh: Reuters)
Vào thời kỳ El Nino, các quốc gia Tây Thái Bình Dương như: Việt Nam, Philipin, Malaixia, Indonexia, Thái Lan, Lào, Úc, thường xuyên trải qua các hiện tượng hạn hán, nắng nóng kéo dài do vùng mưa trong hoàn lưu Walker dịch chuyển sang phía Đông Thái Bình Dương. Việt Nam là quốc gia ven biển, nằm trong khu vực giao tranh của các hệ thống gió mùa và chịu tác động mạnh mẽ của sự thay đổi điều kiện khí quyển, đại dương trong đó có hiện tượng El Nino.
El Nino làm tăng các đợt ẩm ướt và khô hạn, các đợt nắng nóng kéo dài và mùa đông ấm lên, và Việt Nam cũng phải chịu những ảnh hưởng tương tự, theo nghiên cứu về tác động của nóng lên toàn cầu với lượng mưa và nhiệt độ trên toàn thế giới.
Các hiện tượng hạn hán, nắng nóng kéo dài thường xuyên xảy ra ở các quốc gia Tây Thái Bình Dương trong thời kỳ El Nino. (Ảnh: Reuters)
Do đó, nhiệt độ trung bình hàng tháng trong các tháng có El Nino thường cao hơn bình thường ở tất cả các vùng của Việt Nam. Các đợt El Nino thường dẫn đến các kỷ lục về nắng nóng, như các năm 1997–1998, khi Bắc Trung Bộ đạt kỷ lục nhiệt độ cao nhất là 41.2 độ C, Bắc Bộ là 39.6 độ C, TrungTrung Bộ là 40.1 độ C, Nam Bộ 39.6 độ C và đợt El Nino các năm 2014–2015, khi nhiệt độ kỷ lục đạt tới 41.5 độ C ở Bắc Trung Bộ.
El Nino cũng có tác động đến dòng chảy sông ngòi ở Việt Nam.
Phần lớn các trạm trong những năm El Nino có dòng chảy năm nhỏ hơn trung bình nhiều năm từ 10% trở lên, với những năm El Nino mạnh có thể giảm tới 50%.
El Nino sẽ kiểm soát thời tiết Việt Nam như thế nào vào năm 2023?
Theo một số nghiên cứu, năm 2016 là năm nóng nhất trong lịch sử loài người trong thời kỳ hiện đại, trùng với thời điểm El Nino mạnh lên. Tuy nhiên, Ông Friederike Otto, giảng viên tại Viện Grantham thuộc Đại học Hoàng gia London (Anh), lại tin rằng nếu El Nino mạnh lên, rất có thể năm 2023 sẽ nóng hơn năm 2016 khi xét đến việc con người đốt nhiên liệu hóa thạch.
Rất có thể El Nino sẽ gây ra nhiều đợt nắng nóng kỷ lục ở Việt Nam và trên toàn thế giới vào năm 2023. (Ảnh: Reuters)
Theo dự báo của Đài Khí tượng văn khu vực Nam bộ, nắng nóng đang lan rộng khắp khu vực Nam bộ. Biên, tỉnh Đồng Nai, có nhiệt độ cao nhất ghi nhận được trong ngày 3/5 là 38,7 độ C.
Nhiệt độ 37,3 độ C được ghi nhận ở Đồng Phú (Bình Phước), 37,8 độ C ở Thủ Dầu Một (Bình Dương) và 37 độ C ở Tây Ninh.
Phía Tây Bắc Bộ và khu vực từ Thanh đến Phú Yên 35 - 38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Nhiệt độ cao nhất 34–40 độ C được ghi nhận ở Hà Nội.
Do hiện tượng El Nino, số ngày nắng nóng năm 2023 có thể nhiều hơn so với năm 2022. (Ảnh: Reuters)
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng văn Quốc gia với Đài truyền hình Việt Nam, nắng nóng năm nay đến sớm và có xu hướng gay gắt hơn hẳn so với những năm trước. Nhiệt độ có khả năng tăng từ khoảng tháng 5 đến tháng 8, tập trung nhiều ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, với điều kiện ENSO sẽ ở trạng thái El Nino từ tháng 7 đến tháng 9. Số ngày nắng nóng năm 2023 có thể nhiều hơn nhiều so với năm 2022. Nhiều khả năng, các giá trị nhiệt độ cao nhất vượt kỷ lục cũ sẽ xuất hiện.
Miền Bắc trải qua thời gian nắng nóng từ tháng 5 đến tháng 8, với tháng 6 đến tháng 7 là cao điểm; miền Trung trải qua thời gian từ tháng 5-8, với tháng 7 là cao điểm. Trung bình từ 2-4 ngày, với các đợt nắng nóng kéo dài hơn.
*Bài viết được tổng hợp từ Reuters, Euronews.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống