Giải mã 4.000 năm biến đổi khí hậu và khả năng thích ứng của con người

Nghiên cứu được thực hiện tại vùng đầm lầy Kebara cổ trên bờ biển Carmel ở miền Bắc Israel. Bằng cách khoan sâu tới 16 m dưới lòng đất, các nhà khoa học đã thu thập các lõi trầm tích chứa những lớp bùn hình thành liên tục trong suốt hàng nghìn năm. Phân tích các mẫu phấn hoa, hạt thực vật, vỏ động vật thân mềm và các dấu vết hóa học trong các lớp trầm tích đã giúp nhóm nghiên cứu tái dựng lịch sử môi trường và khí hậu của khu vực trong giai đoạn từ 8.000 đến 4.000 năm trước.

Kết quả nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Quaternary Science Reviews, cho thấy khu vực Đông Địa Trung Hải đã trải qua xu hướng khô hạn kéo dài xen kẽ với các giai đoạn khí hậu ẩm hơn. Đáng chú ý, lượng mưa tại khu vực ven biển hiện nay của Israel được cho là đã giảm khoảng 50% vào khoảng 6.500 năm trước, từ mức gần 700 mm xuống còn khoảng 350 mm mỗi năm. Khoảng 4.200 năm trước, khu vực này cũng trải qua một đợt hạn hán nghiêm trọng từng được cho là nguyên nhân dẫn tới những biến động xã hội quy mô lớn ở Trung Đông cổ đại.

Tuy nhiên, khi đối chiếu dữ liệu khí hậu với các bằng chứng khảo cổ học, nhóm nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ trực tiếp giữa các đợt biến đổi môi trường và sự suy giảm hay di chuyển của các khu dân cư trong giai đoạn từ 8.000 đến 4.000 năm trước. Thay vào đó, các cộng đồng cổ đại đã phát triển nhiều phương thức thích ứng mới để duy trì sản xuất và sinh kế trong điều kiện ngày càng khô hạn.

Theo các nhà nghiên cứu, trong thời kỳ Đá mới và thời kỳ Đồ đồng đá, cư dân tại Nam Levant đã mở rộng hoạt động canh tác sang các khu vực bán khô hạn thông qua việc xây dựng các hệ thống dẫn nước lũ theo mùa vào đồng ruộng, tạo tiền đề cho những hình thức tưới tiêu sơ khai. Các bằng chứng thực vật học cho thấy nhiều loại cây trồng như lúa mạch đã được canh tác bằng nguồn nước được quản lý chủ động thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào lượng mưa tự nhiên.

Các tác giả cho rằng kết quả nghiên cứu mang lại góc nhìn mới về mối quan hệ giữa biến đổi khí hậu và sự phát triển của các nền văn minh cổ đại. Nghiên cứu cho thấy các biến động môi trường không nhất thiết dẫn tới sự sụp đổ của xã hội, mà có thể thúc đẩy quá trình đổi mới công nghệ, thay đổi mô hình sản xuất và hình thành các chiến lược thích ứng mới. Theo nhóm nghiên cứu, những bài học từ quá khứ có thể góp phần giúp các quốc gia hiện nay xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả hơn trước những thách thức do biến đổi khí hậu toàn cầu đặt ra.