Phát hiện mới về sự xuất hiện tổ tiên loài người tại Israel

Mốc thời gian này sớm hơn hàng trăm nghìn năm so với các ước tính trước đây về làn sóng di cư đầu tiên của con người ra khỏi châu Phi.

Nghiên cứu tập trung xác định lại niên đại di chỉ tiền sử Ubeidiya ở thung lũng Jordan, phía Nam Biển Galilee. Trước đây, địa điểm này được cho là hình thành cách hiện tại khoảng 1,2 - 1,6 triệu năm. Tuy nhiên, các phân tích mới cho thấy con người cổ đại có thể đã cư trú tại đây từ khoảng 1,9 triệu năm trước.

Phát hiện này đặt di chỉ Ubeidiya cùng thời kỳ với di chỉ Dmanisi tại Gruzia - vốn lâu nay được xem là bằng chứng sớm nhất về sự hiện diện của hominin bên ngoài châu Phi. Điều này cho thấy có thể đã tồn tại ít nhất hai nhóm tổ tiên loài người rời châu Phi gần như đồng thời.

Theo Giáo sư Omry Barzilai (Đại học Haifa), trước đây giới nghiên cứu cho rằng công cụ đá Acheulian tại di chỉ Ubeidiya xuất hiện muộn hơn so với công cụ đá Oldowan ở di chỉ Dmanisi. Tuy nhiên, kết quả định tuổi mới cho thấy truyền thống sử dụng hai loại công cụ này có thể đã lan tới khu vực Á–Âu gần như cùng thời điểm, vào khoảng 1,9 triệu năm trước.

Công trình do Giáo sư Ari Matmon (Đại học Hebrew Jerusalem) dẫn đầu đã lần đầu tiên áp dụng phương pháp định tuổi độc lập cho Ubeidiya. Nhóm nghiên cứu sử dụng các đồng vị vũ trụ (cosmogenic isotopes) - được tạo ra khi bức xạ vũ trụ tương tác với bề mặt Trái Đất - để xác định thời điểm các lớp trầm tích bị chôn vùi. Kết quả cho thấy tuổi trung vị của các mẫu địa chất vào khoảng 2 triệu năm.

Ngoài ra, nhóm còn kết hợp phân tích từ tính địa tầng (dựa trên sự đảo cực của từ trường Trái Đất) và phương pháp định tuổi uranium - chì trên vỏ ốc hóa thạch Melanopsis để xác định mốc thời gian muộn nhất con người có thể hiện diện tại đây. Việc tổng hợp nhiều phương pháp giúp xây dựng mô hình xác suất, trong đó mốc 1,9 triệu năm được đánh giá là có độ tin cậy cao nhất.

Theo Giáo sư Miriam Belmaker (Đại học Tulsa, Mỹ), kết quả này không chỉ điều chỉnh niên đại của Ubeidiya mà còn kéo dài lịch sử tiến hóa của một số loài động vật từng được cho là chỉ xuất hiện cách đây 1,2 - 1,4 triệu năm. Điều này có thể buộc giới khoa học xem xét lại bức tranh phân bố loài và môi trường sinh thái cổ đại trong khu vực.

Những năm gần đây, các phát hiện khảo cổ tại Trung Quốc và Romania cũng cung cấp thêm bằng chứng về sự hiện diện sớm của con người ngoài châu Phi. Theo các nhà khoa học, các dữ liệu mới đang góp phần định hình lại hiểu biết về thời điểm, quy mô và lộ trình các đợt di cư đầu tiên của tổ tiên loài người.

Hiện hoạt động khai quật tại Ubeidiya vẫn tiếp tục. Khu vực này đã được công nhận là công viên quốc gia và được xem là một trong những di chỉ tiền sử sớm nhất bên ngoài châu Phi còn được bảo tồn và mở cửa cho công chúng tham quan.