Thị trường cho thuê phơi bày hạn chế của robot hình người Trung Quốc

Theo trang tin Ukraine Mehza, khi các robot hình người xuất hiện trên sân khấu Xuân Vãn 2026 của Trung Quốc năm ngoái với những màn trình diễn nhảy và đánh võ ấn tượng, Ai Lin, một nhà sáng tạo nội dung tại thành phố Hàng Châu, nhận thấy cơ hội kinh doanh mới. Anh đã đầu tư khoảng 30.000 USD để mua một robot hình người và triển khai dịch vụ cho thuê phục vụ sự kiện, triển lãm, quảng bá sản phẩm, thậm chí hỗ trợ các màn cầu hôn.

Nhu cầu ban đầu tăng khá nhanh. Giá thuê dao động từ 3.000-3.500 nhân dân tệ/ngày (11-19 triệu đồng), đã bao gồm chi phí vận chuyển và nhân viên vận hành. Chỉ trong ba tháng đầu sau khi nền tảng cho thuê đi vào hoạt động, hơn 5.500 đơn đặt hàng đã được ghi nhận.

Tuy nhiên, khi yếu tố mới lạ dần giảm sức hút, những hạn chế của robot hình người cũng bộc lộ rõ hơn. Theo Ai Lin, các mẫu robot hiện nay vẫn chưa thể hoạt động hoàn toàn độc lập mà cần người điều khiển, lập trình và giám sát trong quá trình vận hành. Vì vậy, chúng mới chủ yếu phục vụ mục đích trình diễn hoặc quảng bá, thay vì thay thế hẳn con người trong nhà máy hay gia đình.

Ông Li Yiyan, chủ sở hữu nền tảng SHAREBOT, cho rằng dịch vụ cho thuê là cách nhanh nhất để đưa robot ra khỏi phòng trưng bày và tiếp cận thị trường thực tế.

Bà Zhao Xiaohong ở tỉnh Giang Tô đã đầu tư tám robot để kinh doanh cho thuê, coi đây là phương thức thương mại hóa công nghệ trong ngắn hạn. Tuy nhiên, bà cho biết nhu cầu đang có dấu hiệu chững lại khi thị trường xuất hiện ngày càng nhiều mẫu robot tương tự.

Theo công ty tư vấn Morgan Stanley, ước tính đến năm 2050, thế giới có thể có khoảng 1 tỷ robot hình người được đưa vào sử dụng, tạo ra thị trường trị giá hơn 5.000 tỷ USD. Dù vậy, công ty này nhận định phải mất ít nhất một thập kỷ nữa công nghệ mới có thể được ứng dụng rộng rãi.

Trung Quốc hiện giữ vị trí dẫn đầu về sản xuất robot công nghiệp và cũng là nhà cung cấp robot hình người lớn nhất thế giới, vượt nhiều đối thủ như Tesla hay Figure AI. Đầu tháng này, Bắc Kinh công bố kế hoạch triển khai robot hình người trong hơn 100 "kịch bản ứng dụng giá trị cao" trước cuối năm, từ dịch vụ công, thương mại đến sản xuất.

Tỷ phú Elon Musk cũng nhận định Trung Quốc sẽ là đối thủ cạnh tranh lớn trong lĩnh vực robot hình người. Sau nhiều lần trì hoãn, Tesla dự kiến bắt đầu sản xuất robot Optimus trong năm nay.

Dù vậy, khoảng cách giữa trình diễn công nghệ và ứng dụng thực tế vẫn còn khá lớn. Tại Trung tâm đổi mới Yizhuang ở Bắc Kinh, hơn 120 robot hình người đang được huấn luyện thực hiện các thao tác lặp lại dưới sự giám sát và điều khiển từ xa của con người nhằm thu thập dữ liệu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo.

Ông Jiang Weilai, người đứng đầu tổ hợp X-Humanoid, cho biết chi phí thu thập dữ liệu có thể lên tới 150 USD cho mỗi giờ huấn luyện robot. Bên cạnh đó, việc phát triển các cánh tay và bàn tay có độ linh hoạt cao vẫn gặp nhiều thách thức về phần cứng, từ hệ thống truyền động, làm mát đến kiểm soát chi phí.

Hiện phần lớn nhu cầu đối với robot hình người vẫn đến từ các chương trình hỗ trợ của chính phủ. Chỉ một số ít robot được triển khai trong dây chuyền sản xuất và chủ yếu dưới dạng dự án thí điểm. Ngay cả những mẫu tiên tiến nhất cũng mới đạt khoảng 80% năng suất của con người trong một số công việc như phân loại hoặc đóng gói hàng hóa.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn tiếp tục thúc đẩy quá trình thương mại hóa công nghệ này. Tại nhiều thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến và Hàng Châu, robot đã được đưa vào điều tiết giao thông, pha cà phê, rót bia, cấp phát thuốc và phục vụ tại các địa điểm công cộng. Theo chuyên gia Joy Zhang của BNP Paribas, robot hình người đang dần trở nên quen thuộc với người dân Trung Quốc.

Theo TrendForce, hiện Trung Quốc có hơn 140 doanh nghiệp phát triển robot hình người. Tuy nhiên, thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc khi nhu cầu thực tế chưa theo kịp kỳ vọng, trong khi nhiều doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ phải thu hẹp hoạt động do nguồn vốn suy giảm.