Trong nhiều thập kỷ qua, các thành phố lớn trên thế giới đã coi xe đạp là một phần quan trọng của hệ thống giao thông đô thị. Từ châu Âu đến Bắc Mỹ, việc phát triển làn đường dành riêng cho xe đạp không chỉ nhằm khuyến khích phương tiện thân thiện với môi trường, mà còn là cách giúp giảm tai nạn và cải thiện chất lượng giao thông trong đô thị.
Để đạt được điều đó, các quốc gia và thành phố này đã xây dựng những nguyên tắc thiết kế riêng cho làn xe đạp, từ cách tách biệt với xe cơ giới, lựa chọn vật liệu mặt đường, đến cách xử lý các điểm giao cắt.
Thiết kế tách biệt với làn xe cơ giới
Ở các quốc gia có văn hóa xe đạp phát triển như Hà Lan và các thành phố như Copenhagen (Đan Mạch), làn xe đạp luôn được thiết kế để tách biệt hoàn toàn với dòng xe cơ giới, không đơn thuần chỉ là những vạch sơn trên mặt đường. Tại Hà Lan, mạng lưới xe đạp trải dài hàng trăm km với dải phân cách bằng vỉa hè, cây xanh hoặc rào chắn giữa làn xe đạp và ôtô, giúp giảm xung đột giữa hai loại phương tiện khác nhau.
Làn xe đạp tại Copenhagen trong giờ cao điểm. Ảnh: Heb/Wikipedia
Trong khi đó tại Copenhagen, mạng lưới đường xe đạp được bố trí hai bên nhiều tuyến đường chính, với bề rộng thường từ 2,2-2,5 m, hoặc rộng hơn trên những đoạn đông đúc, được phân tách bằng mép cứng với làn xe cơ giới. Thiết kế này giúp xe đạp luôn có không gian riêng, giảm tỷ lệ va chạm với xe máy, ôtô.
Có quy chuẩn chất lượng mặt đường cho làn xe đạp
Một điểm khác biệt rõ rệt tại những nơi có làn xe đạp phát triển nữa là có quy chuẩn về vật liệu làm mặt đường dành cho làn xe đạp. Hà Lan, Đan Mạch và Mỹ thường sử dụng nhựa đường có độ nhám cao hoặc bê tông màu làm bề mặt chính cho làn xe đạp, đảm bảo độ bám lốp tốt cả khi khô lẫn khi ướt. Sơn thường chỉ được dùng để đánh dấu biên làn, không dùng để phủ mặt đường chính.
Làn xe đạp sử dụng nhựa đường màu đỏ tại Hà Lan. Ảnh: Bicycle Dutch
Trong trường hợp sử dụng sơn để phủ toàn bộ làn xe đạp, lúc này khu hỗn hợp sơn sẽ được trộn thêm đá nhỏ hoặc hạt chống trượt, giúp lốp có thể bám mặt đường hiệu quả hơn. Ở nhiều đô thị châu Âu, các hướng dẫn thiết kế làn xe đạp có khuyến nghị rõ về chất lượng và độ bám của bề mặt, ưu tiên sử dụng những loại nhựa đường hoặc sơn có độ nhám cho làn xe đạp, giúp lốp xe không bị trượt đột ngột khi phanh hoặc rẽ.
Xử lý kỹ giao thông tại các điểm giao cắt
Trong thiết kế hạ tầng xe đạp ở các nước phát triển, giao lộ luôn được coi là điểm nguy hiểm nhất, vì đây là nơi các luồng xe đạp, xe máy và ôtô buộc phải cắt nhau. Do đó, thay vì để xe đạp tự hòa vào dòng xe cơ giới, nhiều thành phố châu Âu và Bắc Mỹ thiết kế giao lộ sao cho làn xe đạp được dẫn xuyên suốt qua ngã tư bằng vạch, màu sắc và chỉ dẫn mặt đường rõ ràng, giúp người lái ôtô, xe máy và người đạp xe dễ dự đoán hướng di chuyển của nhau.
Một giao lộ tại Mỹ có đảo giao thông và chỉ dẫn hướng đi trong làn xe đạp. Ảnh: Alta Planning
Ở những giao lộ lớn, xe đạp thường có tín hiệu đèn riêng hoặc vùng dừng phía trước xe cơ giới (bike box), cho phép người đi xe đạp đứng ở vị trí dễ quan sát và khởi hành sớm hơn khi đèn chuyển xanh. Cách bố trí này giúp giảm xung đột khi ôtô, xe máy rẽ phải hoặc đi thẳng cùng lúc với xe đạp.
Nhiều nơi còn sử dụng đảo giao thông, gờ hoặc vỉa hè thấp để bẻ cong quỹ đạo xe cơ giới trước khi cắt làn xe đạp, buộc xe phải giảm tốc và quan sát kỹ hơn khi đi qua khu vực này. Nhờ đó, thay vì là điểm giao cắt nguy hiểm, ngã tư trở thành khu vực được kiểm soát tốc độ và hướng di chuyển, giúp xe đạp và các phương tiện cơ giới lưu thông an toàn hơn ngay cả trong điều kiện giao thông đông đúc.
Phạm Hải
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống