Vụ "Ba ôtô tông nhau trên cao tốc Bắc Nam, 4 người tử vong", trong đó ôtô khách đâm vào xe đầu kéo đang dừng trên cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45, sau đó tiếp tục bị một xe khác tông vào khiến 4 người thiệt mạng, 5 người bị thương là một tai nạn đặc biệt nghiêm trọng. Hình ảnh xe khách bị găm chặt, chèn ép dữ dội giữa hai xe đầu kéo không chỉ gây ám ảnh mà còn đặt ra câu hỏi lớn: chúng ta đã thực sự hiểu và có đủ kỹ năng khi lưu thông trên cao tốc hay chưa?
Theo quan điểm của tôi, đây không đơn thuần là một tai nạn giao thông thông thường, mà là hồi chuông cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của đường cao tốc khi con người chủ quan, thiếu kỹ năng và coi thường các nguyên tắc an toàn, đặc biệt trong điều kiện ban đêm. Nhiều người vẫn lầm tưởng cao tốc chỉ là một con đường rộng hơn, thẳng hơn, cho phép chạy nhanh hơn. Nhưng thực tế, cao tốc là loại hình giao thông có yêu cầu kỷ luật và kỹ năng cao nhất. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể trả giá bằng sinh mạng.
Cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 có hai làn xe mỗi chiều, không có làn dừng khẩn cấp, tốc độ tối đa cho phép 90 km/h. Điều này đồng nghĩa với việc mọi tình huống bất thường xảy ra trên đường như xe hỏng, xe dừng, tai nạn đều trở nên cực kỳ nguy hiểm, nhất là vào ban đêm khi tầm nhìn bị hạn chế. Trong vụ việc này, xe đầu kéo dừng trên cao tốc đã trở thành một "vật cản chết người". Khi xe khách lao tới với tốc độ cao, khả năng xử lý trong vài giây ngắn ngủi là vô cùng khó khăn. Hậu quả là cú va chạm trực diện, sau đó xe khách tiếp tục bị một xe khác đâm vào, tạo nên thảm cảnh chèn ép khủng khiếp.
Dù cơ quan chức năng còn tiếp tục điều tra, nhưng từ những gì đã xảy ra, có thể thấy yếu tố con người đóng vai trò then chốt. Trên cao tốc, chỉ cần một trong các hành vi sau cũng đủ gây thảm họa: dừng xe không đúng quy định, không bật đèn cảnh báo, không đặt biển báo từ xa, không giữ khoảng cách an toàn, buồn ngủ, mất tập trung, hoặc chủ quan nghĩ rằng "đường vắng". Ban đêm là thời điểm nguy hiểm nhất trên cao tốc. Tài xế thường mệt mỏi, phản xạ chậm, thị lực giảm, trong khi tốc độ xe vẫn cao. Nếu gặp một xe đầu kéo dừng đột ngột mà không có cảnh báo đầy đủ, khả năng tránh né gần như bằng không.
Tôi cho rằng, trong rất nhiều vụ tai nạn cao tốc, không phải do đường xấu hay xe kém an toàn, mà là do người lái xe không được trang bị đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết. Chúng ta học lái xe, thi bằng, nhưng rất ít người được huấn luyện bài bản về cách xử lý sự cố trên cao tốc nơi mọi va chạm đều mang tính sát thương cao. Cao tốc được xây dựng để rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy kinh tế và thể hiện sự phát triển của hạ tầng giao thông. Nhưng nghịch lý là, càng nhiều cao tốc được đưa vào sử dụng, chúng ta lại chứng kiến càng nhiều vụ tai nạn kinh hoàng.
Nguyên nhân không nằm ở bản thân con đường, mà ở cách con người sử dụng nó. Cao tốc đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối luật lệ không dừng đỗ tùy tiện, không chạy chậm bất thường, không vượt ẩu, không lấn làn, không lái xe trong tình trạng buồn ngủ hay thiếu tỉnh táo. Đáng tiếc, những nguyên tắc này vẫn chưa trở thành "phản xạ sống còn" đối với nhiều tài xế.
Một số người coi cao tốc là nơi để bù thời gian, chạy nhanh hơn khả năng kiểm soát. Một số khác lại dừng xe vì sự cố mà không ý thức được rằng mình đang đặt cả đoàn xe phía sau vào nguy hiểm. Xe khách chở theo sinh mạng của hàng chục con người. Vì vậy, yêu cầu về an toàn đối với loại phương tiện này phải nghiêm ngặt gấp nhiều lần xe cá nhân. Chỉ một giây mất tập trung của tài xế xe khách có thể cướp đi mạng sống của rất nhiều người vô tội.
Vụ tai nạn trên cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 cho thấy rõ hậu quả khủng khiếp khi xe khách di chuyển ở tốc độ cao nhưng không kịp xử lý tình huống bất ngờ. Khi xe bị kẹp giữa hai xe đầu kéo, lực chèn ép cực lớn khiến hành khách gần như không có cơ hội thoát thân. Tôi cho rằng cần xem xét nghiêm túc việc đào tạo, kiểm tra sức khỏe, thời gian làm việc và nghỉ ngơi của tài xế xe khách, đặc biệt là các chuyến chạy đêm. Một tài xế mệt mỏi, buồn ngủ trên cao tốc chẳng khác nào một "quả bom di động". Mỗi khi xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng, chúng ta thường nghe cụm từ "rủi ro" hay "tai nạn đáng tiếc". Nhưng nếu tiếp tục coi đó là điều khó tránh, thì những thảm kịch tương tự sẽ còn lặp lại.
Tai nạn trên cao tốc hoàn toàn có thể giảm thiểu nếu con người thay đổi nhận thức và hành vi. Từ việc nâng cao kỹ năng lái xe cao tốc, tuân thủ nghiêm các quy định về dừng đỗ, giữ khoảng cách, đến việc đầu tư thêm hệ thống cảnh báo, chiếu sáng, làn dừng khẩn cấp ở những tuyến đường có lưu lượng lớn. Quan trọng hơn cả, mỗi người cầm lái cần hiểu rằng cao tốc không cho phép sự cẩu thả. Ở đó, một sai lầm không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn kéo theo sinh mạng của rất nhiều người khác. Bốn người đã không thể trở về sau chuyến đi trên cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45. Năm người khác mang thương tích, và nhiều gia đình rơi vào bi kịch. Những con số ấy không nên chỉ dừng lại ở bản tin thời sự, mà cần trở thành bài học xương máu cho tất cả những ai tham gia giao thông.
Cao tốc là thành quả của sự phát triển, nhưng sự an toàn trên cao tốc lại phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức và kỹ năng của con người. Nếu chúng ta tiếp tục xem nhẹ điều đó, thì sự hiện đại ấy có thể trở thành cái bẫy chết người, đặc biệt trong những đêm tối, nơi chỉ một khoảnh khắc bất cẩn cũng đủ dẫn đến thảm họa.
Độc giả Bảo Ngọc
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống