Từ công xưởng giá rẻ, Trung Quốc thành trung tâm công nghệ của hãng xe ngoại

Thay vì chỉ lắp ráp, các hãng xe lớn đang giao trọn quyền phát triển công nghệ cho kỹ sư Trung Quốc để phục vụ thị trường toàn cầu.

Tháng 5 vừa qua, General Motors (GM) đánh dấu một cột mốc hiếm hoi đối với một hãng xe ngoại tại Trung Quốc khi bán được hơn 10.000 chiếc Buick Electra E7 ngay trong tháng đầu tiên ra mắt. Dù mang cái tên đậm chất Mỹ, mọi thứ khác cấu thành nên chiếc xe này lại hoàn toàn là của Trung Quốc: được phát triển toàn bộ tại trung tâm kỹ thuật do GM hợp tác vận hành cùng đối tác bản địa SAIC.

Một nguồn tin thân cận cho biết, GM đang lên kế hoạch xuất khẩu mẫu xe này sang Hàn Quốc, đồng thời sử dụng nền tảng khung gầm do Trung Quốc chế tạo cho thế hệ tiếp theo của dòng Cadillac Optiq. Đây là thông tin lần đầu tiên được hé lộ, theo Reuters.

Nhiều năm qua, các hãng xe toàn cầu coi Trung Quốc như một công xưởng chi phí thấp để lắp ráp những chiếc xe được phát triển từ trụ sở chính. Giờ đây, GM, Volkswagen và Renault đang giao quyền phát triển xe cho các kỹ sư Trung Quốc nhằm tận dụng lợi thế ngày càng lớn của nước này trong các công nghệ cốt lõi như hệ truyền động điện và phần mềm tiên tiến.

Các đội ngũ tại Trung Quốc cũng đang được trao quyền tự chủ lớn hơn. Ông Zhu Yulong, cựu kỹ sư GM tại Trung Quốc và hiện là nhà phân tích ngành xe độc lập, cho biết các trụ sở chính không còn là bên quyết định mọi thứ như trước.

"Với dòng Electra, định nghĩa sản phẩm và lộ trình kỹ thuật lần đầu tiên nằm chắc trong tay đội ngũ Trung Quốc", ông Zhu nhận định.

Đại diện GM Trung Quốc từ chối bình luận về kế hoạch xuất khẩu hoặc các dự án tương lai, nhưng cho biết hãng đang tập trung phát triển các phương tiện và công nghệ phù hợp với thị hiếu của khách hàng tại Trung Quốc cũng như các thị trường khác.

Các nhà điều hành và giới phân tích cho biết, dù công nghệ do Trung Quốc phát triển trước đây chỉ dành riêng cho thị trường nội địa, thì nay chúng đang ngày càng được điều chỉnh để áp dụng trên quy mô toàn cầu.

Mẫu Buick mới sử dụng nền tảng Xiao Yao được phát triển bởi các kỹ sư tại Trung tâm Kỹ thuật Ôtô Pan Asia (PATAC) của SAIC-GM ở Thượng Hải, nơi có khoảng 3.000 nhân sự.

Cái tên Xiao Yao được lấy từ một thuật ngữ Đạo giáo mang ý nghĩa "tự do, không vướng bận". Nền tảng này sở hữu hệ thống siêu sạc 900 V cùng hệ truyền động plug-in hybrid, mang lại hiệu suất nhiên liệu mà SAIC-GM khẳng định là dẫn đầu thị trường. Những tính năng này hiện chưa xuất hiện trên các mẫu xe GM do Detroit (Mỹ) phát triển.

Nguồn tin cho biết thêm, việc đưa nền tảng Xiao Yao lên dòng Optiq mới sẽ thay thế cho nền tảng Ultium do Detroit phát triển trên các phiên bản Optiq trước đó. Trong khi chiếc Electra dùng nền tảng Xiao Yao gặt hái thành công lớn cho GM tại Trung Quốc, các mẫu xe xây dựng trên nền tảng Ultium lại chịu cảnh doanh số ảm đạm.

Việc dịch chuyển hoạt động R&D (nghiên cứu và phát triển) sang Trung Quốc giúp các hãng xe truyền thống củng cố năng lực công nghệ của mình.

"Các hãng xe lâu đời bản chất là những công ty sản xuất đang cố gắng thích nghi với một thế giới công nghệ", ông Pedro Pacheco, Phó chủ tịch nghiên cứu tại Gartner nhận định. "Họ đã tìm đến đúng nơi - Trung Quốc, nơi họ biết chắc mình sẽ tìm thấy các tài năng công nghệ".

Phát triển tại Trung Quốc, dành cho châu Âu

Trung tâm công nghệ Thượng Hải của Renault là nơi phát triển mẫu xe đô thị nhỏ gọn Twingo E-Tech hiện được sản xuất và bán tại châu Âu. Trong khi đó, dù gặp khó khăn trong việc bán xe tại Trung Quốc, Hyundai của Hàn Quốc vẫn tiếp tục rót vốn vào đây với kế hoạch biến Trung Quốc thành một trung tâm R&D và xuất khẩu chủ lực.

Thương hiệu Audi thuộc tập đoàn Volkswagen cũng đã công bố kế hoạch thành lập một trung tâm R&D có toàn quyền tự quyết trong việc phát triển dải sản phẩm cho thương hiệu mới của mình tại đây mang tên AUDI.

Ông Stefan Poetzl thuộc SAIC Audi cho biết, quyết định này được thúc đẩy bởi thành công bước đầu của mẫu AUDI E5 Sportback, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng so với thời kỳ tinh chỉnh công nghệ Đức cho phù hợp với Trung Quốc.

Mẫu xe này sở hữu hệ thống treo khí nén thông minh sử dụng các cảm biến để dự đoán chuyển động theo phương thẳng đứng, mang lại trải nghiệm êm ái hơn. Tính năng vốn rất được lòng tài xế Trung Quốc này lại không hề xuất hiện trên đối thủ của E5 là Mercedes CLA - mẫu xe vốn được xây dựng trên nền tảng toàn cầu phát triển tại Đức rồi tùy biến cho Trung Quốc.

Kể từ khi ra mắt vào cuối năm 2025, E5 đã vượt mặt CLA tại Trung Quốc với doanh số trung bình đạt 910 xe mỗi tháng, so với con số 296 xe của CLA, theo dữ liệu từ công ty tư vấn ThinkerCar. Audi cho biết họ chưa có kế hoạch xuất khẩu E5 từ Trung Quốc, nhưng những người đam mê xe tại châu Âu hồi cuối năm 2025 đã liên tục thắc mắc trên các mạng xã hội về lý do mẫu xe này không được mở bán tại thị trường của họ.

Phía Mercedes cho biết dòng CLA EV được định vị là một mẫu xe ngách thay vì dòng xe chiến lược về doanh số, đồng thời nói thêm rằng hãng đang đẩy mạnh các nỗ lực để tạo ra những sản phẩm "vừa vặn 100% với Trung Quốc".

Ông Chang Yan, người sáng lập chuyên trang xe điện Supercharged, nhận định các hãng xe toàn cầu bắt buộc phải làm R&D tại Trung Quốc vì thông thường, các trụ sở ở hải ngoại "không phản ứng đủ nhanh trước những điểm nghẽn và nhu cầu thực tế của thị trường Trung Quốc".

Theo Phòng Thương mại Đức tại Trung Quốc, trong ngành công nghiệp ôtô Đức, tỷ trọng R&D được thực hiện tại Trung Quốc cho cả thị trường nội địa lẫn toàn cầu đã tăng vọt từ 12% lên 33% chỉ trong vòng hai năm.

"Dòng chảy tri thức giờ đây không còn là đường một chiều nữa", ông Oliver Oehms, Giám đốc điều hành của phòng thương mại này tại miền Bắc Trung Quốc khẳng định.

Cách tiếp cận này "giúp phân tách rõ ràng vị thế, tệp khách hàng mục tiêu cũng như các giải pháp công nghệ tương ứng cho từng thương hiệu", Audi cho biết trong một tuyên bố gửi tới Reuters.

Tuy nhiên, giới phân tích và các nhà điều hành cảnh báo việc dịch chuyển hoạt động R&D cũng tiềm ẩn rủi ro xung đột văn hóa nội bộ, thậm chí là vấp phải những phản ứng trái chiều về mặt chính trị.

Ông Pacheco từ Gartner nhận định, việc chuyển giao quá nhiều "chất xám" sang Trung Quốc có thể gây tổn hại đến hệ sinh thái tại quê nhà của các hãng xe, bao gồm cả các nhà cung cấp linh kiện. Về mặt chính trị, hành động này dễ bị xem là một tổn thất mang tính chiến lược.

Dự án Twingo của Renault là một minh chứng rõ nét cho những căng thẳng tiềm tàng này. Hãng xe Pháp đã tận dụng trung tâm công nghệ tại Trung Quốc để phát triển mẫu Twingo E-Tech chỉ trong vòng 21 tháng - một khoảng thời gian mà Giám đốc Công nghệ Philippe Brunet phải thốt lên là "đáng kinh ngạc".

Thế nhưng, dự án này từng vấp phải sự hoài nghi lớn từ trụ sở chính tại Pháp về các tiêu chuẩn chất lượng, cũng như việc các kỹ sư bản địa phải làm việc quá nhiều giờ.

Để giải quyết tình hình, Renault đã bắt đầu luân chuyển các kỹ sư Pháp sang Trung Quốc làm việc.

"Họ sang đây càng nhiều thì càng tốt cho chúng tôi, bởi khi trở về Pháp, họ sẽ là những người giải thích rõ ràng mọi chuyện (cho ban lãnh đạo)", ông Brunet chia sẻ.

Mỹ Anh

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống