El Nino thường xuyên dẫn đến lượng mưa và bão lũ cao bất thường

(Ảnh minh họa: Hồ Cầu/TTXVN)

Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng văn Quốc gia, đề cập đến hiện tượng El Nino (hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương) ảnh hưởng đến thời tiết ở Việt Nam, ngày 17/5. Theo ông, hiện tượng El Nino kéo dài 8–12 tháng hoặc lâu hơn, thường xuất hiện 3–4 năm/lần, mặc dù đôi khi nó dày hơn hoặc thưa hơn.

ENSO hiện đang chuyển sang thái trung tính sau ba năm ảnh hưởng của La Nina, dẫn đến mưa lũ nghiêm trọng. Theo dự đoán, hiện tượng El Nino có thể xuất hiện vào nửa cuối mùa hè năm 2023 và duy trì đến năm 2024 với xác suất khoảng 70-80%.

Nhiệt độ trung bình hàng tháng trong điều kiện El Nino thường cao hơn bình thường ở phần lớn các vùng của đất nước. Nắng nóng có thể nhiều hơn và gay gắt hơn; khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.

Hoạt động của bão, áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, nhưng tập trung nhiều vào giữa mùa với đặc điểm dị thường hơn về cường độ và quỹ đạo.

"Điều đáng chú ý là El Nino thường dẫn đến thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích nước, với tỷ lệ từ 25% đến 50%. Do đó, ông Mai Văn Khiêm cảnh báo rằng nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ hoặc diện rộng ở những khu vực có nhu cầu sử dụng nước đáng kể cho sản xuất và sinh hoạt trong những tháng mùa khô năm 2023.

Theo Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng văn Quốc gia, cần đề phòng ít mưa trong những tháng đầu năm 2024 trên toàn quốc dẫn đến hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước. Ví dụ, El Nino đã gây ra các đợt hạn mặn kỷ lục trong năm 2015–2016 và 2019–2020.

Tuy nhiên, trong điều kiện El Nino, lượng mưa có xu thể giảm nhưng trong một số năm, có thể xuất hiện những kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong một ngày trên 24 giờ. Quảng Ninh đã trải qua mưa lớn lịch sử vào cuối tháng 7 năm 2015, như một minh.

[El Nino xuất hiện nửa cuối năm 2023: Cảnh báo nhiều kỷ lục về nhiệt độ]

Lũ lớn vẫn xuất hiện và gây lũ lớn trên các khu vực vào năm 2002. Chẳng hạn, lũ lớn trên báo động 3 trên sông Hồng, sông Thái Bình, vào tháng 7 đầu tháng 8; lũ lớn ở Trung Bộ vào cuối tháng 9, trong đó có lũ lịch sử xuất hiện trên Sông Cả (Hà Tĩnh).

Đồng bằng sông Cửu Long đã trải qua lũ lớn kéo dài ở Nam Bộ. Một đợt lũ lớn, lũ lịch sử cuối tháng 9, được gây ra vào năm 2009 bởi cơn bão số 9 (Ketsana), đổ bộ vào địa phận các tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi. Từ Quảng Bình đến Khánh và Kon Tum, lũ năm 2009 đã vượt qua báo động 3, gây ngập lụt nghiêm trọng trên các sông chính từ Quảng Bình đến Phú Yên.

Theo Giám đốc Mai Văn Khiêm, Tổng cục Khí tượng văn đã có công văn báo cáo Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai về cảnh báo tác động của El Nino, thông tin cho các bộ, ngành và địa phương có phương án ứng phó, đề cập đến các giải pháp trong ứng phó với El Nino. Trong công điện gần đây, Thủ tướng đã yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải thực hiện các công việc trước mắt và lâu dài.

Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ đạo cơ quan khí tượng văn và các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch thực hiện ứng phó cụ thể, trong đó tăng giám sát, tăng cường tần suất bản tin chuyên đề về hiện tượng El Nino, dự báo lượng mưa và nguồn nước trên các lưu vực sông, cung cấp kịp thời thông tin dự báo, cảnh báo nguồn nước và phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch ứng phó phù hợp.

Ông Mai Văn Khiêm đề nghị rà soát, đánh giá nhu cầu dùng nước cho sản xuất và sinh hoạt để có điều chỉnh kế hoạch phù hợp, đặc biệt là trong mùa hè thu ở Bắc Trung Bộ, Trung Bộ hoặc các khu vực có hoạt động du lịch lớn đang phát triển trong những tháng mùa khô 2023.

Các hồ chứa phải xem xét có điều chỉnh kế hoạch vận hành, sản xuất để ứng phó với nguy cơ thậm chí thiếu hụt lượng mưa trong điều kiện El Nino.

Các bộ, ngành, địa phương và người dân không được mất cảnh giác với khả năng xảy ra mưa lũ bất thường như đã từng xảy ra trong những năm El Nino trước đây, bên cạnh việc ứng phó với tình hình thiếu nước, khô hạn trong điều kiện El Nino.

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống