Lào Cai: Hạn hán kéo dài, người dân vùng cao gặp nhiều khó khăn

Những cánh đồng lúa thiếu nước nên đất bị khô cằn, nứt nẻ. (Nguồn: Báo Lào Cai)

Hàng trăm hecta lúa, hoa màu ở các địa phương vùng cao tỉnh Lào Cai đã bị ảnh hưởng do thời tiết ít mưa, nước ở các suối, khe, hồ lợi cạn kiệt và hàng nghìn hộ dân bị thiếu nước sinh hoạt.

Hạn hán kéo dài đang có tác động đáng kể đến sản xuất, đời sống, sinh hoạt của nhiều trường học, cơ sở y tế và các hộ gia đình nơi đây.

Người dân "gồng mình" chống hạn hán

Theo thống kê từ Cơ quan Khí tượng văn địa phương, tổng lượng mưa phổ biến ở Lào Cai trong bốn tháng đầu năm nay thấp hơn từ 20 đến 30% so với cùng kỳ năm 2022. Gần 1.900 ha ngô, lúa và hoa màu, chủ yếu ở các huyện Mường Khương, Bảo Yên, Bảo Thắng, Bát Xát và thành phố Lào Cai, đã bị ảnh hưởng do khô hạn.

Mực nước giảm mạnh từ độ sâu hơn 5m giờ xuống chỉ còn gần 1m ở xã Lùng Vai, huyện Mường Khương, hồ lợi thôn Tảo Giàng. Người dân ở các thôn Bồ Lũng, Giáp Cư, Trung Tâm, Lùng Vai, Tảo Giàng đã khô hạn, nứt nẻ trên hàng chục hecta ruộng lúa. Theo thống kê, xã Lùng Vai hiện có 92ha lúa, 1.057ha chè, 300ha ngô và 300ha cây giống khác đang bị hạn hán.

Để có nước chống hạn cho lúa, nhiều hộ dân chấp nhận vét ao và bán cá non (cá chưa đến kỳ thu hoạch) để bơm nước cứu lúa. Tuy nhiên, đây cũng là một giải pháp ngắn hạn vì các chân ruộng bị nứt nẻ và nước bơm về đến đâu thấm hết đến đó.

Không chỉ ở Lùng Vai, nhiều khu vực khác của huyện Mường Khương cũng đang gặp khó khăn do khô hạn. Gia đình chị Nguyễn Thị Thanh ở thôn Na Lin, xã Bản Lầu, huyện Mường Khương, cho biết có khoảng 5.000 cây chè trong gia đình đã chết do khô hạn. Việc thiếu nước khiến các loại cây trồng như dứa, quế và lúa bị táp hết.

[Lào Cai: Mưa đá, dông lốc khiến nhiều ngôi nhà bị hư hỏng nghiêm trọng]

Theo ông Nguyễn Văn Mão, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Bản Lầu, huyện Mường Khương, mưa ít dẫn đến khô hạn, ảnh hưởng đến nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây ngô. Trên địa bàn xã có 260ha ngô, trong đó có khoảng 154ha không phát triển được (cây ngô mới cao hơn 1m đã cho ra bông nên chất lượng bị kém) và chủ yếu ở các nương đồi cao không có nước để tưới do các khe và suối nhỏ đều cạn kiệt. Đặc biệt, địa bàn hiện có trên 600ha chè đều bị khô hạn.

Các hộ nuôi cá nước lạnh ở thị xã Sa Pa, huyện Bát Xát, chịu thiệt hại nặng nề do thiếu nguồn nước, dẫn đến cá chết hàng loạt. Ngoài ra, đây là thời điểm đổ nước cho các chân ruộng bậc thang, dẫn đến tình trạng thiếu nước trầm trọng hơn.

Thiếu nước sinh hoạt trầm trọng

Nước phục vụ sinh hoạt của người dân vùng cao của Lào Cai đang dần cạn kiệt, không chỉ thiếu nước tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Nguồn nước duy nhất cung cấp cho hơn 300 học sinh bán trú tại Trường Trung học Phổ thông số 2 Sa Pa đã bị mất gần một tháng qua. Mỗi xô nước phải được thầy cô giáo và học sinh chia nhau đến hộ dân để có nước phục vụ sinh hoạt. Do đó, tất cả các hoạt động hàng ngày của thầy trò ở đây, bao gồm vệ sinh cá nhân, nấu ăn và các hoạt động khác, đều được hoàn thành bằng nước sạch.

Chia sẻ với phóng viên, thầy giáo Ma Tân Hợi, Trường Trung học Phổ thông số 2 thị xã Sa Pa, nói rằng những ngày này, giáo viên và học sinh của nhà trường phải sống trên các đảo của Trường Sa. Mọi người phải đến các nhà dân để xin nước sinh hoạt. Nước rửa mặt và tắm rửa xong phải được giữ lại để sử dụng cho nhà vệ sinh hoặc tưới cây.

Việc khoan giếng sử dụng đã được nhiều hộ dân xem xét, nhưng nó cũng không khả thi do nguồn nước ngầm cạn kiệt. Việc khoan giếng ở các địa phương vùng cao gặp khó khăn do chi phí cao hơn nhiều lần so với các địa phương ở vùng thấp và nhiều khi khoan xong.

Nước khe núi chảy vào bể chứa ở khu vực đầu nguồn của xã Lùng Vai, huyện Mường Khương rất ít. Mực nước trong bể đã cạn đến đáy không thể cấp nước cho hệ thống phía dưới. Gần 500 hộ dân của các thôn phía dưới trung tâm xã Lùng Vai được tiếp cận với hệ thống cấp nước sinh hoạt này.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Lùng Vai Vàng Việt Trung, hiện 9/11 công trình cung cấp nước sinh hoạt của xã đang trong tình trạng cạn kiệt nước nghiêm trọng.

(Ảnh minh họa: Minh Quyết/TTXVN)

Gia đình chị Vương Thị Hiền ở thôn Tảo Giàng, xã Lùng Vai, chia sẻ rằng trong thời gian qua, gia đình chị đã phải sử dụng xe máy chở can nhựa đi gần 5 cây số để lấy nước về phục vụ sinh hoạt. Cuộc sống gia đình vốn đã khó khăn nay càng trở nên khó khăn hơn vì phải trả thêm tiền xăng, sử dụng xe máy chở nước về nhà và bơm tưới cho cây trồng.

Theo thống kê chưa đầy đủ, toàn xã Lùng Vai có gần 1.000 hộ đang gặp khó khăn trong việc thiếu nước sinh hoạt; phần lớn các hộ này tập trung ở các thôn Bồ Lũng, Giáp Cư, Trung Tâm, Lùng Vai và Tảo Giàng. Để chủ động chống hạn hán, lấy nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, xã đã lên kế hoạch điều tiết nước hồ chứa Tảo Giàng và các công trình lợi tại các thôn để ưu tiên nước tưới cho diện tích hạn nặng và điều tiết việc cấp nước sinh hoạt luân phiên.

Ngoài ra, địa phương đã chỉ đạo tổ quản lý vận hành hồ chứa Tảo Giàng phối hợp với tổ nông của thôn thực hiện điều tiết nước ở mức vừa đủ để tưới tiêu và chỉ tháo nước từ hồ ra kênh lợi vào ban ngày (từ 6 đến 18 giờ) để đảm bảo người dân có thể lấy nước triệt để. Để tận thu nước thừa từ đầu nguồn về bổ sung cho diện tích ruộng phía dưới, xã xây dựng thêm đập phụ ở bên dưới đập của công trình lợi thôn Bồ Lũng.

Xã Lùng Vai, xã đã thống nhất với Công ty Trách nhiệm hữu hạn dịch vụ cấp nước Lào Cai tổ chức điều tiết nước bằng cách lấy nguồn nước bổ sung từ hệ thống lợi đưa về bể lắng, sau đó xử lý để cấp vào hệ thống phục vụ nhân dân.

Chi cục lợi tỉnh Lào Cai đã thành lập các tổ công tác đến các địa phương để tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nghiêm ngặt các phương án cấp nước đã xây dựng, thực hiện đúng lịch lấy nước của từng thôn, khu ruộng và sửa chữa hệ thống mương máng để ngăn thất thoát nước, bên cạnh các biện pháp kỹ thuật.

Chi cục chỉ đạo các tổ nông của địa phương cung cấp nước tiết kiệm, hợp lý phù hợp với điều kiện sinh trưởng của cây trồng, tránh lãng phí; đồng thời, chế tạo máy bơm dã chiến để chuẩn bị cho các cánh đồng thiếu nước nghiêm trọng./.

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống