UBTV Quốc hội: Phân bổ hợp lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 21, chiều 15/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án luật Tài nguyên nước (sửa đổi).

Đảm bảo an ninh nguồn nước quốc gia

Tờ trình của Chính phủ đã nêu rõ sự cần thiết ban hành luật tài nguyên nước (sửa đổi). Theo đó, luật tài nguyên nước năm 2012 đã góp phần tạo ra chuyển biến tích cực trong nhận thức, hành động của toàn xã hội về bảo vệ, khai thác và sử dụng tài nguyên nước.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, một số quy định của Luật 2012 còn giao thoa, chồng chéo với các luật khác, khiến việc thực hiện trở nên khó khăn hoặc lãng phí nguồn lực. Ngoài ra, thiếu khung pháp lý cho an ninh nguồn nước; thiếu các quy định cụ thể liên quan đến điều, phân bổ nguồn nước, giám sát chặt chẽ các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước, v.v.

Do đó, cần phải cập nhật, thể chế hóa quan điểm, chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước đối với quản lý và bảo vệ tài nguyên nước. Trong đó, cần phải điều tra, ban hành luật tài nguyên nước (sửa đổi) và bổ sung các chính sách đã ban hành.

Điều này nhằm mục đích hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất, đảm bảo minh bạch để khai thác tối đa nguồn tài nguyên, phân bổ hợp lý, sử dụng hiệu quả, đảm bảo an ninh nguồn nước quốc gia; chú trọng phòng ngừa, kiểm tra giám sát, phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, kiệt quệ, ô nhiễm; xác định rõ trách nhiệm quản lý nguồn nước và trách nhiệm quản lý công trình khai thác nước cả Trung ương và địa phương;

[Cần hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo đảm an ninh tài nguyên nước]

Dự thảo luật có 88 điều và được bố cục thành 10 chương. So với luật 2012, dự thảo luật không tăng về số chương (trong đó giữ nguyên 10 điều; sửa đổi, bổ sung 62 điều; bổ sung mới 16 điều; bãi bỏ 8 điều). Cụ thể, về quy định chung, sửa đổi, bổ sung về phạm vi điều chỉnh, trong đó sửa đổi, bổ sung phát triển tài nguyên nước (Điều 1); bổ sung quy định áp dụng pháp luật (Điều 4); sửa đổi, bổ sung quy định về các loại hình cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong quản lý, vận hành...

Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Lê Tấn Tới phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung các quy định theo hướng quy định rõ các hoạt động thuộc đối tượng điều tra định kỳ thường xuyên và không định kỳ; trách nhiệm tổ chức, cá nhân phải cập nhật kết quả thực hiện vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu; trách nhiệm phê duyệt, công bố dòng chảy tối thiểu và khả năng tiếp nhận nước thải vào nguồn nước theo hướng công bố ở những khu vực, nguồn nước quan trọng cho mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội... Về điều tra cơ bản, chiến lược, quy hoạch tài nguyên nước, gồm 13 điều (từ Điều 13 đến Điều 25), dự thảo luật sửa đổi.

Xác định rõ phạm vi điều tra cơ bản tài nguyên nước

Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Quang Huy cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Tài nguyên nước (sửa đổi) nhằm thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, thích ứng với biến đổi khí hậu, chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro thiên tai....

Tuy nhiên, dự thảo luật cần tập trung làm rõ hơn quan điểm về chủ động tích nước, trữ nước; điều tiết, bảo đảm đủ nước cấp cho sinh hoạt và sản xuất; kiện toàn hệ thống tổ chức, bộ máy quản lý nguồn nước; bảo đảm thống nhất, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả từ Trung ương đến địa phương; phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp; cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực sản xuất sử dụng nhiều nước; thực hiện các giải pháp tiết kiệm nước, tái sử dụng nước; ứng dụng khoa học công nghệ trong quản trị, phát triển tài nguyên nước.

Về điều tra cơ bản, chiến lược và quy hoạch tài nguyên nước, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết phải quy định nội dung này trong dự thảo Luật, nhưng cần xác định rõ hơn phạm vi điều tra cơ bản tài nguyên nước. Các nội dung quy định của quy hoạch cần được rà soát để tránh trùng lặp với các ngành khác và phù hợp với trật tự quy hoạch trong Luật Quy hoạch; có cơ chế để các tổ chức, cá nhân cập nhật thông tin, kết quả điều tra vào hệ thống thông tin tài nguyên nước sau khi được thẩm định, thẩm tra theo quy định; quy định điều kiện để các tổ chức cá nhân sử dụng nguồn ngân sách của chính mình để thực hiện dự án điều tra tài nguyên nước một cách hiệu quả, tiết kiệm ngân sách và tài sản công.

Hoàng Thanh Tùng, chủ tịch Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thống nhất với việc bổ sung quy định liên quan đến cơ chế tài chính nhằm làm rõ giá trị kinh tế của tài nguyên nước trong phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu bổ sung công cụ kinh tế, cơ chế tài chính liên quan đến phân bổ nguồn thu cho các đối tượng thụ hưởng từ hoạt động bảo vệ nguồn sinh cho phù hợp; cần đối chiếu, rà soát quy định giá tính thuế tài nguyên nước theo quy định của pháp luật về thuế, giá và mục đích sử dụng, điều kiện khai thác, đặc điểm kinh tế xã hội của khu vực và lưu vực sông.

Bổ sung khái niệm về phục hồi, bảo vệ tài nguyên nước

Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá dự thảo luật đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, công phu trong quá trình thảo luận. Các đại biểu cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu, quán triệt, thể chế hóa đầy đủ Kết luận số 36-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 để sửa đổi luật tài nguyên nước.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng, hệ thống pháp luật về tài nguyên nước vẫn còn bất cập, chồng chéo, chưa rõ cơ chế phối hợp và phạm vi trách nhiệm của các cơ quan liên quan, khiến việc thực thi, triển khai và áp dụng trở nên khó khăn. Do đó, dự thảo luật cần tập trung vào việc giải quyết những vấn đề này.

Ông Tùng lưu ý rằng để đảm bảo không chồng chéo, cần phải phân định rõ phạm vi điều chỉnh với các luật khác có liên quan, chẳng hạn như Luật Khoáng sản hoặc Luật Biển Việt Nam. Để đưa ra quy định nhất quán, tránh mâu thuẫn, cũng phải rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng các quy định pháp luật liên quan, đặc biệt là những vấn đề có cách tiếp cận đa chiều.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Lê Tấn Tới bày tỏ lo ngại về việc bảo vệ các công trình hồ chứa có trữ lượng lớn, lo ngại rằng nếu các đập này bị vỡ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Do đó, ông Lê Tấn Tập đề nghị rằng ngoài việc chịu trách nhiệm chung, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an còn phải chịu trách nhiệm bảo vệ hồ đập.

Theo Chủ nhiệm Lê Tấn Tới, nước bị xâm nhập mặn ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất và cuộc sống của người dân ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Để tích trữ nước ngọt để phục vụ sản xuất, kinh doanh ở vùng xâm nhập mặn, vùng núi và vùng cao, cần có hồ chứa nước ngọt. Để sản xuất và sinh hoạt của người dân, hồ chứa nước ngọt là cần thiết. Hồ chứa nước nhỏ là cần thiết khi bị hạn hán để đảm bảo phòng cháy và chữa cháy. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh đề nghị điều tra các hồ tích lũy nước để phục vụ sản xuất và đảm bảo môi trường sinh thái.

Vương Đình Huệ, chủ tịch Quốc hội, đã nói trong phiên họp rằng nguồn nước đang bị suy thoái nghiêm trọng. Do đó, cần bổ sung ý tưởng về phục hồi và bảo vệ tài nguyên nước, hoặc bảo vệ phát triển tài nguyên nước, vào chương 3 của dự thảo luật quy định về bảo vệ tài nguyên nước.

Vương Đình Huệ, chủ tịch Quốc hội, phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu, rà soát để bổ sung chức năng phòng, chống thiên tai như thoát lũ, chứa lũ; điều, chống úng, ngập; hành lang bảo vệ nguồn nước; bổ sung khái niệm hành lang thoát lũ...

Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đối chiếu, rà soát quy định về giá tính thuế tài nguyên nước theo quy định pháp luật về thuế, giá. Theo Chủ tịch Quốc hội, giá nước không chỉ là vấn đề mục đích sử dụng, điều kiện khai thác và đặc điểm kinh tế xã hội, mà còn theo mức độ khan hiếm tài nguyên nước trong khu vực, cần nghiên cứu các tỷ lệ thuế suất khác nhau, nhất là những nơi khan hiếm tài nguyên nước phải đánh thuế cao./.

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống