Israel tăng tốc trở thành ‘quốc gia công nghệ quốc phòng’

​

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, các công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng hợp tác với Bộ Quốc phòng Israel đã huy động được gần 3 tỷ USD, gấp 3 lần tổng số vốn huy động trong cả năm 2025.

Thông tin trên được công bố tại Diễn đàn Startup và Nhà đầu tư Defense-Tech Haifa, diễn ra trong tuần này với sự tham dự của đông đảo doanh nhân, nhà đầu tư, đại diện các tập đoàn quốc phòng và giới chức an ninh Israel.

Theo số liệu được công bố tại diễn đàn, lĩnh vực công nghệ quốc phòng và công nghệ lưỡng dụng (dual-use) hiện chiếm gần 30% tổng số 8,4 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân vào ngành công nghệ cao Israel trong nửa đầu năm 2026. Đặc biệt, khoảng 800 startup đang trực tiếp thực hiện các đơn đặt hàng mua sắm của Bộ Quốc phòng Israel, cho thấy mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa hệ sinh thái khởi nghiệp và ngành công nghiệp quốc phòng.

Bà Ilana Averkin, Giám đốc phụ trách Defense-Tech của HiCenter Ventures, nhận định Israel đang trải qua một sự chuyển đổi chiến lược. Bà nhấn mạnh: "Israel đang nhanh chóng chuyển mình từ một 'Quốc gia an ninh mạng' thành một 'Quốc gia công nghệ quốc phòng'.”

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng các start-up không nên phát triển các hệ thống vũ khí hoàn chỉnh để cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn quốc phòng lớn. Thay vào đó, họ nên tập trung phát triển những thành phần công nghệ độc lập, linh hoạt và có khả năng tích hợp vào các nền tảng của các doanh nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới như Lockheed Martin, Raytheon hay các tập đoàn trong nước như Israel Aerospace Industries (IAI), Elbit Systems và Rafael.

Theo các chuyên gia tham dự diễn đàn, các cuộc xung đột đang diễn ra tại Ukraine, vùng Vịnh, Liban và Dải Gaza đã làm gia tăng mạnh nhu cầu đối với các công nghệ quân sự tiên tiến, trong đó các sản phẩm của Israel nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Một trong những lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp Israel là khả năng nâng cấp, thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ ngay trong điều kiện tác chiến thực tế. Điều này giúp các sản phẩm nhanh chóng được kiểm chứng và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng quốc tế.

Ông Lior Hanuka, Giám đốc điều hành HiCenter Ventures, cho biết những bài học từ các chiến trường Gaza, Liban và Ukraine đã khiến việc kiểm soát phổ tần vô tuyến, gây nhiễu GPS và vô hiệu hóa máy bay không người lái trở thành những lĩnh vực được ưu tiên đầu tư hàng đầu.

Bên cạnh đó, dòng vốn cũng đang đổ mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI), không chỉ để phân tích dữ liệu mà còn hỗ trợ đưa ra quyết định tự động theo thời gian thực. Các ứng dụng bao gồm tự động ưu tiên mục tiêu, quản lý chuỗi cung ứng quân sự linh hoạt và dự báo hỏng hóc của các hệ thống vũ khí.
Xu hướng đầu tư hiện nay không còn tập trung chủ yếu vào các nền tảng vũ khí truyền thống mà chuyển sang các hệ thống dựa trên phần mềm.

Theo ông Hanuka, những sản phẩm đang được định giá rất cao gồm: Hệ điều hành dành cho chiến trường; Hệ thống điện toán đám mây quân sự được mã hóa; Phần mềm điều khiển tự động cho máy bay không người lái và robot; Các giải pháp AI hỗ trợ chỉ huy, điều hành và bảo trì dự đoán.
Những công nghệ này được xem là yếu tố quyết định trong chiến tranh hiện đại, nơi tốc độ xử lý thông tin và khả năng tự động hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Các tập đoàn quốc phòng hàng đầu Israel cũng đang mở rộng hợp tác với hệ sinh thái khởi nghiệp. Tiến sĩ Moshe Shuker, Phó Chủ tịch phụ trách Nghiên cứu và Phát triển của Rafael, cho biết công ty đã mở rộng đáng kể việc tích hợp các công nghệ do startup phát triển, từ những linh kiện riêng lẻ đến các chương trình hợp tác trên các hệ thống vũ khí chủ lực.

Theo ông, sự kết hợp giữa các startup linh hoạt với các tập đoàn quốc phòng lâu năm giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách từ ý tưởng nghiên cứu đến khi công nghệ được triển khai ngoài thực địa. Ông nhấn mạnh Rafael đặt mục tiêu tiếp tục giữ vai trò là một trong những trụ cột bảo đảm an ninh quốc gia Israel thông qua đổi mới sáng tạo và phát triển các công nghệ mang tính đột phá.

Không chỉ khu vực tư nhân, các cơ quan nhà nước Israel cũng đang thay đổi cách tiếp cận nhằm thúc đẩy ngành công nghệ quốc phòng.

Luật sư Ariel Sagee của hãng Gornitzky cho biết Cơ quan Đổi mới sáng tạo Israel, Bộ Quốc phòng và Cục Nghiên cứu - Phát triển Quốc phòng (DDR&D) đang chuyển từ vai trò quản lý sang chủ động hỗ trợ doanh nghiệp. Theo ông, các cơ quan này hiện tập trung vào việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác và tháo gỡ các rào cản cho doanh nghiệp, thay vì chỉ thực hiện các thủ tục hành chính như trước đây.

Sự bùng nổ của lĩnh vực công nghệ quốc phòng cũng đang tạo ra những tác động rõ rệt đối với nền kinh tế Israel. Theo một báo cáo của Viện Chính sách Kinh tế Aaron thuộc Đại học Reichman, số lao động trong ngành công nghệ cao Israel đã tăng lên 424.000 người, tăng 6,2% so với trước, trong đó lĩnh vực Defense-Tech đóng góp đáng kể vào mức tăng này.

Nhu cầu mở rộng hoạt động cũng khiến diện tích văn phòng được các doanh nghiệp quốc phòng thuê tăng 32% trong nửa đầu năm 2026. Ba tập đoàn quốc phòng lớn gồm Rafael, Elbit Systems và Israel Aerospace Industries cùng nhiều startup đã thuê hơn 140.000 m² văn phòng, tăng mạnh so với khoảng 106.000 m² trong nửa cuối năm 2025.

Mặc dù khoảng 80% doanh nghiệp công nghệ quốc phòng hiện tập trung tại khu vực miền Trung Israel, chính quyền thành phố Haifa đang kêu gọi xây dựng một trung tâm công nghệ mới tại miền Bắc nhằm phân bổ nguồn lực phát triển đồng đều hơn, tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế và hệ thống an ninh quốc gia.

Trong khi đó, HiCenter Ventures - đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp do thành phố Haifa thành lập - cho biết sẽ tiếp tục đầu tư vào khoảng 10 startup công nghệ quốc phòng trong năm 2026, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp huy động vốn, thử nghiệm công nghệ, xin giấy phép xuất khẩu và mở rộng sản xuất. Điều này cho thấy Israel đang đặt cược ngày càng lớn vào Defense-Tech như một động lực tăng trưởng kinh tế và củng cố năng lực quốc phòng trong giai đoạn tới.