Lý do Mỹ xóa sổ gần như toàn bộ phi đội huyền thoại F-14 Tomcat

Máy bay Grumman F-14 Tomcat là một trong những tiêm kích thế hệ thứ tư mang tính biểu tượng nhất của Mỹ. Với thiết kế cánh cụp cánh xòe đặc trưng cùng hỏa lực mạnh, F-14 từng là “xương sống” của Hải quân Mỹ vào giai đoạn cuối Chiến tranh Lạnh và những năm đầu thế kỷ 21. Hình ảnh của dòng máy bay này cũng trở nên quen thuộc với công chúng toàn cầu sau khi xuất hiện trong bộ phim Top Gun.

Tuy nhiên, F-14 lại có một “hậu vận” khác thường. Ngoài một số ít được lưu giữ tại các bảo tàng, toàn bộ phi đội F-14 của Hải quân Mỹ đã bị phá hủy sau khi ngừng hoạt động vì lý do an ninh.

Thông thường, các máy bay sau khi loại biên sẽ được đưa tới bãi lưu trữ, nơi chúng có thể được bảo quản hoặc tháo dỡ dần. Dù không còn phục vụ trực tiếp, nhiều bộ phận vẫn có thể tái sử dụng hoặc bán cho các đơn vị khai thác khác, đặc biệt với những dòng máy bay đã ngừng sản xuất.

Tuy nhiên, với F-14, Mỹ lựa chọn hướng đi ngược lại: chủ động phá hủy toàn bộ nhằm ngăn chặn linh kiện rơi vào tay các quốc gia khác. Quyết định này phản ánh những lo ngại đặc biệt về an ninh và kiểm soát công nghệ liên quan đến dòng tiêm kích từng được coi là biểu tượng sức mạnh trên không của Hải quân Mỹ.

Máy bay Grumman F-14 Tomcat

F-14 Tomcat là tiêm kích đánh chặn tầm xa do Mỹ phát triển cho Hải quân nước này. Máy bay nổi bật nhờ khả năng cơ động cao, tích hợp công nghệ tiên tiến và mang theo hệ thống vũ khí mạnh, đủ sức đảm nhiệm cả nhiệm vụ đánh chặn lẫn giành ưu thế trên không. Cùng thế hệ với F-14 còn có nhiều dòng tiêm kích nổi tiếng như McDonnell Douglas F-15 Eagle, General Dynamics F-16 Fighting Falcon và McDonnell Douglas F/A-18 Hornet.

F-14 chính thức được đưa vào biên chế Hải quân Mỹ từ năm 1974, thay thế cho McDonnell Douglas F-4 Phantom II. Máy bay được thiết kế với buồng lái hai chỗ ngồi, đuôi kép, hai động cơ phản lực đốt sau và đặc biệt là có cánh cụp cánh xòe có thể thay đổi góc quét. Ở tốc độ thấp, cánh xòe ra phía trước để tăng khả năng cơ động trong không chiến; khi bay tốc độ cao, cánh cụp về sau nhằm tối ưu hiệu suất khí động học.

Trong suốt Chiến tranh Lạnh, F-14 được Hải quân Mỹ sử dụng gần như độc quyền, chủ yếu để đánh chặn các máy bay ném bom của Liên Xô. Ngoài ra, dòng tiêm kích này còn tham chiến trong nhiều xung đột và chiến dịch quân sự, trong đó có các chiến dịch của Mỹ tại Libya trong thập niên 1980, Chiến tranh Vùng Vịnh, cũng như các chiến dịch tại Balkan và Chiến tranh Iraq.

Tổng cộng, Hải quân Mỹ đã vận hành 632 chiếc F-14 trước khi cho loại máy bay này ngừng hoạt động vào năm 2006. Ngoài ra, 79 chiếc khác từng được xuất khẩu sang Iran dưới thời Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi, khi quốc gia này còn là đồng minh của Mỹ.

Số phận đặc biệt của F-14 Tomcat

Sau khi chính thức ngừng hoạt động năm 2006, phần lớn các tiêm kích F-14 của Hải quân Mỹ không được bảo quản lâu dài hay tái sử dụng như nhiều dòng máy bay khác, mà bị tiêu hủy gần như toàn bộ vì lý do an ninh.

Ban đầu, những chiếc F-14 còn khả năng bay được chuyển tới Nhóm Bảo dưỡng và Tái tạo Hàng không vũ trụ 309 tại bang Arizona – cơ sở lưu trữ máy bay quân sự lớn, thường được gọi là “nghĩa địa máy bay”. Theo thông lệ, các máy bay ngừng hoạt động sẽ được tháo dỡ để tận dụng linh kiện, đặc biệt với các dòng đã ngừng sản xuất.

Tuy nhiên, trường hợp của F-14 lại khác. Dù ban đầu Bộ Quốc phòng Mỹ chỉ dự định phá hủy các bộ phận đặc thù, đến năm 2007 cơ quan này đã thay đổi quyết định, ra lệnh tiêu hủy toàn bộ các máy bay F-14 đang lưu trữ, ngoại trừ một số ít chiếc được giữ lại để trưng bày trong bảo tàng và không còn khả năng bay. Quá trình này hoàn tất vào năm 2009.

Nguyên nhân chính là nhằm ngăn chặn việc linh kiện F-14 rơi vào tay các quốc gia khác, đặc biệt là Iran. Đến nay, Iran vẫn là quốc gia duy nhất ngoài Mỹ từng vận hành F-14. Do dòng máy bay này đã ngừng sản xuất từ lâu, việc tiếp cận nguồn phụ tùng là yếu tố sống còn để duy trì hoạt động. Vì vậy, việc Mỹ phá hủy toàn bộ F-14 được xem là biện pháp nhằm cắt đứt nguồn linh kiện, hạn chế khả năng duy trì và vận hành phi đội Tomcat của Iran.

Mặc dù Mỹ đã phá hủy những chiếc Tomcat cuối cùng của nước này cách đây 17 năm, loại máy bay này vẫn đang hoạt động trong biên chế của Iran. Một số nguồn tin ước tính, không quân Iran có từ 20 đến 30 chiếc F-14 Tomcat còn hoạt động. Điều này khiến chúng trở thành mục tiêu hàng đầu của Mỹ trong Chiến dịch Epic Fury mà Mỹ và Israel tiến hành chống lại Iran.

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống