Các đối tác quân sự quan trọng của vùng Vịnh

Theo bài viết, các quốc gia vùng Vịnh có những mối quan hệ hợp tác quân sự với nhiều hình thức khác nhau. Qatar là nơi đặt căn cứ Al Udeid-căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực. Căn cứ Al Udeid rộng 24ha nằm ở vùng sa mạc bên ngoài thủ đô Doha, thành lập năm 1996 và là trụ sở tiền phương của Bộ chỉ huy Trung tâm (CENTCOM), vốn chỉ đạo các hoạt động quân sự của Mỹ tại khu vực lãnh thổ rộng lớn trải dài từ Ai Cập ở phía Tây đến Kazakhstan ở phía Đông.

Nhà máy lọc dầu Bapco trên đảo Sitra của Bahrain bị tấn công ngày 9-3-2026. Ảnh: Reuters

Căn cứ này là nơi đóng quân của không quân các nước Mỹ, Qatar, Anh cùng nhiều lực lượng nước ngoài khác. Qatar là đối tác lớn thứ hai trong chương trình bán vũ khí quân sự nước ngoài (FMS) của Mỹ, sau Saudi Arabia. FMS là kênh chính thức do Chính phủ Mỹ vận hành để bán vũ khí cho chính phủ các nước khác. Tại Qatar còn có một căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ thông qua các thỏa thuận hợp tác quốc phòng và huấn luyện chung. Trong những năm gần đây, Qatar cũng tăng cường quan hệ với Anh thông qua huấn luyện, tập trận chung và với Pháp thông qua mua sắm vũ khí.

Với Saudi Arabia, đây là nơi đặt căn cứ không quân Prince Sultan của Mỹ. Saudi Arabia là đối tác FMS lớn nhất của Mỹ. Giữa hai nước không có hiệp ước phòng thủ chung chính thức như Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Thay vào đó, Riyadh và Washington có các thỏa thuận hợp tác quốc phòng. Saudi Arabia còn có quan hệ đối tác an ninh với Pakistan kéo dài hàng thập niên. Vào tháng 9-2025, Saudi Arabia và Pakistan đã ký hiệp ước phòng thủ chung chính thức. Ước tính có khoảng 1.500-2.000 binh sĩ Pakistan đang đồn trú tại Saudi Arabia.

UAE là nơi đặt căn cứ không quân Al-Dhafra của Mỹ, với các máy bay hiện đại như máy bay tiêm kích tàng hình F-22 Raptor, các loại máy bay trinh sát, máy bay không người lái, hệ thống kiểm soát và cảnh báo sớm trên không (AWACS). Gần đây, UAE đã tăng cường quan hệ đối tác quân sự với Ấn Độ. Trong chuyến thăm Ấn Độ của Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan vào tháng 1 năm nay, hai bên tái khẳng định quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Ấn Độ-UAE vốn được thiết lập từ năm 2017 và tập trung vào hợp tác quốc phòng, an ninh năng lượng, trao đổi công nghệ. Tuy nhiên, UAE và Ấn Độ không có hiệp ước phòng thủ chung.

Với Oman, quốc gia này có những thỏa thuận cho phép Mỹ tiếp cận dài hạn các cơ sở không quân và hải quân quan trọng, đáng chú ý là cảng Duqm và cảng Salalah. Oman cũng có quan hệ hợp tác quân sự riêng với Anh và Pakistan, thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận chung với hai quốc gia. Tuy nhiên, không có hiệp ước phòng thủ chung nào được thiết lập giữa Oman và các nước.

Bahrain là nơi đặt căn cứ Hạm đội 5 của hải quân Mỹ. Bahrain có hiệp ước an ninh toàn diện với Anh. Trong khi đó, Kuwait là nơi đặt căn cứ Camp Arifjan của Mỹ, vốn đóng vai trò như một trung tâm hậu cần cho các hoạt động quân sự của Washington trên khắp Trung Đông. Hồi năm 2023, Kuwait đã ký một thỏa thuận hợp tác quân sự với Pakistan, tập trung vào huấn luyện và tập trận chung.

Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, các quốc gia vùng Vịnh cũng bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Theo Al Jazeera, các quốc gia vùng Vịnh đã nhiều lần khẳng định rằng hệ thống phòng thủ của họ đủ khả năng đẩy lùi các cuộc tấn công. Tuy nhiên, giới phân tích đánh giá, các quốc gia vùng Vịnh vẫn cần đến sự hỗ trợ khi xung đột leo thang. Điều đáng chú ý là không rõ các đối tác có thể hỗ trợ ra sao, nhất là khi các quốc gia phương Tây đang bị phân tán nguồn lực. “Các quốc gia vùng Vịnh rõ ràng cần sự hỗ trợ. Nhưng không rõ ai có thể cung cấp được gì. Họ có thể cần thêm đạn dược cho hệ thống phòng thủ tên lửa nhưng nguồn dự trữ hiện đang khan hiếm ở khắp nơi", David Roberts, học giả cao cấp về an ninh quốc tế và Trung Đông tại Trường King’s College London (Anh) nhận định với Al Jazeera.