Phi công được huấn luyện như thế nào để sống sót trên lãnh thổ đối phương khi máy bay gặp nạn?

Trong khi các vụ đánh bom vẫn tiếp diễn ở Trung Đông, Mỹ và Iran đang tìm kiếm một trong hai thành viên phi hành đoàn của chiếc máy bay chiến đấu F-15E của Mỹ bị quân đội Iran bắn hạ hôm 3-4.

“Nếu bắt sống được phi công địch và giao nộp cho cảnh sát và lực lượng vũ trang, bạn sẽ nhận được phần thưởng hậu hĩnh”, hãng truyền thông nhà nước Iran cho biết.

Nếu bị bắt, thành viên phi hành đoàn người Mỹ có thể bị dùng làm con tin để mặc cả, thậm chí tình hình còn tệ hơn nữa. Nhưng binh lính thuộc Không quân Mỹ được huấn luyện đặc biệt để sống sót trên lãnh thổ của đối phương. Vậy việc huấn luyện đó bao gồm những gì?

Sinh tồn, trốn thoát, kháng cự và rút lui

"Khả năng sống sót trong lãnh thổ của đối phương là một khía cạnh quan trọng trong khóa huấn luyện phi công", Đại tá Cedric Leighton, nhà phân tích quân sự đã nghỉ hưu, nhận xét với CNN. Khóa huấn luyện này có tên là SERE - viết tắt của cụm từ “Survival, Escape, Resistance and Evasion” (tạm dịch: Sinh tồn, thoát hiểm, kháng cự và rút lui). "Mục tiêu của phi công và sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí là tìm cách thoát hiểm và tránh bị bắt giữ", cựu sĩ quan này cho biết thêm.

Đầu tiên, phi công phải kiểm tra xem mình có bị thương do tên lửa, ghế phóng hay trong quá trình hạ cánh hay không. "Hãy tưởng tượng: Bạn vừa hạ cánh sau khi nhảy dù, và bạn tự nghĩ: “Chúa ơi, 2 phút trước mình còn đang ở trong một chiếc máy bay chiến đấu, bay với tốc độ 800 km/giờ, và một quả tên lửa vừa phát nổ cách đầu mình chỉ 5m”, Thiếu tướng về hưu Houston Cantwell, hiện là chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, nói. Ông Cantwell từng được huấn luyện để chuẩn bị cho tình huống này trước các nhiệm vụ chiến đấu ở Iraq và Afghanistan.

Một phi công Không quân Mỹ lái máy bay chiến đấu F-15E trong một nhiệm vụ huấn luyện trên bầu trời Bắc Carolina (Mỹ) vào ngày 17-12-2010. Ảnh: StockTrek Images

Trong khi đó, Xavier Tytelman, một cựu phi công trong Hải quân Pháp, người từng tham gia khóa huấn luyện tương tự như SERE nhận xét, trong quá trình phóng ghế thoát hiểm, phi công trải qua "gia tốc lên đến 50G". Ông Tytelman cũng cho biết thêm, khi nhảy dù, chiếc dù không cho phép phi công lựa chọn hướng đi của mình.

Nếu phi công khi nhảy dù "có khả năng di chuyển", họ cần hiểu mình đang ở đâu. Theo Thiếu tướng Cantwell, việc định hướng bản thân trong quá trình nhảy dù rất hữu ích, ví dụ, để tránh bay về phía căn cứ quân sự của đối phương sau khi tiếp đất. Từ đó, "điều bạn đang cố gắng làm là tránh bị đối phương bắt giữ càng lâu càng tốt", do đó phải tìm chỗ ẩn nấp cho đến khi có thể được giải cứu.

Miếng bọt biển để uống, cọng cỏ để ăn

Theo Tướng Cantwell, một phi công bị văng ra khỏi máy bay chỉ có "nước, dụng cụ sinh tồn, thiết bị liên lạc, radio" và một khẩu súng đi kèm theo người. Chúng là “phao cứu sinh” để giúp người khác tìm thấy anh ta. Nước là yếu tố đặc biệt thiết yếu. Tướng Cantwell nói: "Bạn có thể sống sót mà không cần thức ăn trong một thời gian, nhưng bạn cần nước uống mỗi ngày. Để được đồng minh cứu, phi công phải tìm một địa điểm dễ tiếp cận, chẳng hạn như mái nhà trong thành phố hoặc một khoảng trống trong rừng”.

Nhưng để tránh bị đối phương phát hiện, cựu phi công này nhắc lại một quy tắc quan trọng: "Nếu tôi di chuyển, tôi sẽ cố gắng làm điều đó vào ban đêm".

Tướng Cantwell khẳng định rằng, trong các chiến dịch quân sự như chiến dịch ở Iran, mọi binh chủng của quân đội Mỹ đều duy trì các đơn vị đặc nhiệm trong tình trạng sẵn sàng để giải cứu phi công khỏi lãnh thổ của đối phương. Đối với một phi công, điều này "mang lại cho họ sự an tâm tuyệt đối, bởi vì họ biết đồng đội sẽ làm mọi thứ có thể để đến và cứu họ".

Phi công người Mỹ Scott O'Grady đã trải qua tình huống này vào năm 1995. Khi chiếc F-16 của ông bị quân đội Serbia Bosnia bắn hạ, phi công người Mỹ này đã nhảy dù và tìm cách ẩn náu trong một vùng đất hoang. Miếng bọt biển giúp ông có thể uống nước; ông sống sót nhờ ăn cỏ và kiến. Một đơn vị phản ứng nhanh đã được đặt trong tình trạng báo động 24/24 giờ, theo dõi liên lạc vô tuyến của phi công để thu thập thông tin về số phận của ông. Mãi đến 5 ngày sau, máy bay của NATO mới phát hiện tín hiệu phát ra từ khu vực máy bay của phi công người Mỹ bị rơi. Vào đêm 7 và ngày 8-6-1995, thậm chí họ còn liên lạc được bằng lời nói với Scott O'Grady dưới mặt đất. Vài giờ sau, phi công này ném một quả lựu đạn khói để báo hiệu vị trí của mình và được một nhóm biệt kích gồm khoảng 40 lính thủy đánh bộ trên trực thăng giải cứu. Được giải cứu, Scott O'Grady đã được ca ngợi như một anh hùng vài ngày sau đó tại Nhà Trắng.

Câu chuyện của Scott O'Gradyđã truyền cảm hứng cho bộ phim “Behind Enemy Lines” (2001) của đạo diễn người Ireland John Moore. Câu chuyện cũng đã được kể lại trong các phim tài liệu và trong một số cuốn sách do Đại úy Scott O'Grady đồng tác giả.

Nhưng ngay cả được huấn luyện, việc sống sót một mình trong thời gian dài ở địa hình khắc nghiệt với ít trang thiết bị như vậy là rất khó khăn. "Hầu hết các thành viên phi hành đoàn chỉ được huấn luyện để sống sót trong vài ngày", Đại tá Cedric Leighton nói với CNN.