THAAD - Vũ khí phòng thủ tên lửa đặc biệt của Mỹ hỗ trợ Israel ngăn tên lửa của Iran

Hiệu quả tác chiến của THAAD vẫn chưa được công bố rõ ràng, nhưng nhiều bằng chứng và clip chiến đấu thực địa đã chứng minh tổ hợp phòng thủ tên lửa của Mỹ hoạt động hiệu quả trước các đòn tấn công tên lửa quy mô của Iran những ngày qua. Vậy THAAD có gì đặc biệt?

Vũ khí phòng thủ tên lửa đặc biệt của Quân đội Mỹ

Tổ hợp THAAD là vũ khí phòng thủ tên lửa được thiết kế cho nhiệm vụ đánh chặn mục tiêu bay đạn đạo của đối phương trên tầng cao nhất của khí quyển Trái đất. Theo thông tin từ Quân đội Mỹ, THAAD có khả năng đánh chặn các mục tiêu ở độ cao 150-200km.

Điểm đặc biệt của THAAD nằm ở phương thức đánh chặn khác biệt so với các lá chắn tên lửa chiến thuật - chiến lược thông thường. Đạn tên lửa của THAAD tiêu diệt mục tiêu bằng phương thức va chạm động năng (Hit-to-kill). Đầu đạn lao thẳng vào mục tiêu và phá hủy nó bằng động năng (kinetic) thay vì đầu nổ phá mảnh. Phương thức đánh chặn này phù hợp với quá trình đánh chặn ở độ cao lớn, khi đầu dò quang - ảnh nhiệt chủ động của đạn tên lửa phát hiện và bám bắt được mục tiêu ở cự ly gần.

THAAD là tổ hợp phòng thủ tên lửa mạnh mẽ của Mỹ được triển khai hỗ trợ đồng minh Israel. Ảnh: Topwar

Lợi thế của THAAD là hệ thống radar cảnh giới và giám sát cực nhạy với tầm hoạt động rộng tới 1.000km. THAAD có thể tấn công chính xác mục tiêu là nhờ hệ thống radar AN/TPY-2 hoặc dữ liệu chia sẻ từ các radar giám sát di động của Lục quân và Hải quân.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, đánh giá ở khía cạnh giá thành, mỗi tổ hợp THAAD với 6 xe phóng (8 đạn/xe) có giá rất cao, tới 2,3 tỷ USD. Ngoài ra, để hệ thống hoạt động hiệu quả cần có thêm hệ thống radar AN/TPY-2 trị giá khoảng 574 triệu USD.

Theo Cơ quan Phòng thủ Tên lửa thuộc Lầu Năm Góc, ở chế độ phòng thủ góc hẹp (tập trung), radar của THAAD được cấu hình để thu thập và theo dõi mục tiêu ở phạm vi lên tới 3.000km. Còn ở chế độ đánh chặn giai đoạn cuối, radar của tổ hợp đảm bảo khả năng phát hiện sớm mục tiêu ở cự ly 1.700km. Trong hệ thống phòng thủ hợp nhất do Mỹ và Israel triển khai, THAAD không hoạt động độc lập mà được tích hợp và bổ sung cho hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel, cũng như bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh ở Trung Đông.

Một điểm đáng chú ý về hiệu quả đánh chặn của THAAD là theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (Mỹ), trong quá trình thử nghiệm, nguyên mẫu tổ hợp THAAD chưa bao giờ thất bại trong việc đánh chặn các mục tiêu ở giai đoạn tiếp cận.

THAAD được thiết kế để đánh chặn tên lửa ở giai đoạn tiếp cận mục tiêu. Ảnh: Defense News

Bổ sung vào hệ thống phòng thủ đa tầng

Theo đúng thiết kế, THAAD có khả năng đánh chặn các đầu đạn tên lửa sau khi nó đã bắt đầu quá trình hồi quyển (quay trở lại bầu khí quyển Trái đất). Đây chính là điểm yếu của hệ thống phòng thủ tên lửa Israel bộc lộ trong các cuộc tấn công năm 2025 từ Iran.

Hầu hết lá chắn tên lửa tầm xa của Israel như Arrow-3 hay David's Sling được thiết kế để đánh chặn mục tiêu ở ngoài khí quyển hoặc giai đoạn giữa hành trình (thời điểm tên lửa bay ổn định nhất). Còn khi tên lửa đã hồi quyển và tăng tốc lên siêu vượt âm để tiếp cận mục tiêu, việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Các tổ hợp Patriot hay Iron Dome rất khó có thể đánh chặn các đầu đạn đã có đủ thế năng và tăng tốc lên mốc siêu âm ở giai đoạn cuối. THAAD lấp đầy vào khoảng trống này.

Tuy nhiên, THAAD cũng có điểm yếu là nó không được thiết kế để tự vệ chống lại các mục tiêu tiếp cận tầm thấp như UAV bay thấp hay UAV tự sát. Trong cuộc xung đột đang diễn ra, đã xuất hiện thông tin về việc UAV tự sát tìm cách tấn công hệ thống radar dẫn bắn đắt tiền của tổ hợp THAAD. Đối với bất kỳ vũ khí phòng không và phòng thủ tên lửa nào, việc mất radar đồng nghĩa với “loại khỏi vòng chiến đấu”.