Sự kiện nổi bật năm 2025 về các vũ khí cấp chiến lược toàn cầu

Tạp chí Bulletin of the Atomic Scientists của Mỹ và hãng tin Lenta của Nga đã điểm mặt một số sự kiện chính trong năm 2025 liên quan tới vũ khí cấp chiến lược trên toàn cầu:

Vũ khí siêu vượt âm và các loại vũ khí “chưa từng có tiền lệ” của Nga

Một trong những điểm nhấn quan trọng về các loại vũ khí chiến lược mới của Nga là tên lửa đạn đạo tầm trung mới có tên Oreshnik. Được sử dụng lần đầu tiên trong chiến đấu vào năm 2024, vũ khí đạn đạo mới của Nga “chiếm sóng” rất nhiều trong năm 2025 khi được giới chuyên gia quân sự quốc tế phân tích về đặc tính kỹ-chiến thuật và khả năng chiến đấu.

Tới tháng 9-2025, hình ảnh về tổ hợp vũ khí đạn đạo siêu vượt âm mới được hé lộ thông qua mô hình xuất hiện trong văn phòng Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko, với nhiều điểm khác biệt so với tên lửa đạn đạo truyền thống. Tới cuối năm 2025, các đơn vị tên lửa đạn đạo Oreshnik đã được triển khai trực chiến tại cả Nga và Belarus.

Bệ phóng cơ động của tổ hợp tên lửa Oreshnik. Ảnh: TASS

Oreshnik không đơn thuần là vũ khí siêu vượt âm, mà còn là phương tiện chuyên chở các đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân với vai trò răn đe chiến lược.

Một điểm nhấn khác trong kho vũ khí chiến lược của Nga bên cạnh các loại vũ khí truyền thống là việc đưa vào trang bị tên lửa hành trình hạt nhân Burevestnik. Điểm đáng chú ý là thông tin về việc tên lửa hành trình hạt nhân của Nga sẵn sàng chiến đấu xuất hiện khi Washington lên ý tưởng xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa mới có tên “Golden Dome”. Tờ The New York Times đánh giá, tên lửa Burevestnik được thiết kế để vượt qua các hệ thống phòng thủ tinh vi, tương tự như hệ thống Mỹ đang triển khai.

Một sự kiện đáng chú ý khác là việc Nga hoàn thiện thử nghiệm thiết bị lặn chiến lược Poseidon. Giới chuyên gia quân sự phương Tây đánh giá, thiết bị lặn sử dụng động cơ hạt nhân của Nga đóng vai trò như yếu tố dự phòng trong bộ ba hạt nhân của Nga. Tạp chí Army Recognition suy đoán rằng, trong trường hợp xảy ra xung đột, Poseidon có thể được đưa đến địa điểm phóng trước bằng tàu ngầm mẹ để tổ chức đợt tấn công bất ngờ vào các vị trí đã định. Tàu ngầm hạt nhân Khabarovsk thuộc Đồ án 09851 chính là thiết kế như vậy. Nó có các khoang chứa đặc biệt để chở ngư lôi Poseidon nhằm tung đòn trả đũa hạt nhân thầm lặng dưới nước.

Tên lửa hành trình hạt nhân Burevestnik. Ảnh: Lenta

Ngư lôi Poseidon được cho là có thể mang đầu đạn có sức công phá tương đương 10 Megaton, đủ để tạo ra sóng thần kèm theo chất phóng xạ nhấn chìm các vị trí chiến lược ven biển của đối phương và biến khu vực đó thành nơi không thể sinh sống trong nhiều thiên niên kỷ sau đó.

Nói về các loại vũ khí chiến lược mới, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố: “Nhờ sử dụng động cơ hạt nhân, các hệ thống này sẽ vẫn độc đáo và có một không hai trong thời gian dài sắp tới, đảm bảo sự cân bằng chiến lược, an ninh và vị thế toàn cầu của Nga trong nhiều thập kỷ tới. Chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và cải tiến các hệ thống này”.

Nỗ lực phát triển ICBM và bom hạt nhân mới của Mỹ

Cùng với Nga, Mỹ cũng đang đẩy nhanh tiến độ phát triển vũ khí chiến lược mới trong năm 2025. Một trong số chúng là tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Sentinel. Nó được thiết kế để thay thế cho dòng ICBM Minuteman III cũ, nhưng quá trình này gặp nhiều khó khăn.

Không chỉ về vấn đề kỹ thuật, vị trí triển khai khiến tăng chi phí phát triển vũ khí so với dự toán, ICBM Sentinel còn phải đối mặt với yêu cầu cắt giảm chi tiêu từ Quốc hội Mỹ dành cho các chương trình phát triển vũ khí mới. Chương trình phát triển ICBM Sentinel bị cắt tới 1 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và 2,85 tỷ USD trong năm 2026.

ICBM Minuteman III của Mỹ. Ảnh: Defense News

Điều này đã khiến Lầu Năm Góc phải kéo dài thời gian phục vụ của ICBM Minuteman III tới năm 2050 để biến dòng ICBM này trở thành vũ khí tiến công liên lục địa lâu đời nhất còn đang phục vụ. Các tổ hợp ICBM Minuteman III đầu tiên được triển khai từ năm 1970.

Cùng với ICBM Sentinel, Mỹ cũng đang phát triển vũ khí hạt nhân chiến thuật mới trong năm 2025 với mẫu bom nhiệt hạch chính xác cao B61-13. Dòng bom lượn được trang bị đầu đạn hạt nhân này sẽ kết hợp với máy bay ném bom tàng hình B-21 Raider mới. Với khả năng tấn công chính xác cao, sức công phá lên tới 340 Kiloton, B61-13 là vũ khí tấn công đáng gờm khi nó nằm ở ranh giới giữa vũ khí hạt nhân cấp chiến thuật và chiến lược.

Vào tháng 11-2025, những hình ảnh đầu tiên về máy bay ném bom chiến lược B-52H Stratofortress mang tên lửa mới đã xuất hiện. Giới chuyên gia quân sự đánh giá đó có thể là tên lửa hành trình hạt nhân phóng từ trên không AGM-181 (LRSO). AGM-181 với tầm bắn lên tới 2.500km, được thiết kế để thay thế tên lửa hành trình phóng từ máy bay AGM-86 đã lỗi thời. Ưu điểm chính của LRSO là khả năng tàng hình khiến nó khó bị phát hiện và đánh chặn.

Bom hạt nhân B61-13. Ảnh: Army Recognition

Trung Quốc với các loại vũ khí chiến lược mới

Trong năm 2025, Trung Quốc cũng giới thiệu nhiều loại vũ khí chiến lược mới tại Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít của nhân dân thế giới diễn ra trên Quảng trường Thiên An Môn ở Thủ đô Bắc Kinh.

Các tổ hợp ICBM cơ động DF-61 lần đầu tiên được ra mắt. Loại ICBM này được lắp đặt trên khung gầm xe đặc chủng 8 trục. Nó được coi là phiên bản phát triển của dòng ICBM DF-41, có thể mang tới 10 đầu đạn hạt nhân. DF-61 có tầm bắn ước tính từ 12.000 đến 15.000 km.

Một loại vũ khí chiến lược khác là tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) JL-3 (Ju Lang-3). Chúng có thể được trang bị trên các tàu ngầm lớp Jin. Tầm bắn của SLBM khoảng hơn 10.000km.

Tổ hợp ICBM cơ động DF-61. Ảnh: Getty Images

Trung Quốc cũng công bố phiên bản cải tiến mới của ICBM DF-5 (Dongfeng-5) mang tên DF-5C có năng lực tấn công bất kỳ đâu trên Trái đất với quỹ đạo bay qua Nam Cực để xuyên thủng các lá chắn tên lửa hiện đại hiện nay.

Cùng với đó, mẫu thiết bị lặn không người lái AJX-002 cũng được giới thiệu với tính năng tương tự như ngư lôi hạt nhân Poseidon của Nga. Thiết bị lặn này dài khoảng 20m với các thông tin kỹ-chiến thuật được giữ bí mật. Chuyên gia quân sự Nga Viktor Baranets đánh giá, thiết bị lặn hạt nhân của Trung Quốc có khả năng mang đầu đạn hạt nhân 100 Megaton.