Nga đã biến Starlink thành lợi thế trên chiến trường Ukraine như thế nào?

Ukraine từng sử dụng rất hiệu quả Starlink trong giai đoạn đầu cuộc xung đột, nhưng hiện tại Nga mới là bên tận dụng hiệu quả hệ thống Internet vệ tinh này để xuyên thủng hệ thống tác chiến điện tử tinh vi của Ukraine. Điều này đã được chính các chuyên gia quân sự phương Tây công nhận.

Cách Nga biến Starlink thành “sân nhà”

Theo Tạp chí The National Interest, vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột tại Ukraine, Quân đội Nga đã nỗ lực ngăn cản khả năng kết nối của Ukraine thông qua các đòn tấn công chính xác nhằm vào mạng lưới viễn thông và các trung tâm liên lạc mặt đất quan trọng. Tuy nhiên, những chiến thuật cắt đứt kết nối của Nga đã thất bại khi Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Mỹ Elon Musk chấp thuận cho Ukraine quyền truy cập internet miễn phí vào mạng lưới vệ tinh Starlink.

Chuyên gia Brandon Weichert đánh giá, chính thực tế xung đột đã chứng minh hiệu quả của hệ thống kết nối vệ tinh Starlink. Các phương tiện tấn công không người lái (UAV) của Ukraine có thể xuyên qua hệ thống chế áp điện tử của Nga.

Hệ thống kết nối vệ tinh Starlink từng là lợi thế của Ukraine, nhưng đã được phía Nga khai thác hiệu quả không kém. Ảnh: Topwar

Phía Nga cũng nhận ra sự lợi hại của hệ thống kết nối vệ tinh Starlink khi không thể chế áp nó bằng các biện pháp truyền thống. Và thay vì ngăn cản nó, Quân đội Nga đã tìm cách “thuần phục” hệ thống kết nối vệ tinh này để sử dụng cho mục đích quân sự. Binh sĩ Nga đã lợi dụng một kẽ hở từ phía Mỹ: Dù thiết bị của SpaceX được sử dụng hiệu quả trên chiến trường, công ty này lại không được chính thức coi là một bên tham chiến. Ukraine đã sử dụng rộng rãi các thiết bị Starlink trên phương tiện chiến đấu không người lái và Nga cũng làm tương tự. Điều này cho phép quân đội Nga tránh được phần lớn sự gây nhiễu tần số vô tuyến mà người Ukraine sử dụng để làm giảm hiệu quả của UAV trên chiến trường.

Cùng với đó, chiến trường rộng lớn khiến việc định vị thiết bị kết nối Starlink của Nga và Ukraine là rất khó khăn. SpaceX không thể ngắt kết nối của các thiết bị liên lạc vệ tinh Starlink của Nga mà không làm ảnh hưởng tới thiết bị của phía Ukraine. Đó thực sự là một thách thức.

Theo Tạp chí The National Interest, hiệu quả của Starlink được thể hiện rõ ràng qua nhiều loại UAV tấn công của Nga, trong đó có mẫu mới nhất là Molniya-2. Nó được trang bị cảm biến hình ảnh chất lượng cao để nhận diện và tấn công chính xác mục tiêu trong mọi điều kiện thời gian, thời tiết. Tuy nhiên, để điều khiển loại UAV này cần đường kết nối băng thông rộng và ổn định, và Starlink đã giúp điều đó diễn ra dễ dàng.

Các tổ điều khiển UAV của Nga có thể ẩn nấp ở đâu đó cách tiền tuyến hàng chục km, thông qua kết nối không dây vệ tinh Starlink để lái Molniya-2 tấn công chính xác mục tiêu.

Binh sĩ Ukraine trên chiến trường khi nghiên cứu các mảnh vỡ UAV tự sát của Nga cũng thừa nhận phía Nga đang thành công trong việc sử dụng thiết bị kết nối Starlink tự chế cho UAV. Các thiết bị được nâng cấp liên tục để tránh các biện pháp dò tìm và đối phó của SpaceX. Các thiết bị kết nối Starlink mới nhất của Nga đã hoàn thiện và thiệt hại do các UAV sử dụng phương thức kết nối này gây ra cho phía Ukraine đã tăng gấp 10 lần.

UAV của Nga đang kết nối với Starlink và điều này không chỉ khiến chúng khó bị các biện pháp áp chế điện tử của Ukraine tác động, mà còn đặt ra một vấn đề nan giải cho hệ thống của tỷ phú Elon Musk.

Starlink không thiết kế cho mục đích quân sự, nhưng vẫn được sử dụng

Starlink là sản phẩm trí tuệ của SpaceX. Nó cung cấp kết nối internet không dây ở những khu vực trên thế giới nơi dịch vụ đáng tin cậy và cơ sở hạ tầng viễn thông rộng khắp hầu như không tồn tại, chẳng hạn như khu vực châu Phi cận Sahara. Người dùng có thể kết nối internet thông qua các vệ tinh Starlink từ bất cứ đâu trên thế giới, bao gồm cả lãnh thổ Mỹ.

Như chính tỷ phú Elon Musk công bố, doanh thu từ việc sử dụng Starlink trên toàn thế giới trực tiếp tài trợ cho sứ mệnh đầy tham vọng đưa người lên sao Hỏa của SpaceX.

Tuy nhiên, khi cả Nga và Ukraine đang tích cực sử dụng hệ thống kết nối internet vệ tinh dân sự này cho các hoạt động quân sự, ông Elon Musk và Tập đoàn SpaceX đang bị đặt vào thế khó.

Các thiết bị kết nối Starlink tự chế được phía Nga tích hợp lên UAV tấn công khiến các biện pháp áp chế điện tử của Ukraine không hiệu quả. Ảnh: TASS

Thực tế là hệ thống Starlink ban đầu không được thiết kế cho mục đích quân sự. Tuy nhiên, nếu hệ thống được sử dụng nhiều cho mục đích này, Starlink có thể trở thành mục tiêu tấn công và gây nguy cơ sụp đổ toàn bộ mô hình kinh tế của SpaceX.

Nhận thấy vấn đề của hệ thống Starlink, SpaceX đã tạo ra mạng lưới kết nối đặc biệt riêng dành cho quân sự với tên gọi Starshield. Tuy nhiên, hệ thống này mới chỉ được cung cấp cho Quân đội Mỹ và chưa phổ biến cho quân đội các quốc gia trên thế giới.

Tạp chí Topwar đánh giá, việc hệ thống Starlink được sử dụng cho mục đích quân sự dựa trên thực tế chiến trường là hệ quả tất yếu. Việc Ukraine khéo léo tìm ra cách vượt qua sự cô lập điện tử ngay từ đầu cuộc xung đột đã dẫn tới kết quả sau đó là phía Nga cũng tìm ra kẽ hở và khéo léo trả đũa.

Như vậy, nếu Ukraine và các đồng minh muốn vô hiệu hóa thiết bị Starlink được sử dụng trên các thiết bị quân sự của Nga, kịch bản hiệu quả chính là vô hiệu hóa toàn bộ kết nối trên lãnh thổ Ukraine. Điều này chắc chắn sẽ là thảm họa với Ukraine khi các đường dây chỉ huy kết nối qua hệ thống Starlink bị cắt đứt…