Phát hiện sớm bệnh Alzheimer từ lấy máu đầu ngón tay

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, dù còn đang trong giai đoạn nghiên cứu nhưng những kết quả ban đầu từ dự án có sự tham gia của Bệnh viện Đại học Brussels (UZ Brussel) và Đại học Tự do Brussels (VUB) đang mở ra nhiều kỳ vọng mới trong lĩnh vực y học thần kinh.

Theo các nhà khoa học, xét nghiệm máu đầu ngón tay có tiềm năng trở thành phương pháp chẩn đoán dễ tiếp cận, ít xâm lấn và thân thiện hơn nhiều so với các kỹ thuật phức tạp đang được sử dụng hiện nay. Hình dung một ngày nào đó, việc tầm soát Alzheimer sẽ đơn giản như cách người mắc tiểu đường tự đo đường huyết mỗi ngày. Chỉ một thao tác chích nhẹ, nhanh gọn và gần như không gây đau, người bệnh có thể biết được nguy cơ mắc Alzheimer ngay cả khi cơ thể vẫn chưa phát đi tín hiệu cảnh báo nào. Dù hiện tại phương pháp này vẫn mới dừng ở mức thử nghiệm, nhưng những triển vọng mà nó mang lại đang khiến giới chuyên môn đặc biệt quan tâm. 

Nghiên cứu này nằm trong khuôn khổ dự án Predictom do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ, quy tụ hơn 20 đối tác đến từ các trường đại học, bệnh viện và tổ chức công nghiệp trên khắp châu Âu. Kết quả bước đầu cho thấy xét nghiệm máu đầu ngón tay có thể phát hiện sự hiện diện của Alzheimer ngay từ giai đoạn rất sớm, khi bệnh còn âm thầm tiến triển.

Trọng tâm của nghiên cứu là khả năng đo lường các dấu ấn sinh học liên quan đến Alzheimer, đặc biệt là protein p-Tau217 - một chỉ số tăng cao khi bệnh tiến triển. Các nhà nghiên cứu tại UZ Brussel và VUB cho biết kết quả ban đầu cho thấy mức độ chính xác đáng khích lệ khi so sánh với những “tiêu chuẩn vàng” hiện nay trong chẩn đoán Alzheimer trên thế giới.

Đáng chú ý, phương pháp lấy máu đầu ngón tay không chỉ cho kết quả tương đồng với các xét nghiệm chuyên sâu, mà còn hứa hẹn vượt trội hơn so với nhiều xét nghiệm máu đang được áp dụng trong thực hành lâm sàng. Quan trọng hơn, đây là một giải pháp nhẹ nhàng, giúp người bệnh tránh được các thủ thuật phức tạp và gây khó chịu.

Hiện nay, việc chẩn đoán Alzheimer vẫn chủ yếu dựa vào các phương pháp chuyên sâu như chụp hình ảnh não, đánh giá nhận thức chi tiết hoặc chọc dò dịch não tủy – những kỹ thuật không chỉ tốn kém mà còn gây mệt mỏi cho người bệnh. Chính điều này đã tạo ra rào cản lớn trong việc triển khai tầm soát sớm trên diện rộng.

Các tác giả nghiên cứu cho rằng nếu xét nghiệm máu thông thường góp phần giảm bớt những khó khăn trên, thì xét nghiệm máu đầu ngón tay còn tiến thêm một bước dài. Với ưu điểm đơn giản, ít tốn kém và có thể thực hiện ngoài môi trường bệnh viện, phương pháp này đặc biệt phù hợp với người cao tuổi, người hạn chế đi lại hoặc sinh sống xa các trung tâm y tế chuyên khoa. Về lâu dài, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và liên tục cũng sẽ trở nên khả thi hơn, giúp phát hiện bệnh ở “thời điểm vàng”, khi các biện pháp can thiệp vẫn còn phát huy hiệu quả cao nhất.

Giáo sư Sebastiaan Engelborghs - Trưởng khoa Thần kinh tại UZ Brussel - nhận định nghiên cứu cho thấy trong tương lai, chúng ta hoàn toàn có thể phát hiện sớm Alzheimer chỉ bằng một giọt máu. Phát hiện sớm là yếu tố then chốt để hỗ trợ bệnh nhân kịp thời và triển khai các phương pháp điều trị mới trước khi bệnh tiến triển nặng.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần thận trọng trước khi đặt quá nhiều kỳ vọng. Xét nghiệm máu đầu ngón tay hiện vẫn chưa sẵn sàng để áp dụng rộng rãi trong thực hành y tế hằng ngày. Để khẳng định tính hiệu quả và độ tin cậy, nghiên cứu cần tiếp tục được kiểm chứng, với kết quả cuối cùng dự kiến kéo dài đến năm 2027.

Dù còn chặng đường phía trước, nhưng chỉ một giọt máu nhỏ cũng đủ để thắp lên hy vọng lớn trong cuộc chiến chống lại Alzheimer - căn bệnh đang âm thầm ảnh hưởng đến hàng triệu gia đình trên toàn thế giới.