Lực hấp dẫn thường được coi là một hằng số trên Trái đất, nhưng hành tinh của chúng ta không phải là một khối cầu đồng nhất. Trên thực tế, nó được bao phủ bởi các khổi vật chất có cấu tạo địa chất khác nhau và tác động lên các vật thể gần đó với các mức trọng lực khác nhau. Trong một bản đồ gồ ghề được gọi là Geoid, các nhà khoa học đã thể hiện điều này một cách tinh vi.
Lực hút của sâu dưới Ấn Độ Dương suy yếu đến mức cực thấp, để lại thứ được gọi là một "lỗ hổng" trọng lực khổng lồ có kích thước khoảng ba triệu cây số vuông, như thể đáy biển chìm vào một vùng trũng bao la.
Nó đã thu hút rất nhiều sự chú ý của giới khoa học trong một thời gian rất dài và được coi là một trong những dị thường nhất về lực hấp dẫn trên Trái đất. Mực nước biển ngay sát mũi của tiểu lục địa Ấn Độ đã giảm xuống do tác động từ "lỗ hổng" trọng lực và các khu vực có lực hấp dẫn ở mức cao xung quanh. Các cuộc khảo sát trên tàu và các phép đo vệ tinh từ lâu đã chứng minh điều này.
Điều gì dẫn đến sự kỳ dị này chưa bao giờ được giải thích rõ ràng. Hai nhà nghiên cứu từ Viện Khoa học Ấn Độ giờ đây cho rằng họ có ý tưởng tốt hơn để giải thích hiện tượng.
Trong công trình mô tả giả thuyết của mình, hai nhà địa chất học Debanjan Pal và Attreyee Ghosh giải thích rằng "Tất cả các nghiên cứu này trước đây đều xem xét sự bất thường hiện hữu và không quan tâm đến việc làm thế nào mà geoid thấp này lại tồn tại."
Họ cho rằng câu trả lời nằm ở độ sâu hơn 1.000 km bên dưới lớp vỏ Trái đất, nơi những tàn tích dày đặc và lạnh giá của một đại dương cổ đại bị chôn vùi thành một "nghĩa địa đá phiến" bên dưới lục địa châu Phi khoảng 30 triệu năm trước. Đây là vị trí mà các hiệu ứng tiếp theo do đá nóng chảy gây ra bắt nguồn từ đó.
Một nhóm các nhà khoa học từ Trung tâm Nghiên cứu Đại dương và Địa cực Quốc gia của Ấn Độ đã bắt đầu triển khai một chuỗi máy đo địa chấn vào năm 2018 để lập bản đồ khu vực dọc theo đáy của khu vực.
Người ta trước đây đã thu thập được rất ít dữ liệu địa chấn trong khu vực ngoài khơi xa. Những phát hiện từ cuộc khảo sát năm 2018 đó đã chứng minh sự hiện diện của những khối đá nóng chảy nóng nổi lên bên dưới Ấn Độ Dương và theo một cách nào đó góp phần tạo nên "lỗ hổng".
Tuy nhiên, để tái tạo lại "lỗ hổng" trong giai đoạn đầu của nó, cần có một cái nhìn dài hơn. Pal và Ghosh đã mô phỏng hóa cách các mảng kiến tạo lướt qua lớp vỏ nóng và dính của Trái đất trong suốt 140 triệu năm qua để xác định cách nó hình thành.
Vào thời điểm đó, mảng kiến tạo Ấn Độ mới bắt đầu tách khỏi siêu lục địa Gondwana để bắt đầu hành trình về phía bắc. Đáy biển của một đại dương cổ đại được gọi là Tethys chìm vào trong vỏ Trái đất khi mảng Ấn Độ di chuyển lên phía bắc, và Ấn Độ Dương mở ra phía sau nó.
Pal và Ghosh đã so sánh hình dạng của đáy đại dương mà các mô phỏng dự đoán với các quan sát về chính vết lõm trong khi chạy các mô phỏng bằng cách sử dụng hơn chục mô hình máy tính về chuyển động của mảng và chuyển động của lớp vỏ.
Các mô hình tái tạo vùng trũng trên bản đồ Geoid ở dạng hiện tại của Ấn Độ Dương có một đặc điểm chung: các luồng magma nóng có khối lượng riêng thấp trồi lên bên dưới lớp vỏ. Theo Pal và Ghosh, các luồng này là thứ đã tạo ra khu vực có mức thấp trên bản đồ Geoid nếu chúng trồi lên đến lớp vỏ.
Từ đó, Pal và Ghosh kết luận: "Nói tóm lại, kết quả của chúng tôi cho thấy rằng các luồng magma phải bốc lên đủ cao để nâng lớp vỏ để phù hợp với hình dạng và biên độ của geoid thấp quan sát được."
Các luồng đầu tiên trong số này xuất hiện khoảng 20 triệu năm trước, ở phía nam của vùng địa chất thấp ở Ấn Độ Dương, tức khoảng 10 triệu năm sau khi biển Tethys cũ chìm vào lớp vỏ bên dưới. Khu vực này đã trải qua lực hấp dẫn ngày càng thấp khi các luồng magma này lan rộng bên dưới thạch quyển và nhích dần về phía bán đảo Ấn Độ.
Do kết quả của họ phù hợp với các yếu tố trong mô phỏng của Ghosh từ năm 2017, hai nhà khoa học này cho rằng các luồng magma đã bị đẩy lên sau khi đáy biển Tethys chìm vào lớp vỏ bên dưới, cũng là nguyên nhân gây ra hiện tượng "đốm màu châu Phi" nổi tiếng trong địa chất học.
Tuy nhiên, kết quả của họ, dựa trên các mô phỏng máy tính, không có khả năng giải quyết một cuộc tranh luận sôi nổi về nguồn gốc của "lỗ hổng" trên bản đồ Geoid ở Ấn Độ Dương, ít nhất là cho đến khi có thêm dữ liệu được thu thập.
Theo một số nhà nghiên cứu không tham gia vào nghiên cứu này, không có bất kỳ bằng chứng địa chấn nào cho thấy các luồng magma đó thực sự tồn tại bên dưới Ấn Độ Dương.
Do đó, những dữ liệu như vậy cần phải được làm sáng tỏ để thuyết phục tất cả và cũng không có gì phải vội vàng. Cấu tạo địa chất ở khu vực "lỗ hổng" trọng lực ở Ấn Độ Dương sẽ tồn tại thêm nhiều triệu năm nữa.
Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống
Nguồn tin: 1thegioi.vn
Tham gia bình luận