Xe điện Trung Quốc bắt đầu 'hái quả ngọt'

Trong khi nhiều tập đoàn ôtô phương Tây vẫn chi hàng tỷ USD cho quá trình điện hóa, các hãng xe điện Trung Quốc bắt đầu thu được thành quả.

Từ đầu năm đến nay, ba hãng xe Trung Quốc lần đầu báo lãi theo quý hoặc theo năm. Leapmotor, hãng xe được Stellantis đầu tư, đạt lợi nhuận 78 triệu USD trong năm 2025, đảo chiều so với khoản lỗ 410 triệu USD của năm trước.

Nio cũng có quý kinh doanh đầu tiên có lãi khi ghi nhận lợi nhuận ròng điều chỉnh 104 triệu USD trong quý IV/2025. Cùng kỳ năm trước, hãng lỗ khoảng 900 triệu USD. Xpeng đạt lợi nhuận ròng khoảng 55 triệu USD trong quý IV năm ngoái, trong khi cùng kỳ 2024 lỗ gần 190 triệu USD.

Ba doanh nghiệp này gia nhập nhóm các hãng xe điện Trung Quốc đã có lãi như BYD, Xiaomi và Li Auto. Đây là dấu hiệu cho thấy ngành xe điện Trung Quốc đang bước sang giai đoạn trưởng thành hơn, thay vì chỉ tập trung tăng trưởng doanh số bằng mọi giá như trước.

Theo Tu Le, nhà sáng lập công ty tư vấn Sino Auto Insights, các hãng xe điện Trung Quốc ngày càng hiểu rõ thị trường, đối thủ cạnh tranh và năng lực của chính mình. Điều đó giúp họ vận hành hiệu quả hơn và tối ưu chi phí tốt hơn trước.

Trong khi đó, Tesla hiện vẫn là hãng xe điện thuần túy duy nhất có lãi tại phương Tây. Tuy nhiên, lợi nhuận của hãng gần đây suy giảm khi doanh số xe điện chững lại. Các nhà sản xuất ôtô truyền thống của Mỹ như General Motors, Ford hay Stellantis đều ghi nhận các khoản chi phí hàng tỷ USD trong năm qua khi điều chỉnh kế hoạch phát triển xe điện.

Tại châu Âu, các hãng xe cũng đối mặt áp lực tài chính nhưng vẫn tiếp tục đầu tư cho xe điện. BMW, Volkswagen, Mercedes, Audi hay Volvo liên tục giới thiệu các mẫu xe mới với phần mềm cải tiến, quãng đường di chuyển dài hơn và khả năng sạc nhanh hơn.

Bí quyết giúp hãng xe điện Trung Quốc thoát lỗ

Một phần lợi thế của các hãng xe Trung Quốc đến từ sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ. Theo Bloomberg, BYD nhận ít nhất 3,7 tỷ USD trợ cấp trực tiếp trong quá trình phát triển. Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ước tính Trung Quốc đã chi khoảng 230 tỷ USD để hỗ trợ ngành xe điện giai đoạn 2009-2023.

Tuy nhiên, trợ cấp không phải yếu tố duy nhất. Các hãng xe Trung Quốc còn kiểm soát rất nhiều khâu trong chuỗi sản xuất. Chẳng hạn BYD tự sản xuất khoảng 75% linh kiện cho xe điện, từ pin, động cơ điện đến phần mềm điều khiển. Việc tự chủ sản xuất giúp các hãng giảm chi phí, hạn chế phụ thuộc nhà cung cấp và phản ứng nhanh hơn trước biến động thị trường. Trung Quốc cũng nắm vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng pin toàn cầu, trong khi pin là bộ phận đắt nhất trên xe điện.

Sự vươn lên của các startup xe điện còn đến từ việc thị trường ngày càng phân hóa. BYD vẫn dẫn đầu nhưng không còn tăng trưởng dễ dàng như trước. Tháng 2 năm nay, doanh số của hãng giảm 41%, mức giảm mạnh nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Điều này tạo thêm cơ hội cho các đối thủ mở rộng quy mô và cải thiện vị thế.

Nio là ví dụ điển hình cho sự thích nghi của các hãng xe Trung Quốc. Doanh nghiệp này hiện sở hữu ba thương hiệu gồm Nio ở phân khúc cao cấp, Onvo dành cho thị trường phổ thông và Firefly cho dòng xe cỡ nhỏ. Nhờ đó, hãng có thể tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn. Ngoài ra, Nio còn cho phép khách hàng mua xe mà không cần mua pin, sau đó trả phí sử dụng dịch vụ đổi pin. Mô hình này giúp giảm giá xe ban đầu và tạo thêm nguồn doanh thu dịch vụ cho hãng. Hiện Nio vận hành hơn 3.750 trạm đổi pin trên khắp Trung Quốc.

Leapmotor lại chọn con đường mở rộng ra nước ngoài. Hãng tận dụng mạng lưới đại lý toàn cầu của Stellantis để bán xe tại châu Âu thay vì tự xây dựng hệ thống riêng. Năm 2025, hãng giao gần 600.000 xe, tăng hơn gấp đôi so với năm trước và hiện có mặt tại 40 quốc gia.

Một trường hợp đáng chú ý khác là Xiaomi. Tập đoàn điện tử này bước vào ngành ôtô từ năm 2024 với mẫu sedan SU7 dù gần như chưa có kinh nghiệm sản xuất xe trước đó. Chỉ sau chưa đầy hai năm, Xiaomi đã bán hơn 380.000 xe. Sau 19 tháng hoạt động, mảng xe điện của hãng lần đầu ghi nhận lợi nhuận theo quý. Trong khi Apple chi nhiều năm và hàng tỷ USD cho dự án ôtô Project Titan rồi phải dừng lại, Xiaomi nhanh chóng biến xe điện thành một phần trong hệ sinh thái thiết bị thông minh của mình.

Theo các chuyên gia, sự xuất hiện của ngày càng nhiều hãng xe điện Trung Quốc có lãi cho thấy cuộc cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi. Không còn chỉ là nơi sản xuất xe giá rẻ, Trung Quốc đang hình thành một nhóm doanh nghiệp xe điện đủ khả năng tăng trưởng, sinh lời và cạnh tranh trực tiếp với các hãng xe lâu đời của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Hồ Tân (theo InsideEVs)

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống