Bùng nổ xe điện tại Ấn Độ khiến hạ tầng sạc không theo kịp

Quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Ấn Độ đang thể hiện hai hình ảnh trái chiều, khi nhu cầu tăng nhanh, nhưng hạ tầng trạm sạc lại chưa theo kịp đà phát triển này. Doanh số xe thuần điện (EV) tại quốc gia này, bao gồm xe hai bánh, ôtô cá nhân và xe thương mại, đã vượt mốc 2,3 triệu chiếc trong năm 2025, nâng tổng số xe điện lưu hành lên gần 5,9 triệu chiếc.

Tuy nhiên, với khoảng 26.000 trạm sạc công cộng trên toàn quốc, Ấn Độ hiện chỉ có khoảng một trạm sạc cho mỗi 225 xe điện, kém xa các tiêu chuẩn toàn cầu như Trung Quốc, nơi tỷ lệ này gần 1 trạm trên 7 xe.

Sự chênh lệch này phản ánh bài toán con gà và quả trứng, khi hạ tầng sạc phụ thuộc vào mức độ phổ cập xe điện để đảm bảo hiệu quả đầu tư, trong khi người dùng lại cần mạng lưới sạc đủ tin cậy để chuyển sang xe điện. Theo các doanh nghiệp trong ngành, vấn đề hiện nay không còn nằm ở số lượng mà là cách triển khai trạm sạc hợp lý theo nhu cầu thực tế.

Ông Vivek Srivatsa, Giám đốc thương mại của Tata Passenger Electric Mobility, cho biết hệ sinh thái này vẫn đang trong giai đoạn liên tục tiến hóa, nơi việc mở rộng được dẫn dắt bởi dữ liệu, và sự phối hợp giữa các hãng xe với đơn vị vận hành trạm sạc nhằm xác định các khu vực có nhu cầu cao.

Trên thực tế, các tuyến cao tốc trọng điểm đang dần được trang bị trạm sạc, giúp việc di chuyển đường dài bằng xe điện, từng bị coi là khó thực hiện, trở nên khả thi hơn. Dữ liệu từ Tata Motors cho thấy xe điện của hãng đã phủ tới 95% mạng lưới đường bộ Ấn Độ, với gần một nửa khách hàng thực hiện các hành trình dài trên 500 km, cho thấy nỗi lo về quãng đường di chuyển của xe điện (range anxiety) đang dần giảm bớt. Tuy nhiên, thách thức không biến mất mà chỉ chuyển dạng, từ việc "có trạm sạc hay không" sang "trạm sạc hoạt động hiệu quả và đáng tin cậy đến đâu".

Điểm nghẽn hiệu suất thấp và bài toán kinh tế trạm sạc

Phần lớn mạng lưới sạc hiện tại ở Ấn Độ vẫn vận hành ở mức 25-30 kW, trong khi các mẫu xe điện mới có thể hỗ trợ công suất 60 kW trở lên. Sự không tương thích này làm hạn chế tốc độ sạc, đặc biệt trên các tuyến cao tốc. Ngoài ra, nhiều trạm sạc đời đầu chỉ có 1-2 điểm sạc, dẫn đến tình trạng quá tải và xếp hàng. Do đó, các trạm sạc nhiều cổng đang dần xuất hiện tại thị trường này giúp tăng thời gian hoạt động và lưu lượng phục vụ.

Với Tata Power, một trong những đơn vị vận hành mạng lưới sạc lớn nhất Ấn Độ, giai đoạn tiếp theo không chỉ là mở rộng mà còn là tối ưu hiệu suất sử dụng. Ông Vijender Goyal, phụ trách phát triển kinh doanh mảng sạc EV, cho biết tỷ lệ sử dụng trạm sạc trung bình trên toàn quốc hiện chỉ ở mức 4-5%. Tỷ lệ sử dụng trạm sạc (charger utilization) được hiểu là mức độ một trạm sạc xe điện được sử dụng so với thời gian nhàn rỗi, thường tính theo phần trăm thời gian hoạt động hoặc sản lượng điện cung cấp.

Công ty đã xây dựng hơn 5.600 điểm sạc công cộng và trạm riêng tại hơn 630 thành phố, bao gồm hơn 450 vị trí trên cao tốc, cùng hơn 200.000 bộ sạc tại nhà. Chiến lược hiện nay tập trung vào triển khai theo nhu cầu thực tế, dựa trên dữ liệu và hợp tác. Các trạm sạc công suất cao đóng vai trò then chốt. Chẳng hạn, các trạm 180 kW trên tuyến Mumbai-Ahmedabad có thể sạc từ 20% lên 80% chỉ trong 15-30 phút, cải thiện đáng kể trải nghiệm người dùng cũng như hiệu quả khai thác.

Dù vậy, mức độ sử dụng vẫn không đồng đều. Ông Maxson Lewis, CEO Magenta Mobility, cho rằng nhiều trạm sạc chưa được khai thác hiệu quả do vị trí chưa tối ưu, trong khi sạc tại nhà và nơi làm việc vẫn chiếm ưu thế. Tương tự, ông Kartikey Hariyani, CEO ChargeZone, cho biết tỷ lệ sử dụng dao động từ 5-35%, trung bình khoảng 12%, làm dấy lên lo ngại về hiệu quả tài chính lâu dài.

Bài toán chi phí cũng là một rào cản lớn. Một trạm sạc nhanh DC 60 kW có thể có giá trên 800.000 rupee (8.600 USD), chưa kể chi phí hạ tầng bổ sung từ 500.000-1.500.000 rupee (5.400-16.000 USD). Các dự án quy mô lớn có thể tiêu tốn tới hàng chục triệu rupee, khiến việc triển khai hiệu quả trở nên cực kỳ quan trọng.

Trong tương lai, quá trình phát triển trạm sạc ở Ấn Độ sẽ không đồng đều. Khu vực đô thị vẫn sẽ phụ thuộc nhiều vào sạc chậm AC do thói quen sạc tại nhà, trong khi các tuyến cao tốc cần mạng lưới dày đặc các trạm sạc nhanh DC. Yếu tố địa điểm cũng quan trọng, tại các thành phố như Mumbai, nơi đỗ xe trên đường phổ biến, trạm sạc công cộng là thiết yếu cho người sử dụng xe điện.

Hồ Tân (theo Economic Times)

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống