Bình cứu hỏa, nước là 'vô nghĩa' khi pin lithium cháy

Pin lithium-ion hiện là nguồn năng lượng chính trong hầu hết ôtô điện và xe máy điện. Nhờ mật độ năng lượng cao và khả năng sạc lại nhiều lần, loại pin này giúp phương tiện vận hành hiệu quả, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu một cell bên trong gặp lỗi, quá nhiệt hoặc hư hỏng. Nguyên nhân chính nằm ở đặc tính hóa học của pin lithium-ion.

Pin xe điện, cả xe máy lẫn ôtô, thường cấu tạo gồm nhiều cell lithium-ion xếp thành cụm lớn. Khi một cell bị hỏng hoặc quá nhiệt, nó có thể kích hoạt hiện tượng gọi là "phản ứng nhiệt dây chuyền" (thermal runaway). Nhiệt độ tăng nhanh khiến các cell lân cận cũng phát nổ hoặc cháy theo, tạo thành chuỗi phản ứng khó kiểm soát.

Không giống như cháy các nhiên liệu khác, vốn cần oxy để cháy, pin lithium-ion có thể tự sinh nhiệt và oxy bên trong. Điều này khiến việc dập lửa bằng nước hoặc bọt chữa cháy truyền thống kém hiệu quả, vì ngay cả khi lửa tạm tắt, phản ứng hóa học bên trong vẫn tiếp diễn và có thể bùng cháy trở lại.

 

 

Lý do cháy xe điện khó dập

Bên cạnh đó, vụ cháy xảy ra do pin có thể đạt nhiệt độ trên 1.000 độ C, quá trình cháy còn giải phóng nhiều khí độc như hydro fluoride (HF), gây nguy hiểm cho những người ở gần nguồn cháy. Ngoài ra, áp suất tích tụ trong các cell pin có thể dẫn đến nổ, khiến việc tiếp cận đám cháy trở nên rủi ro hơn cho lực lượng cứu hộ.

Các chuyên gia cho biết để dập cháy hoàn toàn một bộ pin xe điện cần lượng nước lớn hơn nhiều so với cháy xe chạy xăng, vì mục tiêu không chỉ là dập lửa, mà còn phải hạ nhiệt toàn bộ cụm pin để chặn phản ứng dây chuyền. Trong nhiều trường hợp, xe điện sau khi cháy còn phải được ngâm trong bể nước hàng giờ, nhằm đảm bảo pin không tái phát cháy.

Ngoài ra, thị trường cũng đã xuất hiện các loại bình chữa cháy gốc nước chuyên dụng cho pin xe điện. Những dung dịch này được thiết kế để vừa tạo lớp phủ cách ly oxy, vừa hấp thụ nhiệt và làm mát nhanh bề mặt cụm pin, qua đó giúp kiểm soát ngọn lửa và hạn chế cháy lan. Tuy nhiên, do phản ứng nhiệt của pin lithium-ion diễn ra từ bên trong, các loại bình chữa cháy này chủ yếu hỗ trợ dập lửa bên ngoài và giảm nhiệt, và thường vẫn cần kết hợp với việc làm mát sâu để ngăn nguy cơ tái cháy.

Hiện tại, ngành công nghiệp ôtô đang phát triển nhiều công nghệ để giảm rủi ro, như hệ thống quản lý pin thông minh, vật liệu cách nhiệt tốt hơn, và thiết kế pin ít lan truyền nhiệt. Đồng thời, lực lượng cứu hỏa cũng đang cập nhật quy trình xử lý riêng cho xe điện. Dù vậy, số liệu thống kê cho thấy cháy xe điện vẫn là hiện tượng hiếm so với tổng số phương tiện lưu hành. Điều quan trọng là hiểu đúng bản chất nguy cơ để có biện pháp phòng ngừa và ứng phó phù hợp.

Hồ Tân

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống