Sedan cỡ C 'hấp hối'

Doanh số tụt dốc không phanh

Tổng doanh số toàn phân khúc sedan cỡ C trong 2025 đạt 6.368 xe, giảm 47%, tức gần một nửa so với mức 12.021 xe của năm 2024. Theo thống kê của Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA), phân khúc sedan nói chung giảm 14% so với 2024. Như vậy, tốc độ mất khách của riêng nhóm sedan cỡ C nhanh hơn khoảng 3,5 lần so với phân khúc.

Nếu phải chọn một hình ảnh biểu trưng nhất cho sự thoái trào của phân khúc sedan cỡ C nói chung, thì đó là Kia K3.

12.033 xe trong 2020 là doanh số cao nhất một mẫu xe thiết lập được trong phân khúc sedan cỡ C từ trước đến nay. Mẫu xe lập kỷ lục này là K3 (hay còn gọi Cerato, Forte trước đây). 6 năm sau, đến 2025, mẫu xe Kia giảm đến 86% doanh số, cao hơn cả mức giảm của phân khúc nói chung (80%).

Với ngoại hình trẻ trung, trang bị vừa đủ và mức giá khởi điểm dưới 600 triệu đồng cho một mẫu xe cỡ C, K3 giai đoạn 2018-2022 gần như không có đối thủ ngang tầm về doanh số trong phân khúc. Thaco - đơn vị lắp ráp, phân phối Kia, Mazda tại Việt Nam - định vị K3 ở khoảng giá dễ tiếp cận, thương hiệu Hàn, còn cao hơn một chút là Mazda3 với mác thương hiệu Nhật.

Bộ đôi Kia và Mazda như giăng lưới ở phân khúc, tạo ra nhiều lựa chọn với tầm giá từ thấp đến cao (600-800 triệu đồng), tiếp cận tối đa tệp khách hàng từ những người trẻ thích tiện nghi đến lớp trung niên hoặc gia đình đặt nặng yếu tố thương hiệu.

K3, Mazda3 thâu tóm phân khúc khi có lúc chiếm hơn 65% thị phần và là một trong những sản phẩm chủ lực của từng hãng. Như năm 2020, K3 chiếm 30,7% doanh số của Kia. Con số giảm xuống 6,2% ở 2025. Mazda3 đóng góp 30,3% lượng bán cho Mazda vào 2020, 6 năm sau, con số giảm xuống còn 9,1%.

Đến đầu 2026, doanh số quá thấp khiến K3 không còn được Thaco công khai số liệu bán hàng.

Lượng bán K3 cùng những Morning, Soluto (đều là xe gầm thấp) được hãng gộp chung thành "Xe khác" trong các báo cáo bán hàng. Đến tháng 5, lũy kế của dòng "Xe khác" thuộc Kia đạt 813 xe, tương đương khoảng 270 xe/mẫu, nghĩa là mỗi tháng trung bình khoảng 54 xe, con số không đáng kể so với mức hàng nghìn xe/tháng những năm hoàng kim của K3, Morning.

Tại đại lý, ba mẫu xe trên của Kia vẫn nhận đặt hàng của khách nhưng nhiều bản không có sẵn và thời gian nhận giao xe khoảng 2-4 tuần. Còn Mazda3, sự suy giảm của mẫu xe này ảnh hưởng lớn tới doanh số Mazda trong hai năm trở lại đây. Giữ trọng trách doanh số cho Mazda giờ chỉ còn mẫu CUV cỡ C - CX-5.

Ngoài K3 và Mazda3, những mẫu xe còn lại của phân khúc như Honda Civic, Hyundai Elantra chủ yếu mang tính thêm thắt cho thị trường. Riêng Toyota Corolla Altis đã ngừng bán, khép lại hành trình gần 30 năm hiện diện tại Việt Nam vì doanh số thấp.

Thoái trào vì đâu?

"Đó là sự dịch chuyển về nhu cầu", ông Nguyên Vũ, quản lý showroom kinh doanh xe cũ Vương Trọng (Đồng Nai), đánh giá. "Xe gầm cao hiện tại có nhiều lựa chọn hợp lý về giá, tiện nghi sử dụng đủ thay thế gầm thấp".

Trong nhiều năm đảm nhận vai trò giám đốc bán hàng ở một đại lý xe Hàn tại TP HCM, ông Vũ nói rằng xu hướng thay đổi tiêu dùng ôtô từ gầm thấp sang gầm cao diễn ra khá nhanh. Yếu tố thúc đẩy chính cho điều này là làn sóng xe gầm cao cỡ nhỏ (CUV) tăng mạnh từ 2020.

Trong dải giá 600-850 triệu đồng của những mẫu sedan cỡ C bán chạy nhất là dày đặc các lựa chọn ở nhóm CUV cỡ B, B+. Những cái tên có thể kể đến như Mitsubishi Xforce (605-720 triệu đồng), Toyota Yaris Cross (650-728 triệu đồng), Vinfast VF 6 (689-745 triệu đồng). Những mẫu cỡ B+ có giá cao hơn như Toyota Corolla Cross (820-865 triệu), Mazda CX-30 (699-749 triệu đồng)... nhưng hiếm khi bán đúng giá vì liên tục khuyến mãi.

Những mẫu xe gầm cao cỡ B hay B+ sở hữu không gian nội thất, tiện nghi lẫn công nghệ an toàn không thua kém sedan cỡ C. Với những khách hàng di chuyển nhiều, đặc biệt các hành trình xa, tư thế lái của xe gầm cao đem đến sự thoải mái lớn hơn, tương tự là tầm quan sát.

Thậm chí ở các dòng CUV cỡ C, giá sàn ngày càng được đẩy xuống cũng khiến lựa chọn các dòng sedan cùng cỡ trở nên mờ nhạt. Mazda CX-5 từng có mức giá khởi điểm 749 triệu đồng gây sốt, nhưng giờ đây, bản thấp nhất của mẫu xe bán chạy nhất nhà Mazda lẫn phân khúc nói chung chỉ ở mức 699 triệu đồng. Ở những năm trước 2020, giá các mẫu xe cỡ C gầm cao thấp nhất không dưới 800 triệu đồng.

So với sedan cỡ B và cỡ D, các dòng cỡ C chịu tác động mạnh hơn từ xu hướng chuyển dịch sang xe gầm cao của thị trường. Bởi, nếu ưu tiên chạy dịch vụ hoặc chỉ đơn thuần đi lại, nhu cầu che nắng che mưa, người dùng thường chọn cỡ sedan B hoặc hatchback cỡ A vì chi phí đầu tư rẻ nhất. Nếu cần không gian rộng rãi, nhiều tiện nghi và công nghệ, sedan cỡ D từ lâu đã định hình là sản phẩm cao cấp nhất, tầm giá vượt mức một tỷ đồng, hầu hết dành cho người không sở hữu xe lần đầu. Lựa chọn kiểu lưng chừng như sedan cỡ C trở nên lạc nhịp trong bối cảnh các phân khúc ôtô có sự đan xen về giá và công năng.

Do doanh số không còn đóng vai trò quan trọng, những mẫu xe Nhật như Honda Civic hay Toyota Altis (khi còn bán) định vị giá cao nhất phân khúc, phục vụ một nhóm khách hàng nhỏ còn ưa thích kiểu dáng truyền thống và cảm giác lái của sedan cỡ C. Những mẫu xe này cũng đi đầu trong việc điện hóa động cơ, tạo ra nét mới trong phân khúc.

Nhóm sedan cỡ C còn có một vài lát cắt nhỏ như Lynk & Co mang về mẫu xe thể thao 03+ giá hơn 1,8 tỷ đồng, BYD phân phối mẫu xe hybrid sạc ngoài (PHEV) Seal 5 hay MG với chiếc MG5 nhập Trung Quốc với giá bán 399-499 triệu đồng tương đương xe cỡ A. Tất cả đều có doanh số thấp và không đủ hấp dẫn về nhận diện thương hiệu để hâm nóng phân khúc sedan cỡ C.

Theo nhiều chuyên gia trong ngành, sedan cỡ C thoái trào không diễn ra trong ngắn hạn và việc Altis rời cuộc chơi không bất ngờ. Khi xu hướng ưa chuộng xe gầm cao đang chiếm sóng ngành xe trong nước, duy trì nguồn lực cho các mẫu xe gầm thấp khó mang lại hiệu quả về mặt doanh số.

Thành Nhạn

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống