Thành phố đầu tiên trên thế giới 100% taxi điện

Thâm Quyến đã trải qua một sự chuyển mình có thể cảm nhận bằng cả thính giác lẫn thị giác. Những âm thanh từng bị át đi bởi tiếng ồn giao thông, từ tiếng trò chuyện của người đi bộ đến tiếng chim hót, giờ đây tràn ngập không gian. Khung cảnh yên bình, tĩnh lặng này mang đến một cảm giác thanh thản hiếm có tại một trong những đô thị phát triển nhanh nhất Trung Quốc.

Nhưng khung cảnh âm thanh thanh bình chỉ là một trong những sản phẩm phụ của dự án điện khí hóa giao thông công cộng đột phá của Thâm Quyến - một dự án chưa từng có trên thế giới, theo tạp chí Getaway.

Năm 2017, Thâm Quyến trở thành thành phố lớn đầu tiên vận hành toàn bộ đội xe buýt điện, chuyển đổi tất cả 16.000 xe buýt sang xe điện, theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Cột mốc này đạt được nhờ sự kết hợp giữa trợ cấp mạnh mẽ của chính phủ, đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng sạc điện và cam kết cắt giảm lượng khí thải carbon cũng như giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Hơn 1.800 trạm sạc đã được lắp đặt trên khắp thành phố. BYD, có trụ sở tại Thâm Quyến, được chọn làm nhà cung cấp xe buýt điện và thiết bị sạc.

Theo ủy ban giao thông địa phương, quá trình chuyển đổi đã cắt giảm lượng khí thải carbon dioxide hàng năm xuống 440.000 tấn, tiết kiệm được 160 triệu lít nhiên liệu và giảm lượng nước thải dầu mỡ xuống 217.900 lít.

Năm 2018, Thâm Quyến chuyển đổi toàn bộ đội xe 22.000 taxi sang xe điện, trở thành thành phố lớn nhất thế giới có dịch vụ taxi hoàn toàn bằng điện.

Năm 2010-2022, chính phủ Trung Quốc đã phân bổ ước tính 300 tỷ nhân dân tệ (41,4 tỷ USD) tiền trợ cấp xe điện trên toàn quốc. Chính quyền địa phương Thâm Quyến cũng đầu tư mạnh vào các trạm sạc, đảm bảo xe điện có thể hoạt động hiệu quả trên quy mô lớn.

Trong năm 2025, đặc biệt trong những tháng nửa cuối năm, tỷ lệ NEV chiếm 60-75% xe đăng ký mới tại Thâm Quyến, vượt xa mức trung bình toàn quốc là 48-53%.

Tuy nhiên, trong thời gian đầu khi bắt đầu quá trình chuyển đổi sang taxi điện, Thâm Quyến cũng đối mặt với không ít thách thức đối với cả tài xế và hạ tầng thành phố.

Phạm vi của xe điện là băn khoăn lớn nhất đối với các tài xế taxi. Họ lo lắng về việc hết pin giữa chừng, đặc biệt khi nhận các chuyến đi đường dài ra ngoại thành. Việc sạc đầy pin mất 1,5-2 giờ hoặc lâu hơn, trong khi xe xăng chỉ mất vài phút để đổ đầy bình. Thời gian này trực tiếp làm giảm số chuyến xe họ có thể thực hiện trong một ca làm việc, theo Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN Habitat).

Sự phân bổ trạm sạc không đều, với nhiều trạm sạc tập trung ở vùng ven do thiếu quỹ đất trong trung tâm thành phố, buộc tài xế phải chạy xe không (không có khách) một quãng đường dài để sạc. Việc hàng nghìn xe sạc cùng lúc tại một khu vực gây áp lực lớn lên hệ thống điện, đòi hỏi thành phố phải liên tục nâng cấp biến áp và đường dây truyền tải.

Ngoài ra, ngay cả khi có trợ cấp, giá một chiếc xe taxi điện vẫn cao hơn nhiều so với xe xăng truyền thống, gây áp lực tài chính cho các doanh nghiệp vận tải.

Nhưng các thách thức này đã được giải quyết gần như triệt để. Thành phố đã xây dựng hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh. Công nghệ mới cho phép sạc đầy hoặc đạt 400 km phạm vi chạy chỉ trong 5 phút, giúp thời gian chờ đợi tương đương với việc đổ xăng truyền thống.

Thay vì sạc ngẫu nhiên, các nghiên cứu và ứng dụng quản lý khuyến khích tài xế sạc vào giờ thấp điểm (sáng sớm) hoặc kết hợp sạc trong thời gian nghỉ ngơi/ăn trưa. Điều này giúp giảm tới 90% tổn thất doanh thu do dừng xe sạc.

Các dòng xe mới có phạm vi hoạt động thực tế cao hơn (trên 300-400 km), giúp giảm số lần sạc trong một ca làm việc 2-3 lần xuống còn một lần hoặc sạc qua đêm. Đặc biệt mô hình đổi pin được triển khai song song cho các đội xe chuyên biệt, giúp loại bỏ hoàn toàn thời gian chờ đợi của tài xế.

Tuy nhiên, cũng giống những nơi khác đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang dòng xe xanh, vẫn còn những thách thức khác đối với Thâm Quyến.

Với hàng chục nghìn chiếc xe hoạt động liên tục, Thâm Quyến đang đối mặt với làn sóng pin hết hạn sử dụng. Ước tính đến năm 2025, khoảng 7.431 tấn pin xe điện hết hạn sử dụng cần được xử lý. Trên toàn quốc, làn sóng này là một phần của sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng pin xe điện đã qua sử dụng.

Đến nay, Thâm Quyến đã chứng minh rằng việc điện hóa 100% giao thông công cộng là khả thi nếu có sự kết hợp chặt chẽ giữa chính sách quyết liệt, hệ sinh thái công nghiệp và hạ tầng đi trước một bước.

Hiện thành phố đang hướng tới các mục tiêu cao hơn như xây dựng thành phố siêu sạc (Supercharging City). Tính đến đầu 2025, Thâm Quyến đã thiết lập hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh và tổng cộng hơn 410.000 trụ sạc, là một trong những thành phố đầu tiên trên thế giới có số lượng trạm sạc và trụ sạc vượt qua số trạm xăng và trụ bơm nhiên liệu.

Thâm Quyến cũng đang thí điểm các đội robotaxi với các công ty như Pony.ai hay Apollo Go. Tính đến ngày 16/2, tổng số đơn đặt hàng đã thanh toán từ đầu năm của Pony.ai tại thành phố đã vượt quá tổng số của cả năm 2025.

Ngoài ra, thành phố muốn sử dụng thành công của taxi điện mặt đất làm bàn đạp để phát triển taxi bay điện (eVTOL). Mục tiêu là biến việc di chuyển trên không thành một dịch vụ taxi phổ thông, giảm tải áp lực cho hạ tầng mặt đất.

Khu công nghiệp Thâm Quyến Yantian eVTOL khánh thành vào ngày 30/5/2025 đánh dấu sự ra đời của khu công nghiệp chuyên nghiệp đầu tiên tại Trung Quốc tập trung vào lĩnh vực eVTOL trong nền kinh tế hàng không tầm thấp.

Mỹ Anh

Cập nhật tin tức công nghệ mới nhất tại fanpage Công nghệ & Cuộc sống