Nhật Bản siết chặt luật xe đạp, phạt hơn 100 lỗi vi phạm

Từ đầu tháng 4, Nhật Bản áp dụng hệ thống "vé xanh" (blue ticket) đối với người đi xe đạp, cho phép cảnh sát phạt tiền trực tiếp tại chỗ với các vi phạm giao thông mức nhẹ. Chính sách do Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản triển khai đánh dấu bước thay đổi lớn, khi xe đạp không còn được xem là phương tiện ít rủi ro mà được quản lý gần giống ôtô, xe máy.

Các cảnh sát giải thích hệ thống phạt tại chỗ vé xanh cho một người đi xe đạp trên đường phố ở quận Kita, Tokyo. Ảnh: The Yomiuri Shimbun — Các cảnh sát giải thích hệ thống phạt tại chỗ "vé xanh" cho một người đi xe đạp trên đường phố ở quận Kita, Tokyo. Ảnh: *The Yomiuri Shimbun*

Trong hệ thống xử phạt giao thông của Nhật, các mức độ vi phạm được phân biệt bằng màu vé, trong đó "vé vàng" chỉ mang tính cảnh cáo, chưa kèm theo tiền phạt và thường áp dụng với lỗi nhẹ hoặc lần đầu vi phạm, "vé đỏ" dành cho các hành vi nghiêm trọng như lái xe có nồng độ cồn hoặc gây tai nạn nặng, có thể dẫn đến truy tố hình sự. Điểm thay đổi đáng chú ý là trước đây người đi xe đạp chủ yếu chỉ bị nhắc nhở bằng vé vàng, nhưng theo quy định mới, nhiều vi phạm quen thuộc sẽ bị chuyển sang xử lý bằng "vé xanh", đồng nghĩa với việc phạt tiền thay vì được bỏ qua như trước.

Quyết định này xuất phát từ thực tế số vụ tai nạn liên quan đến xe đạp tại Nhật vẫn ở mức cao trong nhiều năm, trong đó phần lớn do người tham gia giao thông vi phạm các quy tắc cơ bản. Trước đây, nhiều hành vi như vượt đèn đỏ hay đi sai làn chỉ bị cảnh cáo, khiến không ít người hình thành thói quen chủ quan khi sử dụng xe đạp trong đời sống hằng ngày.

Theo quy định mới, khoảng hơn 100 hành vi vi phạm khi lái xe đạp sẽ bị xử phạt bằng tiền. Các vi phạm phổ biến bao gồm vượt đèn đỏ, không dừng ở biển "STOP", đi ngược chiều, không bật đèn vào ban đêm, sử dụng điện thoại khi đang đạp xe, đeo tai nghe hoặc che ô khi di chuyển, cũng như sử dụng xe không đảm bảo an toàn như hỏng phanh. Người đạp xe trên vỉa hè cũng phải nhường đường tuyệt đối cho người đi bộ, nếu không có thể bị xử phạt. Những hành vi nguy hiểm hơn như đạp xe khi đã uống rượu hoặc gây tai nạn nghiêm trọng vẫn có thể bị xử lý hình sự.

Đạp xe qua đường ở Chiba. Ảnh: Minh Cương — Đạp xe qua đường ở Chiba. Ảnh: *Minh Cương*

Xe đạp từ lâu là phương tiện quen thuộc trong đời sống người Nhật, đặc biệt ở các đô thị nơi người dân thường sử dụng để đi học, đi làm hoặc di chuyển quãng ngắn. Sự tiện lợi và chi phí thấp khiến xe đạp phổ biến, nhưng cũng góp phần tạo ra tâm lý xem nhẹ rủi ro.

Theo Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản, xe đạp liên quan đến khoảng 20% tổng số vụ tai nạn giao thông, và phần lớn xảy ra do vi phạm những quy tắc cơ bản như không quan sát khi qua giao lộ hoặc đi sai làn. Giới chức kỳ vọng việc áp dụng phạt tiền sẽ giúp nâng cao ý thức chấp hành luật, đồng thời giảm áp lực cho lực lượng cảnh sát vốn trước đây phải xử lý nhiều trường hợp vi phạm lặp lại nhưng không có tính răn đe cao.