Nhận diện vũ khí: EA-18G Growler - “Lá chắn điện tử" của Không quân Mỹ

Giới chức quân sự Mỹ khẳng định, các máy bay Growler đã áp chế thành công các hệ thống S-300 và vũ khí phòng không hiện đại của Iran, góp phần mở đường cho các đợt tập kích đường không chính xác cao.

Là phiên bản chuyên biệt của F/A-18F Super Hornet cho nhiệm vụ chế áp điện tử, EA-18G không chỉ giữ nguyên hình dáng máy bay chiến đấu, mà còn mang theo sức mạnh tác chiến “vô hình” đáng gờm trên phổ điện từ.

Máy bay chiến đấu mang “lá chắn điện tử”

EA-18G Growler được Boeing phát triển trên nền tảng máy bay chiến đấu F/A-18F Super Hornet, với đặc điểm kỹ-chiến thuật gần như tương đồng với tốc độ tối đa Mach 1,8 (khoảng 1.900km/giờ), bán kính chiến đấu hơn 1.800km và 2 phi công điều khiển.

Máy bay tác chiến điện tử này có thể hoạt động linh hoạt, từ trên tàu sân bay tới các căn cứ không quân trên mặt đất. Điểm khác biệt lớn nhất của EA-18G Growler nằm ở hệ thống tác chiến điện tử do Northrop Grumman tích hợp, thay thế các loại vũ khí tấn công truyền thống.

EA-18G Growler được trang bị hệ thống gây nhiễu chủ động AN/ALQ-249(V)2 Next Generation Jammer Mid-Band có công suất phát nhiễu 120kW, dải tần 2-6 GHz, khả năng gây nhiễu bằng radar mảng pha chủ động đồng thời trên 16 tần số khác nhau.

Kết hợp với đó là các pod gây nhiễu tầm thấp NGJ-LB bắt đầu biên chế năm 2024 để đối phó radar băng tần L, vốn được các tổ hợp tên lửa phòng không S-300, Bavar-373 hay radar cảnh giới sớm Ghadir của Iran sử dụng.

Thay vì mang vũ khí truyền thống, vũ khí của EA-18G Growler là các hệ thống tác chiến điện tử tinh vi. Ảnh: Defense News

Để chế áp phòng không, EA-18G Growler mang 2 pod AN/ALQ-99(V) lắp trên cánh để gây nhiễu băng tần cao, các tần số thường được radar điều khiển hỏa lực 30N6E2 của S-300 sử dụng để dẫn bắn tên lửa.

Ngoài ra, máy bay còn được trang bị hệ thống thu thập tín hiệu tình báo điện tử AN/ALQ-249(V)1 Incumbent, có khả năng ghi lại và phân tích tức thời mọi tín hiệu radar trong bán kính 450km.

Trong các nhiệm vụ chiến đấu, máy bay EA-18G Growler còn mang theo tên lửa chống radar AGM-88 HARM và tên lửa không đối không tầm trung AIM-120 AMRAAM để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu khi cần.

Radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) APG-79 với chế độ phát hiện thụ động trên máy bay EA-18G giúp phi công và sĩ quan tác chiến điện tử thu thập tình báo điện tử (SIGINT) mà không bị phát hiện.

Hiện tại, Hải quân Mỹ đang biên chế 173 máy bay EA-18G thuộc 16 phi đội, trong đó 5 phi đội thường xuyên triển khai trên các hạm đội tàu sân bay trên toàn cầu.

“Người mở đường” không thể thay thế trong chiến dịch không kích

Theo đánh giá của Tạp chí quân sự Topwar, EA-18G là phiên bản tác chiến điện tử duy nhất được phát triển từ khung thân F/A-18F Super Hornet.

Nó đã thay thế hoàn toàn vai trò của EA-6B Prowler cũ. Trong mọi chiến dịch không kích lớn của Mỹ, EA-18G luôn là đơn vị tiên phong, mù hóa radar đối phương để bảo vệ các máy bay tấn công như F-35, B-2 hay F-15E. Thiếu lực lượng tác chiến điện tử này, các máy bay tàng hình của Mỹ cũng khó hoạt động an toàn trước mạng lưới phòng không tích hợp.

Theo báo cáo của Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) gửi Quốc hội Mỹ ngày 28-12-2025, trong 72 giờ đầu của chiến dịch “Búa đêm” nhằm vào Iran, 100% đài radar S-300PMU-2 tại Tehran, Isfahan, Bandar Abbas bị vô hiệu hóa ít nhất 68 giờ liên tục, 87% radar Bavar-373 bị gây nhiễu hoàn toàn, tỷ lệ sống sót của máy bay Mỹ trong chiến dịch đạt 100%.

Chính các đơn vị EA-18G đã góp phần quan trọng để mở hành lang bay cho máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit tiếp cận và ném bom xuyên hầm GBU-57 vào các cơ sở hạt nhân của Iran.

EA-18G Growler đang tham gia tích cực vào cuộc chiến của Mỹ và đồng minh chống lại Iran đang diễn ra. Ảnh: Topwar

Trong chiến dịch “Epic Fury”  (tạm dịch: Cuồng nộ vô biên) của Quân đội Mỹ nhằm vào Iran đang diễn ra, EA-18G từ tàu sân bay USS Gerald R. Ford và USS Abraham Lincoln đã tham chiến ngay từ ngày đầu.

18 chiếc Growler đang hoạt động liên tục để áp chế hệ thống S-300PMU-2 và các radar hiện đại của Iran, bao gồm cả phiên bản nội địa Bavar-373. Giới chức Lầu Năm Góc xác nhận Growler đã gây nhiễu thành công, khiến radar Iran “mù” trước các đợt không kích của máy bay tàng hình và tên lửa hành trình.

Tạp chí National Security Journal nhận định, EA-18G là “yếu tố không thể thiếu” trong không phận Iran, giúp Mỹ duy trì ưu thế trên phổ điện từ và giảm thiểu tổn thất. Nó không chỉ thực hiện nhiệm vụ chế áp điện tử, mà còn sử dụng tên lửa chống radar HARM để phá hủy và vô hiệu hóa các hệ thống radar của Iran.

Mang hình dáng của máy bay chiến đấu, EA-18G Growler có vai trò quan trọng trong các chiến dịch quân sự của Quân đội Mỹ. Ảnh: US Navy.

Cần sự phối hợp trong tác chiến đa miền

Dù có trang bị hiện đại và kết quả đã được thực chiến chứng minh, nhưng giới chuyên gia quân sự quốc tế đều đánh giá EA-18G không thể tự mình đánh bại lưới phòng không Iran nếu thiếu sự phối hợp trong tác chiến đa miền.

Hệ thống phòng không Iran, dù đã bị suy yếu sau các đợt tấn công của Israel và Mỹ năm 2025, vẫn rất đáng gờm, với minh chứng là những thiệt hại về máy bay chiến đấu F-15E, UAV trinh sát tầm cao của Israel trên lãnh thổ Iran.

Hiệu quả tác chiến của EA-18G là sự kết hợp với các đợt tấn công phủ đầu bằng tên lửa hành trình AGM-158C LRASM, JASSM-ER hay Tomahawk nhằm chế áp và phá hủy các trạm radar cảnh giới. Bên cạnh đó, các máy bay chiến đấu F-35 với bom dẫn đường StormBreaker phá hủy các tổ hợp vũ khí phòng không, trung tâm chỉ huy bị phát hiện và các đơn vị tác chiến mạng làm tê liệt hệ thống chỉ huy của Iran trước khi không quân tấn công phủ đầu.

Cùng với đó, hệ thống tác chiến điện tử ALQ-99 trên máy bay EA-18G tuy mạnh mẽ, nhưng vẫn có giới hạn về cự ly tác chiến và băng tần sóng radar chế áp. Để đối đầu với các tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa của Iran, các phi đội EA-18G cần có sự hỗ trợ từ vệ tinh, UAV trinh sát và các đơn vị đặc nhiệm luồn sâu chỉ điểm.

Trong thực tế xung đột đang diễn ra, EA-18G có nhiều lợi thế khi Iran đã thiệt hại đáng kể các hệ thống radar trinh sát tầm xa trước đó. Chuyên gia Tạp chí 19FortyFive của Mỹ đánh giá, nếu Iran duy trì được mạng lưới phòng không tích hợp và cơ động, cuộc chiến sẽ khó khăn và nguy cơ tổn thất cao hơn đáng kể cho Mỹ và đồng minh.