Xung đột tại Trung Đông: "Thành phố tên lửa" của Iran dưới áp lực không kích của Mỹ và Israel

Những "thành phố tên lửa" trong lòng đất

Trong nhiều thập kỷ, Iran đã xây dựng vô số hầm ngầm để bảo vệ kho tên lửa của mình. Nhưng liệu chiến lược này có thể phản tác dụng đối với Tehran? Chưa đầy một tuần sau khi chiến tranh ở Trung Đông bắt đầu, các hầm ngầm này bắt đầu lộ ra như một điểm yếu tiềm tàng, theo tờ The Wall Street Journal. Hình ảnh vệ tinh cho thấy tàn tích của một số tên lửa và bệ phóng của Iran bị phá hủy trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel, thường nằm gần lối vào các "thành phố tên lửa", như cách gọi hầm ngầm của các quan chức Iran. Theo ước tính của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ hồi năm 2022, Iran sở hữu một trong những kho tên lửa lớn nhất trong khu vực, với hơn 3.000 tên lửa đạn đạo.

Một số nhà phân tích quân sự cho rằng, hầu hết trong số hàng chục "thành phố tên lửa" của Iran đều nằm dưới lòng đất. Vào tháng 3-2025, đoạn phim tuyên truyền về lễ khánh thành một trong những cơ sở này cho thấy các chỉ huy cấp cao đi dọc theo những hành lang dài, không có cửa sổ, hai bên là những chiếc xe tải chở tên lửa. Tuy nhiên, video không nêu rõ vị trí của căn cứ. Những cơ sở này thường được xây dựng trong các ngọn núi. Được giấu kín khắp Iran, chúng có thể chứa các tên lửa tầm xa như Shahab-3, cũng như các mẫu Sejil và Khorramshahr, có khả năng tấn công các mục tiêu cách xa tới 2.000km, theo tờ El Pais. Tại một số căn cứ, Tehran cũng đã xây dựng các hầm chứa ngầm thô sơ cho phép phóng tên lửa mà không cần đưa lên mặt đất.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy lối vào đường hầm thứ hai và các công trình phụ trợ tại khu phức hợp tên lửa Khorramabad ở Iran vào ngày 8-1-2026. Ảnh: Reuters

Vị trí của những "thành phố tên lửa" này đã được quân đội Mỹ theo dõi trong nhiều năm, vì các hầm trú ẩn này có thể được xác định bằng các tòa nhà, đường xá và lối vào có thể nhìn thấy trên bề mặt trong ảnh vệ tinh. Vừa gây lo ngại, vừa được nghiên cứu kỹ lưỡng, chúng nằm trong số những ưu tiên hàng đầu của các cơ quan tình báo Mỹ. Theo tờ Wall Street Journal, máy bay chiến đấu và máy bay không người lái vũ trang của Mỹ và Israel thường xuyên bay qua hàng chục căn cứ này, tấn công các bệ phóng tên lửa ngay khi chúng được phóng. Trong khi đó, máy bay ném bom hạng nặng đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào các địa điểm này, góp phần chôn giấu vũ khí của Iran dưới lòng đất.

Một phần tên lửa đã được di chuyển

Tờ L'Express của Pháp cho biết, trước khi xung đột bắt đầu, Tehran đã di chuyển một số tên lửa và bệ phóng di động ra khỏi hầm trú ẩn với hy vọng bảo vệ chúng bằng cách phân tán khắp cả nước. Theo Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy lực lượng Mỹ tại Trung Đông, Mỹ và Israel tuyên bố đã phá hủy hàng trăm tên lửa, bệ phóng và máy bay không người lái. Các quan chức quân sự Mỹ cũng cho biết số vụ phóng tên lửa của Iran đã giảm đi đáng kể trong những ngày gần đây.

Trong bối cảnh này, các cuộc tấn công của phương Tây đặc biệt nhắm vào cơ sở hạ tầng chiến lược của Iran. Quân đội Israel từng tuyên bố, một trong những mục tiêu bị tấn công ở vùng Tabriz là một căn cứ thuộc "đơn vị tên lửa đạn đạo của Iran", từ đó "hàng chục tên lửa sẽ được phóng về phía Israel". Hình ảnh vệ tinh sau đó cho thấy sự sụp đổ của một số đường hầm của cơ sở này.

Trong số những địa điểm quan trọng nhất bị Tel Aviv và Washington nhắm mục tiêu là Khorramabad, thuộc tỉnh Lorestan của Iran, nơi đóng vai trò là kho chứa và phóng tên lửa đất đối đất và tên lửa hành trình, bao gồm cả Shahab-3. Cơ sở này đã từng bị Israel tấn công vào tháng 6 năm ngoái, theo báo El País.

Nhà phân tích quân sự Guillermo Pulido cảnh báo trên tờ El País rằng, nếu Israel và Mỹ thành công trong việc phá hoại các "lối vào và lối ra" dễ nhận biết của những cơ sở ngầm này, hoặc các "lỗ hổng" mà qua đó các tên lửa được phóng đi, thì những "thành phố tên lửa" này có thể trở thành "mồ chôn". Khi đó, tên lửa của Iran sẽ không thể phóng đi, trong khi các xe tải trang bị bệ phóng di động bị mắc kẹt bên trong các căn cứ. Trong kịch bản này, những cơ sở hạ tầng được thiết kế để bảo vệ kho vũ khí của Iran có thể làm hạn chế khả năng hoạt động của tên lửa và làm suy yếu phản ứng quân sự của Tehran.