Hàn Quốc thúc đẩy xây dựng quân đội thông minh bằng AI dân sự

Tuy nhiên, việc triển khai đồng thời trên nhiều lĩnh vực với nguồn lực tương đối phân tán cũng đặt ra những nghi vấn về hiệu quả và khả năng hiện thực hóa các mục tiêu đề ra.

 Tăng đầu tư, triển khai đa chiều

Theo trang military.people.com.cn, tổng mức đầu tư cho dự án ước khoảng 40 tỷ won (khoảng 26,61 triệu USD), tập trung vào 4 lĩnh vực: Hỗ trợ tác chiến, điều chỉnh cơ cấu lực lượng, nâng cao hiệu quả vận hành quốc phòng và an ninh mạng; đồng thời triển khai 20 hạng mục nghiên cứu - phát triển cụ thể.

Trong lĩnh vực hỗ trợ tác chiến có 6 hạng mục nghiên cứu: Hệ thống giám sát thông minh khu vực biên giới; hệ thống trinh sát bằng bầy đàn UAV; nền tảng đánh giá tình huống chiến trường và hỗ trợ ra quyết định bằng AI; hệ thống nhận dạng mục tiêu quân sự thông minh; hệ thống phân tích tổng hợp tình báo quân sự đa nguồn; hệ thống điều phối liên kết các đơn vị tác chiến không người lái.

Mục tiêu chủ yếu của lĩnh vực này là tận dụng các công nghệ AI dân sự tương đối hoàn thiện để nâng cao tốc độ thu thập, xử lý tình báo chiến trường và khả năng phản ứng ra quyết định. Theo thông tin được công bố, quân đội Hàn Quốc đề xuất kế hoạch từng bước giao hơn 75% nhiệm vụ trực chiến tại các trận địa tiền tiêu cho hệ thống AI đảm nhiệm. Nếu được triển khai, kế hoạch này có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với mô hình tác chiến hiện nay.

Trong lĩnh vực điều chỉnh cơ cấu lực lượng có 5 hạng mục nghiên cứu, gồm: Hệ thống phân loại nhanh thương binh tuyến đầu; nền tảng điều phối thông minh phân phối vật tư quân sự; hệ thống tuần tra không người lái bảo đảm an ninh doanh trại; công cụ cảnh báo tự động hỏng hóc trang bị và hướng dẫn sửa chữa từ xa; hệ thống xử lý văn bản hành chính thông minh.

Do ảnh hưởng của tỷ lệ sinh thấp, nguồn nhân lực trong độ tuổi nhập ngũ của Hàn Quốc liên tục suy giảm. Thống kê cho thấy, trong 6 năm gần đây, dân số nam giới 20 tuổi của nước này đã giảm khoảng 30%; tình trạng thiếu nguồn tuyển quân đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống quốc phòng Hàn Quốc. Trong bối cảnh đó, giới lãnh đạo Hàn Quốc coi công nghệ AI là giải pháp quan trọng nhằm duy trì hiệu quả hoạt động quân đội và giảm áp lực thiếu hụt nhân lực.

Về nâng cao hiệu quả vận hành quốc phòng có 5 hạng mục nghiên cứu: Hệ thống quản lý thông minh chuỗi công nghiệp quốc phòng; công cụ phân bổ ngân sách quốc phòng bằng AI; nền tảng tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng tại các cơ sở quân sự; hệ thống xây dựng cá thể hóa phương án huấn luyện cho quân nhân và đơn vị; hệ thống giám sát thông minh toàn quy trình đối với các dự án nghiên cứu quốc phòng. Mục tiêu của lĩnh vực này là giảm chi phí vận hành hệ thống quốc phòng, đồng thời nâng cao hiệu quả tổng thể.

Trong lĩnh vực an ninh mạng có 4 hạng mục nghiên cứu: Hệ thống phát hiện xâm nhập và phòng thủ chủ động bằng AI đối với mạng quân sự; công cụ mã hóa dữ liệu mật và truy vết rò rỉ thông tin; hệ thống cảm nhận phổ điện từ thông minh và chế áp chống gây nhiễu; nền tảng diễn tập tác chiến tấn công - phòng thủ mạng bằng AI. Mục đích nhằm nâng cao toàn diện năng lực bảo vệ an ninh và đối kháng của quân đội trong các không gian mạng, điện từ và những lĩnh vực mới nổi, qua đó xây dựng hệ thống an ninh mạng phù hợp với môi trường tác chiến thông tin hóa trong tương lai.

Các hạng mục nghiên cứu trên tập trung vào những công nghệ AI chủ đạo hiện nay như chip AI, hiệp đồng bầy đàn không người lái, thuật toán ra quyết định thông minh... đồng thời mở cho các doanh nghiệp công nghệ và cơ sở nghiên cứu trong nước tham gia bằng các chính sách ưu đãi như giảm thuế, trợ cấp tài chính và ưu tiên mua sắm.

Ngoài ra, Hàn Quốc còn có kế hoạch phối hợp với các nhà trường đào tạo nhân lực dùng chung cho quân sự và dân sự; thúc đẩy các cơ quan nghiên cứu quốc phòng và doanh nghiệp xây dựng trung tâm nghiên cứu chung.

Binh sĩ Hàn Quốc tham gia tập trận tại khu vực giáp giới với Triều Tiên. Ảnh: YONHAP/TTXVN

Động lực chiến lược gắn với chuyển đổi thông minh hóa

Những năm gần đây, Hàn Quốc liên tục đẩy mạnh đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như AI và các hệ thống không người lái. Trong 65,8 nghìn tỷ won ngân sách quốc phòng năm tài khóa hiện nay, tỷ trọng dành cho các lĩnh vực này đã vượt 15%, tương đương hơn 10 nghìn tỷ won. Trong vòng 5 năm tới, tỷ lệ đầu tư sẽ từng bước được nâng lên 20%. 

Việc Hàn Quốc dành riêng 40 tỷ won cho dự án lần này cho thấy quyết tâm đẩy nhanh quá trình chuyển giao và ứng dụng các công nghệ AI dân sự đã tương đối hoàn thiện vào nghiên cứu, chế tạo trang bị quân sự cũng như huấn luyện tác chiến thực tế. Động thái này phản ánh xu hướng Hàn Quốc đang từng bước thay đổi mô hình phát triển công nghệ quốc phòng vốn chủ yếu dựa vào ngành công nghiệp quốc phòng truyền thống, chuyển sang cơ chế nghiên cứu và phát triển (R&D) theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa khu vực quân sự và dân sự.

Xét từ nhu cầu thực tế, nhiều hạng mục trong dự án phù hợp với định hướng phát triển của các lực lượng. Lục quân đang chuẩn bị thành lập Bộ Tư lệnh tác chiến UAV và cắt giảm lực lượng cảnh giới tuyến đầu, làm gia tăng nhu cầu đối với các công nghệ như trinh sát bầy đàn UAV và giám sát biên giới thông minh. Trong khi đó, dự án “máy bay không người lái hộ tống” của Không quân và kế hoạch xây dựng biên đội tàu mặt nước không người lái của Hải quân đều phụ thuộc vào các công nghệ cốt lõi như cảm nhận thông minh và hiệp đồng tự động.

Dự án được kỳ vọng sẽ kết nối nhu cầu tác chiến của quân đội với năng lực nghiên cứu của doanh nghiệp công nghệ, qua đó rút ngắn thời gian ứng dụng công nghệ và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang tác chiến thông minh, không người lái.

Về tiến độ, dự án dự kiến hoàn thành giai đoạn đầu vào cuối năm 2027 và được triển khai đồng bộ với chương trình “Cải cách quốc phòng 4.0” của Hàn Quốc. Quân đội Hàn Quốc sẽ thành lập khoảng 90 phân đội tác chiến AI trước năm 2028 và xây dựng 16 thao trường huấn luyện mô phỏng thông minh trước năm 2032. Các kết quả nghiên cứu của dự án, như thuật toán AI và mô hình điều khiển, sẽ hỗ trợ phát triển các nền tảng tác chiến không người lái và hệ thống chỉ huy thông minh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng năng lực tác chiến hiệp đồng người - máy trong dài hạn.

Vẫn còn nhiều thách thức

Mặc dù Hàn Quốc đang nỗ lực đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa và thông minh hóa quốc phòng thông qua việc huy động nguồn lực khoa học - công nghệ dân sự, quá trình triển khai vẫn đối mặt với nhiều thách thức và ràng buộc. Do đó, khả năng hiện thực hóa đầy đủ các mục tiêu đề ra vẫn còn không ít khó khăn.

Trước hết, hệ thống nghiên cứu - phát triển quốc phòng của Hàn Quốc còn tương đối phân tán, khiến nguồn lực có nguy cơ bị dàn trải. Hiện, nước này đồng thời triển khai nhiều chương trình lớn như tàu ngầm hạt nhân, tên lửa chiến thuật thế hệ mới và tiêm kích KF-21, trong khi ngân sách và nhân lực nghiên cứu đều có hạn. Bên cạnh đó, kinh phí của dự án phải phân bổ cho 20 hạng mục khác nhau, khiến mức đầu tư cho từng hạng mục tương đối thấp và khó đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn của các công nghệ có chi phí nghiên cứu cao.

Thứ hai, việc chuyển giao công nghệ AI từ lĩnh vực dân sự sang quân sự vẫn vấp phải nhiều rào cản về an toàn và tiêu chuẩn kỹ thuật. Khác với môi trường dân sự đề cao tốc độ đổi mới và tính mở, các hệ thống quân sự đòi hỏi độ ổn định, khả năng thích ứng môi trường và mức độ bảo mật rất cao. Do đó, việc bảo đảm an toàn cho dữ liệu tác chiến, hệ thống chỉ huy và các thông tin mật vẫn là thách thức lớn trong quá trình ứng dụng thực tế.

Ngoài ra, thực tiễn các cuộc xung đột gần đây cho thấy AI vẫn tồn tại những hạn chế về chi phí, bảo đảm hậu cần, khả năng chống nhiễu và độ ổn định vận hành, nên chưa thể thay thế hoàn toàn các lực lượng tác chiến truyền thống. Trong khi đó, các dự án hiện chủ yếu được thúc đẩy từ cấp quản lý, còn sự tham gia của các đơn vị tác chiến tuyến đầu vào quá trình nghiên cứu, thử nghiệm vẫn tương đối hạn chế. Vì vậy, hiệu quả và giá trị ứng dụng thực tế của các công nghệ này vẫn cần tiếp tục được kiểm chứng.