Xuất khẩu vũ khí thế giới tăng mạnh

Theo báo cáo do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) mới công bố, tổng khối lượng giao dịch vũ khí toàn cầu đã tăng 9,2% trong giai đoạn 2021–2025 so với giai đoạn 2016-2020. Nguyên nhân chính là các nước châu Âu mua vũ khí để hỗ trợ Ukraine và tăng cường năng lực quốc phòng trước mối đe dọa từ Nga. Trong giai đoạn 2021–2025, nhập khẩu vũ khí vào châu Âu chiếm 33% tổng lượng nhập khẩu toàn cầu, tăng 210% so với 5 năm trước. Gần một nửa số vũ khí này (48%) đến từ Mỹ, quốc gia vẫn thống trị xuất khẩu vũ khí toàn cầu với 42% thị phần, tăng so với 36% trong giai đoạn trước.

Ông Mathew George, Giám đốc Chương trình Chuyển giao Vũ khí của SIPRI, cho biết lượng vũ khí nhập khẩu của châu Âu vẫn chưa đạt mức của thời Chiến tranh Lạnh, song châu lục này hiện là khu vực nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới. 

Mặc dù có những lời kêu gọi châu Âu tăng cường tự chủ, chỉ 20% dòng chảy vũ khí diễn ra giữa các nước châu Âu, trong khi phần lớn vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ. Đức đã vượt Trung Quốc trở thành nhà xuất khẩu vũ khí lớn thứ tư thế giới, chiếm 5,7% tổng xuất khẩu toàn cầu. Gần 25% lượng vũ khí xuất khẩu của Đức được chuyển cho Ukraine dưới hình thức viện trợ, trong khi chỉ 17% được bán cho các quốc gia châu Âu khác.

Báo cáo cũng cho biết nhu cầu nhập khẩu vũ khí của Trung Đông đã giảm 13% trong giai đoạn 2021-2025 so với giai đoạn 2016-2020. Tuy nhiên, 3 trong số các quốc gia nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới vẫn thuộc khu vực này. Saudi Arabia (Arập Xêút) chiếm 6,8% tổng nhập khẩu vũ khí toàn cầu, trong khi Qatar và Kuwait lần lượt chiếm 6,4% và 4,8%. Ông George cho rằng con số nhập khẩu của khu vực có thể tăng trở lại trong thời gian tới khi vẫn còn nhiều đơn hàng vũ khí đang chờ bàn giao cho Trung Đông.

Trong khi đó, lượng xuất vũ khí của Nga giảm 64% trong giai đoạn 2021–2025 so với 5 năm trước, khiến thị phần toàn cầu giảm từ 21% xuống còn 6,8%. Theo ông George, sự sụt giảm này do Nga đã phải sử dụng nhiều hơn các khí tài cho cuộc xung đột quân sự tại Ukraine, đồng thời Mỹ và châu Âu cũng gây sức ép để các nước thứ ba hạn chế mua vũ khí của Nga. Ngoài ra, hai khách hàng lớn của Nga là Trung Quốc và Ấn Độ đang thúc đẩy phát triển và tăng cường sản xuất công nghệ quốc phòng trong nước.

Khu vực châu Á và châu Đại Dương vẫn là khu vực nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai thế giới, dù lượng nhập khẩu giảm 20% trong giai đoạn 2021–2025, chủ yếu do Trung Quốc giảm nhập khẩu.