Thực tế ảo bùng nổ ở Trung Quốc, người dùng hào hứng xuyên không về quá khứ

Từng được kỳ vọng trở thành xu hướng công nghệ chủ đạo, VR đã khiến nhiều “ông lớn” phương Tây phải trả giá. Meta - công ty mẹ của Facebook - đổi tên với tham vọng xây dựng “vũ trụ ảo”, nhưng sau hơn 70 tỷ USD thua lỗ, chiến lược này đang được điều chỉnh. Apple Vision Pro cũng không tạo được sức hút như mong đợi.

Tuy nhiên, tại Trung Quốc, năm 2025 đánh dấu sự bùng nổ của VR, không phải ở phòng khách, mà trong các trung tâm thương mại, bảo tàng, lễ hội điện ảnh và khu du lịch. Theo công ty nghiên cứu thị trường IDC, Trung Quốc hiện là động lực tăng trưởng chính của thị trường VR giải trí trên một địa điểm cố định, lĩnh vực được dự báo đạt quy mô khoảng 12 tỷ USD toàn cầu trong năm nay.

Một trong những tác phẩm khởi đầu cho làn sóng này là “The Lost Pharaoh”, cho phép người tham gia khám phá Kim tự tháp Giza và chứng kiến nghi lễ mai táng của các pharaoh Ai Cập cổ đại. Sau khi ra mắt tại Paris năm 2022, chương trình được đưa vào một trung tâm thương mại ở Thượng Hải từ tháng 5/2023, thu hút hơn 100.000 lượt khách trong 10 tháng. Doanh thu từ Trung Quốc hiện chiếm gần một nửa tổng doanh thu toàn cầu của dự án.

Theo trang tin Sixth Tone, thành công của “The Lost Pharaoh” đã tiếp lửa cho cơn sốt các trải nghiệm VR nhập vai tại Trung Quốc, với hàng loạt dự án quốc tế và nội địa lần lượt ra mắt, từ tham quan Nhà thờ Đức Bà Paris, Bảo tàng Prado, xác tàu Titanic, đến dạo bước trên đường phố Paris thế kỷ XIX cùng các họa sĩ trường phái ấn tượng.

Song song đó, nhiều đơn vị trong nước như bảo tàng, điểm du lịch, hãng phim và studio game cũng tham gia phát triển nội dung VR. Các liên hoan phim lớn tại Trung Quốc đã mở riêng hạng mục cho VR và XR (thực tế mở rộng).

Ước tính hiện có hơn 200 trải nghiệm VR do Trung Quốc sản xuất đang được khai thác trên toàn quốc. Vé thường có giá khoảng 100 nhân dân tệ (khoảng 14 USD) cho mỗi chương trình kéo dài 30-45 phút. Nội dung chủ yếu xoay quanh di sản văn hóa Trung Hoa, từ thần thoại, các triều đại Tần - Hán - Đường, đến những địa danh lịch sử nổi tiếng. Bên cạnh đó là các chủ đề khoa học, khủng long, không gian và khoa học viễn tưởng, vốn đặc biệt thu hút giới trẻ.

Nhiều tác phẩm điện ảnh nổi tiếng cũng được chuyển thể sang VR. Phiên bản nhập vai của phim hoạt hình ăn khách “Trường An” cho phép người tham gia hóa thân thành sĩ tử thời Đường, dạo bước trong kinh thành cổ, gặp gỡ các thi nhân và kết thúc bằng cảnh nhà thơ Lý Bạch đọc “Tương tiến tửu” bên bờ Hoàng Hà.

Dù vậy, giới chuyên môn nhận định chất lượng tổng thể của các trải nghiệm VR tại Trung Quốc vẫn chưa đồng đều. Nhiều dự án trùng lặp về đề tài và cách kể chuyện, mức độ tương tác còn hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng công nghệ theo dõi chuyển động. Ngoài ra, các nhà phát triển vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ lĩnh vực phim ảnh, game hay bảo tàng khiến sản phẩm thiếu sự cân bằng giữa nội dung, công nghệ và trải nghiệm người dùng.

Bất chấp những hạn chế, làn sóng VR nhập vai quy mô lớn tại Trung Quốc được đánh giá chưa có dấu hiệu chững lại. Các nhà quan sát cho rằng, để xu hướng này phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ nên nhìn vào doanh thu ngắn hạn, mà cần đầu tư nghiêm túc vào chất lượng nội dung, sáng tạo nghệ thuật và trải nghiệm cảm xúc - yếu tố quyết định để VR thực sự chạm tới người xem trong ranh giới giữa thế giới số và đời thực.